PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Rezerwy plonowania zbóż jarych

Rezerwy plonowania zbóż jarych

Autor: Grażyna Podolska

Dodano: 07-02-2013 11:30

W roku 2012 zboża jare ujawniły wysokie możliwości plonotwórcze. Na pewno ich plonowaniu sprzyjała pogoda.



Plony zbóż pszenicy jarej (dane COBORU) uzyskane z niższego poziomu agrotechniki na korzyść pszenicy ozimej wynosiły jedynie 1,5 dt/ha, tj. 2 proc. Na wyższym poziomie agrotechniki różnica w poziomie plonowania wynosiła 3,8 dt/ha, tj. 5 proc. W porównaniu z latami 2010 i 2011 pszenica jara w 2012 r. na niższym poziomie agrotechniki plonowała odpowiednio wyżej o 10 dt/ha i 8,5 dt/ha, co stanowiło odpowiednio 15 i 11 proc. W warunkach intensywniejszej uprawy - 10,9 i 6,2 dt/ha, co stanowiło 14 i 8 proc. Podobnie pozostałe gatunki zbóż jarych plonowały wyżej w odniesieniu do lat poprzednich. W przypadku owsa różnica wynosiła 10,9 dt/ha i 8,5 dt/ha.

Nieco niższe różnice uzyskano w przypadku jęczmienia jarego. Powyższe wyniki dowodzą, że potencjał plonotwórczy odmian zbóż jarych jest bardzo duży i możliwy do osiągnięcia. Jakie zatem czynniki decydują o ujawnieniu potencjału odmian?

Odmiana sprzężona z pogodą

Jest on głównie kształtowany przez współdziałanie warunków pogody z właściwościami odmian i czynnikami agrotechnicznymi. Czynniki wpływające na poziom plonów roślin zbożowych można podzielić na: plonotwórcze, plonochronne i kompleksowe.

Nawożenie azotem, termin siewu i gęstość wysiewu zaliczane są do czynników plonotwórczych, zatem ich działanie bezpośrednio oddziałuje na wzrost i rozwój rośliny, powodując kształtowanie głównych cech struktury plonu (MTZ, liczby kłosów i liczby ziaren w kłosie). Porównaliśmy poziom plonowania i cechy struktury plonu pszenicy jarej. Wyraźnie widać, że wyższy poziom plonowania w 2012 r. wynikał z większej liczby kłosów na jednostce powierzchni, większej liczby ziaren w kłosie i wyższej MTZ. W roku 2012 o poziomie plonowania głównie zadecydowało współdziałanie warunków pogody z czynnikami plonotwórczymi - terminem siewu i nawożeniem azotem. Z uwagi na fakt wymarznięcia wielu plantacji rzepaku i pszenicy ozimej, pola te zostały przesiane zbożami jarymi. Plantatorzy często stosowali kwalifikowany materiał siewny, co również miało wpływ na wielkość plonu. W niniejszym artykule opisano wpływ tych dwu czynników na ujawnienie potencjału plonowania zbóż jarych.

Termin siewu

Zboża należą do roślin dnia długiego.

Oznacza to, że fazę generatywną rozpoczynają po przyjęciu określonej liczby godzin świetlnych. Zróżnicowanie terminu siewu związane jest ściśle ze zmianą długości dnia i temperatury powietrza w okresie początkowego rozwoju roślin.

W przypadku zbóż jarych opóźnienie terminu siewu powoduje wskutek wzrastającej temperatury i zwiększenia długości dnia szybkie przejście z fazy wegetatywnej do generatywnej. W związku z tym dochodzi do skracania się fazy krzewienia, co skutkuje redukcją liczby wytworzonych pędów na roślinie, prowadząc w konsekwencji do mniejszej obsady kłosów na powierzchni.

Opóźnienie terminu siewu powoduje również, że rośliny osiągają fazę strzelania w źdźbło przy dniu długim, powodującym skrócenie okresu od strzelania w źdźbło do kłoszenia, w którym to okresie ostatecznie formują się płodne kwiatki w kłosie.

Zmniejszenie plonu ziarna z jednostki powierzchni wraz z opóźnieniem terminu siewu jest wynikiem mniejszej obsady kłosów, mniejszego plonu ziarna z rośliny i z kłosa oraz mniejszej liczby ziarn z rośliny.

Obok zmian wartości cech struktury plonu opóźnienie terminu siewu powoduje niekorzystne zmiany w budowie łanu. Przede wszystkim następuje ogólne skrócenie pędów głównych i bocznych, ograniczenie udziału w łanie roślin rozkrzewionych na korzyść jednopędowych oraz zwiększenie się udziału roślin średnich i niskich kosztem wysokich. Rośliny niskie rosnące w łanie wytwarzają mniejszą liczbę kłosków w kłosie, mniejszą liczbę ziarna w kłosie, mają krótszy kłos, w konsekwencji czego ich plon w porównaniu z roślinami wysokimi jest dużo mniejszy.

Zboża jare powinny być wysiewane jak najwcześniej. Wrażliwość poszczególnych gatunków zbóż jarych na opóźnienie terminu jest niejednakowa i maleje w kolejności: owies, pszenica, pszenżyto, jęczmień.

Badania IUNG-PIB wykazały różne reakcje odmian na termin siewu.

W przypadku owsa bardziej wrażliwe na opóźnienie siewu są odmiany: Bingo, Arden, Maczo, Siwek, Nagus. Odmiany pszenicy jarej mniej wrażliwe na opóźnienie siewu to: Torka, Tybalt, Bryza, Pasteur, Katoda, Łagwa, Kandela.

W przypadku jęczmienia jarego nieco mniej wrażliwe na opóźnienie siewu są odmiany: Nagradowicki, Kirsty, Rataj, Justina, Rufus i Rabel. Opóźnienie terminu siewu oddziałuje ujemnie na jakość browarną. Zwiększeniu ulega zawartość białka i udział łuski w ziarnie. Odmiany bardziej tolerancyjne to: Mauritia, Sebastian, Granal, Żeglarz i Basza.

Ważne nawożenie

Azot jest najbardziej plonotwórczym makroelementem. Wpływa na rozdział asymilatów między korzenie i organy asymilacyjne. Warunkuje aktywność fotosyntetyczną liści i całej rośliny.

W każdej fazie rozwojowej azot spełnia określone funkcje plonotwórcze.

W okresie krzewienia stymuluje roślinę do wytwarzania pędów, decydując o liczbie kłosów na jednostce powierzchni.

Dobre zaopatrzenie roślin w azot w okresie od strzelania w źdźbło do końca kwitnienia wpływa na morfologię kłosa - liczbę pięterek, kłosków w kłosie i w konsekwencji liczbę ziarniaków w kłosie. Azot w tej fazie decyduje ponadto o powierzchni asymilacyjnej i ilości azotu zgromadzonego w liściach i innych organach. W okresie od kwitnienia do dojrzewania dostatek azotu wpływa na zawiązywanie ziarniaków i tworzenie ich masy.

Przystępując do wyliczenia dawki azotu, musimy określić potrzeby pokarmowe, a następnie potrzeby nawozowe.

Określenie wymagań pokarmowych roślin polega na wyliczeniu ilości azotu, jaką rośliny teoretycznie pobiorą z plonem roślin. Wylicza się je mnożąc wielkość plonu, jaki jest możliwy do uzyskania w warunkach gospodarstwa przez pobranie N. Potrzeby nawozowe powinny uwzględniać dostępne źródła azotu oraz wykorzysta nie azotu przez rośliny. Poza nawozami jest jeszcze kilka innych źródeł azotu. Należą do nich: azot wiązany przez bakterie wolnożyjące, azot mineralny zgromadzony w glebie, azot uwalniany z rozkładu substancji organicznej gleby i mineralizacji obornika. Z resztek pożniwnych rzepaku uwalnianych jest 50 kg N, po strączkowych i motylkowatych nawet około 100 kg N. Azot przez zboża jare, np. pszenicę, wykorzystywany jest w 60 proc., zatem ilość nawozów w masie należy bezpośrednio zwiększyć. Azot pobierany jest przez rośliny zbożowe w całym okresie wegetacji, ale z różną intensywnością, dlatego zarówno dawkę, jak i termin stosowania azotu należy tak dobrać, by były związane z dynamiką pobierania przez roślinę.

Pierwszą dawkę azotu pod zboża jare należy zastosować przedsiewnie. Przy jej ustaleniu bardzo pomocna jest znajomość azotu mineralnego Nmin w warstwie gleby do 60 cm, oznaczonego na przedwiośniu.

W przypadku pszenicy jarej dawki do 100 kg należy wysiewać w dwóch częściach.

Pierwszą, wynoszącą 60 proc. całej dawki, zastosować przedsiewnie, drugą w fazie 2-3 kolanka.

W stanowiskach zdolnych do wydania wysokiego plonu przy wyższym nawożeniu należy zastosować go w trzech terminach.

50-60 proc. - przed siewem, 20-25 w fazie 2. kolanka, 20-25 w fazie liścia flagowego do początku kłoszenia.

Jęczmień jary pastewny nawozi się zazwyczaj stosując azot w dwu terminach.

W przypadku owsa dawki do 60 kg N/ha stosuje się jednorazowo przedsiewnie, większe w dwóch terminach.

Gęstość też istotna

Na ujawnienie potencjału plonowania zbóż jarych wpływa ponadto gęstość siewu, uprawa roli i przedplon oraz zabezpieczenie łanu przed patogenami.

O wielkości poziomu plonowania decyduje potencjał zakodowany w odmianie.

Najwyższy plon osiągają następujące odmiany: pszenica jara: Arabella, Kandela, Tybalt, Izera, Katoda, Ostka Smolicka, Żura.

Jęczmień jary pastewny: Iron, KWS Olof, Basic, Natasia, Skald, Suweren, Raskud, Atico. Owies: Bingo, Arden, Haker.

Już 7 listopada w Warszawie jedno z najważniejszych wydarzeń w rolniczym kalendarzu. Szerokie grono znamienitych gości i dziesiątki sesji, w których poruszamy aktualne i ważne dla rolników tematy. Zarejestruj się teraz!



Podobał się artykuł? Podziel się!

MULTIMEDIA

×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 18.208.159.25
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.