Atak Rosji na Ukrainę nastąpił 24 lutego 2022 r., ale dane dotyczące eksportu przedstawiane są od początku tego roku. Jednak to wojna i zawirowania z nią związane ma bardzo duży wpływ na gospodarkę, również i naszego kraju.

Jak bardzo duży w kontekście rynków rolnych?

Wysoka wartość eksportu i importu produktów rolno-spożywczych w 2022 r.

- W okresie styczeń-lipiec 2022 r. wartość polskiego eksportu rolno-spożywczego (działy 01-24 CN) wyniosła 25 940 mln euro, co oznaczało wzrost o 25,2 proc. w porównaniu z analogicznym okresem roku ubiegłego. Z zagranicy sprowadziliśmy produkty rolno-spożywcze o wartości 17 648 mln euro, czyli o 27,4 proc. więcej niż w okresie styczeń-lipiec 2021 r. Dodatnie saldo obrotów wyniosło zaś 8 291 mln euro i było aż o 1 432 mln euro wyższe niż w tym samym okresie 2021 r. – wynika z danych Głównego Urzędu Statystycznego opublikowanych w dn. 15.09 br. – informuje nas dr Łukasz Ambroziak.

Co jest powodem takich wzrostów wolumenów handlowych? - Wzrost wartości eksportu obserwowany w kolejnych miesiącach tego roku to przede wszystkim efekt rosnących cen transakcyjnych w handlu. Dane Głównego Urzędu Statystycznego o cenach w handlu publikowane są z większym opóźnieniem niż dane o wartości obrotów. Z danych za okres styczeń-maj 2022 r. wynika, że ceny transakcyjne w eksporcie żywności i zwierząt żywych (Sekcja 0 klasyfikacji SITC) były o 24,4 proc. wyższe niż w analogicznym okresie 2021 r. Niższe o 2,7proc. były natomiast przeciętne ceny w eksporcie napojów i tytoniu – wyjaśnia ekspert z IERiGŻ.

Co najbardziej podrożało w 2022 r.?

Jeszcze wyraźniej wzrosty cen widać na przykładzie konkretnych grup produktów. Jak informuje dr Ambroziak, w okresie styczeń-lipiec 2022 r. wartość polskiego eksportu mięsa drobiowego (CN 0207), będącego najważniejszą grupą w polskim eksporcie żywności, była aż o 60,4 proc. wyższa niż w analogicznym okresie roku poprzedniego, podczas gdy wolumen (ilość) był wyższy zaledwie o 7,6 proc.

- Duże różnice cechowały też mleko w proszku – wzrost wartości eksportu o 68,4 proc., a wolumenu o 11 proc. W przypadku niektórych produktów, zwiększyła się ich wartość sprzedana za granicą, podczas gdy wolumen się zmniejszył. Dotyczyło to mrożonej wołowiny (wzrost wartości eksportu o 46,7 proc., a spadek wolumenu o 1,8 proc.), świeżej lub schłodzonej wołowiny (wzrost wartości o 33,1 proc. i spadek wolumenu o 8,2 proc.), pszenicy (wzrost wartości o 40,7 proc. i spadek wolumenu o 15,4 proc.), mleka i śmietany płynnej (wzrost wartości o 33,3 proc. i spadek wolumenu o 7,7 proc.). Z kolei, wzrost wartości eksportu kukurydzy i masła (o odpowiednio 164 proc. i 151,5 proc. w porównaniu z okresem styczeń-lipiec 2021) wynikał nie tylko ze wzrostu cen, ale i z dużego wzrostu wolumenu sprzedaży. Zwiększył się on o 91,3 proc. w przypadku kukurydzy i o 56,5 proc. w przypadku masła – wyjaśnia dr Łukasz Ambroziak.

Czy w tym wypadku przełożenie ma „słabsza złotówka” względem euro? Najpewniej tak. - Wyższe ceny transakcyjne w handlu są pochodną rosnących cen artykułów rolnych i wyrobów przemysłu spożywczego. Surowce rolne, będące przedmiotem eksportu bądź wykorzystywane w przetwórstwie (m.in. zboża, mleko) są często nawet o kilkadziesiąt procent wyższe niż jeszcze rok temu. To wpływa na koszty przetwórców spożywczych. W lipcu br. ceny produkcji sprzedanej w przemyśle spożywczym, odzwierciedlające ponoszone przez przedsiębiorców koszty wytwarzania, były aż o 26,7 proc. wyższe niż jeszcze w lipcu 2021 r. – mów przedstawiciel Instytutu.

Czy produkty rolno-spożywcze będą jeszcze droższe?

Wszystko wskazuje, że tak.

- Trzeba pamiętać, że koszty surowca to tylko jeden z rodzajów kosztów, ponoszonych przez firmy przetwórstwa spożywczego. Duże znaczenie mają też ceny innych czynników produkcji: surowców, wykorzystywanych do produkcji opakowań, energii elektrycznej czy też koszty wynagrodzeń. Niestety we wszystkich kategoriach kosztów notowane są wzrosty i w najbliższych miesiącach trudno mówić o większej stabilizacji – mówi na koniec dr Łukasz Ambroziak.

Poniżej na wykresie podano zmiany wartości i wolumenu eksportu najważniejszych grup produktów w polskim eksporcie w okresie styczeń-lipiec 2022, w proc. w porównaniu z okresem styczeń-lipiec 2021

Źródło: Ł. Ambroziak
Źródło: Ł. Ambroziak