PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Ważne mikroelementy w zbożach

Ważne mikroelementy w zbożach
Niedobór manganu, fot. Katarzyna Szulc

Niedobór mikroelementów zaburza istotne procesy życiowe roślin, a wprowadzone do gleby makroelementy nie są przez nie wykorzystane w dostateczny sposób. Dlatego nawożenie mikroelementami najlepiej stosować profilaktyczne.



Rośliny uprawne mają określone potrzeby pokarmowe względem makro- oraz mikroelementów i aby uzyskać zakładany (realny) plon, trzeba sprostać tym wymaganiom (tab.). W praktyce oznacza to konieczność zbilansowanego nawożenia NPK i zazwyczaj także dostarczenia roślinom mikroelementów. Samo nawożenie makroskładnikami może okazać się niewystarczające, jeśli w glebie jest niedobór mikroelementów lub są one niedostępne dla roślin. W takiej sytuacji zakłócona jest m.in. gospodarka azotem oraz pobieranie i efektywne wykorzystanie innych składników. Zawsze u zbóż dobrze odżywionych mikroelementami plon ziarna jest wyższy i lepszy pod względem jakościowym. Nawet przy zaplanowanym odżywianiu azotowym i prawidłowo ustalonych dawkach wykorzystanie tego pierwiastka z nawozów jest wyższe, jeśli jednocześnie uwzględnione są potrzeby roślin odnośnie mikroelementów. Azot przy takim odżywianiu jest bardziej efektywny plonotwórczo.

Do grupy niezbędnych mikroelementów w żywieniu roślin zalicza się: cynk (Zn), mangan (Mn), bor (B), miedź (Cu), molibden (Mo), żelazo (Fe), nikiel (Ni), chlor (Cl). Spośród nich zboża wykazują najwyższą wrażliwość na niedobory: miedzi, manganu i cynku. W okresie wiosennym zboża dokarmia się w jednym lub dwóch zabiegach, zaczynając nawet od fazy krzewienia BBCH 26 do początku fazy strzelania w źdźbło BBCH 30-32. Według naukowców nawożenie w późniejszym terminie, tj. w fazie pełni strzelania w źdźbło, jest znacznie mniej efektywne.

MIEDŹ

Miedź bierze udział w metabolizmie związków azotowych, przez co jest niezbędna do szybkiego przetwarzania pobranego azotu mineralnego. Jej dostatek stymuluje krzewienie i zapobiega redukcji źdźbeł kłosonośnych. Dlatego w łanach zbóż ozimych dobrze rozwiniętych, żeby zwiększyć liczbę silnych źdźbeł, stosuje się nawożenie nalistne tym składnikiem. W efekcie nalistnego dokarmiania miedzią na początku strzelania w źdźbło, w fazie nalewania ziarna rośnie o ok. 10 proc. przemieszczanie azotu netto ze słomy do ziarna, podwyższając tym samym plon, ale przede wszystkim ogólną zawartość białka, w tym także glutenu. Białko znajdujące się w ziarnie w 70 proc. powstaje na bazie azotu zgromadzonego wcześniej (przed kwitnieniem) w słomie. Z tego względu nawożenie miedzią należy przeprowadzić wcześniej. Profilaktycznie składnik powinien być podany roślinie, kiedy wejdzie ona w fazę krytyczną. Zalecane jest dostarczenie zbożom w okresie krzewienia w ilości do 300 g miedzi na ha. Naukowcy wskazują, że 200 g miedzi w formie chelatu daje podobny efekt plonotwórczy, jak 400 g tego pierwiastka w formie siarczanowej. Dlatego dokarmiając nalistnie, trzeba zwrócić uwagę na formę chemiczną miedzi w stosowanym nawozie.

Dokarmiając nalistnie miedzią, należy zachować umiar, ponieważ przy zbyt wysokim stężeniu działa ona fitotoksycznie na rośliny, wywołując oparzenia. Z tego względu gotowe nawozowy mikroelementowe, które podaje się w fazie strzelania w źdźbło, zawierają niewielkie ilości miedzi. Pierwiastek jest najbardziej dostępny d la roślin przy pH 5,5-6,5.

MANGAN

Obecność manganu stwierdzana jest przede wszystkim w niezielonych strukturach komórkowych, jak np. komórki merystematyczne, biorąc udział we wszystkich głównych procesach fizjologicznych przebiegających w roślinach, m.in. aktywując enzymy odpowiedzialne za redukcję azotanów. Dlatego rośliny o intensywnej gospodarce azotowej oraz dużej zawartości białka gromadzą więcej tego pierwiastka. Mangan stymuluje także pobieranie fosforu i w ten sposób pośrednio wpływa na rozwój systemu korzeniowego. Przy deficycie składnika obserwuje się przewężenia w środkowej części korzenia. Gorsze jest wówczas przewodzenie roztworu glebowego do nadziemnych części roślin i asymilatów do korzeni, przez co ich wzrost elongacyjny (na długość) jest zahamowany. Mangan jest także niezbędny do nadania tkankom roślinnym mechanicznej odporności. Jego obecność warunkuje także powstawanie lignin, będących jednym z głównych (obok celulozy i hemicelulozy) elementów tkanki mechanicznej. Zboża wymagają 300-500 g manganu na ha. Pierwiastek ten jest najlepiej przyswajalny z gleby przy pH 5,8-6,2.

CYNK

Cynk jest odpowiedzialny za prawidłową replikację DNA i RNA, czyli za podział komórek i przemiany białkowe. Jego niedobór hamuje syntezę tryptofanu, aminokwasu będącego materiałem wyjściowym do syntezy auksyn - hormonów wzrostu. Stąd jego niedobór objawia się zahamowaniem wzrostu roślin, niewytwarzaniem ziaren. Klasycznym przykładem są szczerbate kolby kukurydzy. Pierwiastek jest najbardziej dostępny z gleby przy pH 5,5-6,5.

PODAJ PROFILAKTYCZNIE

System korzeniowy roślin nie zawsze jest na tyle sprawny, aby dostarczyć im odpowiednie ilości składników w krytycznych fazach rozwoju. Z tego względu lepiej stosować mikroelementy wcześniej, nim nastąpią objawy ich deficytu. Natomiast konieczne jest ich dostarczenie, jeśli wykonana analiza gleby wykazała niską ich zawartość. Przy deficycie dochodzi bowiem nie tylko do zakłócenia procesów metabolicznych - w tym fotosyntezy, ale także wzrostu podatności roślin na niekorzystne warunki otoczenia, co w konsekwencji rzutuje na obniżenie wysokości oraz jakości plonów.

Dokarmianie dolistne zaleca się w sytuacji utrudnionego pobierania składnika z gleby, nawet przy średniej czy wysokiej zasobności w glebie, m.in. w czasie posuch czy przy wysokim pH gleby, które w odniesieniu do większości mikroelementów powoduje ich słabą przyswajalność dla roślin.

Rośliny pobierają mikroelementy w niewielkich ilościach, stąd również stosuje się je w niewielkich stężeniach w nawozach nalistnych. Dawka wynosi zazwyczaj od 0,5 do 3-krotnej wartości zapotrzebowania w zależności od dostępności pierwiastka z gleby oraz formy chemicznej składnika w nawozie. Największe dawki dotyczą nawozów tlenkowych, mniejsze siarczanów, a najniższe chelatów, z których wykorzystanie pierwiastków jest najwyższe, a jednocześnie najszybsze.

W intensywnych technologiach produkcji wykorzystywanych do uzyskania maksymalnie wysokich plonów obowiązuje zasada profilaktycznego nawożenia mikroelementami w ilości nie przekraczającej 50 proc. zapotrzebowania roślin, nawet gdy wyniki analiz wskazują na średni poziom zasobności gleb w te pierwiastki.

W przypadku wystąpienia objawów niedoboru mikroelementów trzeba się liczyć z tym, że interwencyjne nawożenie nalistne pozwala jedynie ograniczyć wielkość straty, nie eliminując jej jednak w całości.

Główne przyczyny niedoborów mikroelementów:

  • niska naturalna zasobność gleb w składniki;
  • duża zawartość próchnicy - związki próchniczne charakteryzują się silną sorpcją mikroskładników;
  • wysoki odczyn gleby;
  • susze glebowe;
  • wymywanie, np. przyswajalne formy manganu są dość łatwo przemieszczane w głąb profilu glebowego;
  • uprawa gatunków roślin szczególnie wymagających w stosunku do niektórych mikroelementów, np. burak cukrowy, rzepak ozimy - bor, kukurydza - cynk.

WIECZORNY ZABIEG

Temperatura powietrza, przy której wykonywany jest zabieg dokarmiania, wpływa na przyswajalność pierwiastków przez rośliny. Powyżej 15oC efektywniej pobierane są chelaty, a poniżej sole. Stosowanie nawozów w temperaturze powyżej 20oC jest nieefektywne, ponieważ przy wysokiej temperaturze i zazwyczaj niskiej wówczas wilgotności powietrza, krople zdążą wyparować, zanim dotrą do liści.

Najbardziej sprzyjającą porą (wilgotność powietrza zbliżona lub w zakresie 60-80 proc.) na zabieg opryskiwania roślin nawozem nalistnym są godziny wieczorne, od 21:00. W bardziej suchych warunkach dopuszczalne jest też stosowanie zabiegu nalistnego przy wilgotności powietrza nieco powyżej 40 proc.

Przy wykonywanym zabiegu z siedmiowodnym siarczanem magnezu, nawóz jest najlepiej pobierany przez rośliny przy wyższej zawartości wody w powietrzu - 90 proc. Stąd w jego wypadku najwłaściwszą porą aplikacji jest godzina ok. 3 w nocy. O tej porze powietrze jest najbardziej wilgotne.

Artykuł ukazał się w marcowym wydaniu miesięcznika "Farmer" 3/2019



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (3)

  • Arczi 2019-03-30 22:12:34
    Nie ma co panikowac z tą rosą Ja z praktyki widzę że późnym wieczorem nawet gdy rośliny są już mokre to najlepiej wychodzą te zabiegi Poza tym wieczorem nie ma wiatru
  • Michaś 2019-03-30 21:59:55
    Właśnie co z rosą???
  • Xyz 2019-03-30 19:36:47
    Napiszcie coś o ph wody do oprysków. Gdyż nie które śor potrzebują odpowiedniego ph. Czy oprysk o 3 rano gdy jest rosa rośliny mokre ma sens?

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.237.16.210
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

KONTAKT24

Widziałeś, słyszałeś coś ważnego? Byłeś świadkiem niecodziennego wydarzenia? Napisz do nas! Opublikujemy, zainterweniujemy, pokażemy całemu światu. Jesteśmy dla Was 24 h na dobę, 7 dni w tygodniu.

DODAJ PLIKI

Kliknij lub przeciągnij pliki z dysku i upuść. Max. rozmiar pliku 4 MB.

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.