PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Czego szukać w kiszonce z kukurydzy?

Czego szukać w kiszonce z kukurydzy?

Priorytetem hodowców bydła jest przygotowanie odpowiedniej ilości pasz objętościowych najwyższej jakości.



Chodzi tu o kiszonkę z kukurydzy (by miała wysoki poziom energii) oraz sianokiszonkę (by była bogata w łatwo dostępne białko). Dzięki takim działaniom struktura upraw w wielu tego typu gospodarstwach jest uproszczona (1:1 - kukurydza: trwałe użytki zielone).

Ostatni tydzień sierpnia oraz cały wrzesień to czas żniw kukurydzy kiszonkowej w całej Polsce. Kiszonka z kukurydzy jest podstawową paszą objętościową większości gospodarstw wyspecjalizowanych w produkcji mleka.

Głównym jej celem jest pokrycie zapotrzebowania krów na energię. Pokrycie potrzeb energetycznych krów mlecznych rasy holsztyńsko-fryzyjskiej jest nie lada wyzwaniem - zwłaszcza we wczesnej fazie laktacji.

Na dalszy plan odsuwane są pasze treściwe, jednak by tak się stało, kiszonki muszą posiadać wysoką koncentrację składników. Najpopularniejszą metodą przygotowania kiszonki z kukurydzy jest rozdrobnienie całych roślin i umieszczenie w silosie. Pasza taka powinna zawierać ok. 35 proc. suchej masy i przy wysokim udziale kolb powyżej 35 proc. skrobi.

Dlaczego nie skarmiać zielonki?

Kukurydza powinna być w całości przeznaczona do zakiszania. Dość sporadycznym, ale obserwowanym błędem popełnianym przez rolników jest skarmianie zielonki z kukurydzy.

Oprócz ponoszonych znacznych kosztów związanych z codziennym dojazdem na plantację kukurydzy sprzętem przystosowanym do koszenia kukurydzy (sieczkarnia jednorzędowa agregowana z ciągnikiem lub niewielkiej wydajności sieczkarnia samobieżna), rozważyć należy aspekt żywieniowy.

Kukurydza jest dość specyficzną rośliną.

Początkowo jej rozwój to głównie dynamiczny rozwój łodyg, liści i rdzeni kolb, czyli praktycznie cała pula włókna surowego. Plon suchej masy części wegetatywnej roślin kukurydzy osiąga swoje maksimum mniej więcej ok. 90 dnia wegetacji.

W następnej fazie wzrostu kukurydzy rośnie udział węglowodanów, co jest związane z gromadzeniem skrobi w ziarnie. Zjawisko to obrazuje pewną specyficzność kukurydzy i przewagę nad innymi roślinami pastewnymi.

W plonie wzrasta udział ziarna, a udział włókna (łodyg i liści) jest proporcjonalnie niższy.

Oczywiście z każdym dniem następuje wzrost ilości włókna w częściach wegetatywnych roślin (proces drewnienia), jednak tempo przyrostu skrobi w ziarnie jest zdecydowanie wyższe.

W początkowej fazie wzrostu kukurydzy, oprócz wspomnianego wysokiego udziału włókna, w zielonce znajdziemy również wysoką zawartość wody, która ograniczyć może pobranie paszy. Zielonka kukurydziana jest niskiej wartości (przez brak lub niepełne wykształcenie kolby - brak energii, białka również nie ma sensu się doszukiwać w tej paszy), przez co nie można pokryć potrzeb pokarmowych krów, tym samym zaś produkcyjność naszych zwierząt może znacznie się zmniejszyć, pogorszeniu mogą ulec również wskaźniki pozaprodukcyjne, jak np. parametry rozrodu.

Ważne rozdrobnienie

Patrząc kilka lat wstecz, kiedy do cięcia kukurydzy wykorzystywano sieczkarnie jednorzędowe agregowane z ciągnikami rolniczymi lub przestarzałe technologicznie sieczkarnie samojezdne, sporządzanie kiszonki z kukurydzy zajmowało dużo czasu, a i jakość paszy pozostawiała wiele do życzenia.

Dawniejsze systemy cięcia sieczki z kukurydzy nie umożliwiały jej dostatecznego rozdrobnienia i co ważniejsze, prawidłowego zgniecenia ziarniaków kukurydzy, a jedynie ich zarysowania.

Wydajność sieczkarni samojezdnych jest imponująca, tak samo jak możliwości rozdrobnienia roślin kukurydzy.

Kukurydza powinna być rozdrobniona możliwie najmocniej (na cząstki długości 1-2 cm, w praktyce wymaga to ustawienia sieczkarni na cięcie sieczki poniżej 1 cm), co pozwoli na uzyskanie prawidłowego zagęszczenia masy w silosie oraz poprawę strawności paszy.

Jest to jedna z różnic pomiędzy "dawną" kiszonką a obecną.

A co ze strukturą?

Wysoki poziom rozdrobnienia powoduje jednak utratę struktury fizycznej paszy. Utraty tej nie powinniśmy się obawiać ani doszukiwać się struktury w kiszonce z kukurydzy. Są inne pasze (jak np. słoma zbożowa, siano, sianokiszonka czy kiszonka z traw lub lucerny), które w zdecydowanie lepszym stopniu zapewnią odpowiednią strukturę dawce dla krów mlecznych.

Energia - to tego szukamy!

Kiszonka z kukurydzy stanowić powinna podstawowe źródło energii w dawce. Prawdziwą bombą energetyczną są ziarniaki kukurydzy i zawarta w nich skrobia. By była ona w pełni dostępna dla krów, ziarniaki powinny być dokładnie rozgniecione podczas zbioru, co ułatwi rozkład cząsteczki skrobi podczas procesu kiszenia oraz późniejszych procesów trawiennych.

Zawarta w niej skrobia z ziarniaków jest "bombą" energetyczną. Jednak nie jest to jedyne źródło energii, gdyż włókno zawarte w kiszonce jest również porcją energii dla przeżuwaczy.

Dlatego też ważna jest również strawność włókna zawartego w kiszonce. Coraz częściej spotykany jest w katalogach odmian kukurydzy wskaźnik DINAG.

Jest to nic innego jak parametr określający strawność włókna. Wartości tego parametru w zakresie poniżej 48 jednostek określają niską strawność włókna oraz informują, że głównym źródłem energii jest skrobia, wartości parametru DINAG powyżej 52 jednostek informują o wysokiej strawności, a źródłem energii jest oprócz skrobi także włókno.

Kiszonka LKS - "Zm iksowane Kolby Kukurydzy"

W żywieniu zwierząt o wybitnej wydajności (powyżej 10 tys. kilogramów mleka za laktację) zwykła kiszonka z kukurydzy może się okazać niewystarczająca pod względem swojego ładunku energetycznego.

Pewnym rozwiązaniem jest podniesienie wysokości koszenia kukurydzy, a tym samym podniesienie udziału kolb w paszy.

Technologia zbioru kiszonki LKS (z niem. Lisch Kolben Schrot) została opracowana w Niemczech, gdzie jest powszechnie stosowana w stadach krów wysokowydajnych. Jej przygotowanie wyróżnia się wysokim (tuż pod linią kolb) zbiorem. Co ważne, sprzęt do tego wykorzystywany nie różni się od tego do przygotowania tradycyjnej kiszonki.

Kiszonka przygotowana w technologii LKS stanowi źródło energii dla wysokowydajnych krów mlecznych, zwłaszcza w początkowej fazie laktacji, kiedy kluczową rolę odgrywa koncentracja składników pokarmowych w paszy.

Kukurydzę na kiszonkę LKS zbiera się w takiej samej fazie wzrostu co na kiszonkę tradycyjną, czyli przy zawartości suchej masy na poziomie 35 proc. Zawartość suchej masy w kiszonce LKS będzie wyższa (na poziomie 50 proc.) ze względu na znaczny wzrost udziału kolb w zakiszanym materiale.

Warto podkreślić wzrost strawności tej paszy sięgający ponad 80 proc. oraz wartość pokarmową - zbliżoną do poziomu paszy treściwej. Oprócz poprawy jakości kiszonki i wzrostu pokrycia potrzeb energetycznych krów wysokowydajnych uzyskać można również pewne oszczędności, związane z ograniczeniem udziału pasz energetycznych pochodzących z zakupu.

Przygotowując paszę z kukurydzy w ten sposób, na polu pozostają znaczne ilości resztek pożniwnych, które wymagają zagospodarowania i często stwarzają problem przy orce. Posiadają one jednak wysoką wartość nawozową.

Dobrze ubite - mniej strat

Odpowiednie ubicie masy kiszonkarskiej w silosie jest bardzo ważnym elementem produkcji kiszonek. Dobre zagęszczenie masy w silosie ograniczać będzie straty paszy podczas procesu zakiszania oraz podczas późniejszego jej wybierania.

Straty paszy powodowane wtórną fermentacją masy w silosie powinny być jak najniższe. Nie da się ich całkowicie wyeliminować, a jedynie ograniczyć do minimum.

Wartość strat nieprzekraczająca 15 proc. jest granicą, która nie powinna zostać naruszona, dodatki wspomagające zakiszenie będą się sprawdzały jedynie w przypadku bardzo dobrego ubicia i mogą ograniczyć straty paszy nawet do 6 proc. Odpowiednie ubicie masy w silosie i usunięcie powietrza jest warunkiem prawidłowego procesu kiszenia. Kiszonka słabo ubita jest podatna na fermentację wtórną. Powietrze wnika w głąb pryzmy do 50 cm, w skrajnych przypadkach nawet do 1 metra w głąb. Im gorsze ubicie kiszonki, tym niższa jest jej stabilność, a zjawisko to nasila się szczególnie w okresie letnim.

W roślinach przeznaczonych do zakiszania jeszcze na polu bytuje mikroflora - pleśnie, bakterie, drożdże; mogą się one przyczyniać do nieprawidłowego procesu zakiszania. Błędy popełniane podczas przygotowania kiszonki mogą umożliwiać rozwój mikroflory patogennej, przez co hodowcy narażają się na straty składników pokarmowych, wtórną fermentację w silosie - zagrzewanie się paszy, wzrost zawartości alkoholu oraz mikotoksyn w kiszonce.

Każdy z tych elementów może się przyczynić do występowania zjawisk niepożądanych u krów mlecznych. Obniżone pobranie paszy, choroby metaboliczne, problemy w rozrodzie, spadek wydajności oraz jakości mleka - mastitis.

W produkcji kiszonek ważny jest każdy element pracy. Od najwyższej jakości materiału, fazę oraz sposób zbioru, prawidłowe zagęszczenie. Jeśli na każdym z tych etapów zachowany zostanie tzw. reżim technologiczny, mamy gwarancję wysokiej jakości paszy.

Kiedy stosować dodatki?

Dodatek konserwujący - inokulant - przyniesie pożądany efekt dopiero w momencie, gdy wszystkie poprzednie etapy będą dopracowane w szczegółach.

Największy problem w przechowywaniu kiszonki z kukurydzy stanowi zjawisko zagrzewania się, szczególnie w okresie letnim. Proces wtórnej fermentacji zachodzi po odkryciu pryzmy.

Drożdże rozwijają się dzięki zawartości w kiszonce cukru oraz kwasu mlekowego - konserwującego kiszonkę.

Ich rozwój prowadzi do powolnego wzrostu pH, które przekraczając wartość 5,0, stwarza warunki rozwoju pleśni. Grzyby zużywają resztki cukru, obniżając wartość energetyczną kiszonki oraz produkują szkodliwe dla zwierzęcia mikotoksyny.

Dostępnych jest wiele produktów do zakiszania. W przypadku kiszonki z kukurydzy szczególnie przydatne są dodatki biologiczne, zawierające w swoim składzie bakterie Lactobacillus buchneri, które oprócz produkcji kwasu propionowego i octowego - poprawiających stabilność kiszonki przez hamowanie rozwoju pleśni i grzybów - produkują glikol monopropylenowy.

Kiszonki, w których stosowany był dodatek substancji konserwujących z L. buchneri, zawierają od 1 do nawet 2 proc. glikolu w kilogramie suchej masy. W przeliczeniu na tonę kiszonki o zawartości suchej masy 35 proc. daje to ok. 3,5 kilograma glikolu.

Dobre okrycie gwarancją jakości

Bardzo ważnym elementem przygotowania najwyższej jakości kiszonek jest ostatni etap, czyli okrycie pryzmy lub silosu.

Do okrywania pryzm wykorzystywane są specjalnie do tego przygotowane folie kiszonkarskie. Ważne jest, by folie były szczelne i dopasowane do wielkości silosu. Folie te są przygotowane w taki sposób, by jedna warstwa była wystarczająca do prawidłowego procesu zakiszania oraz ograniczenia strat paszy. Oczywiście jeśli jest odpowiednio ułożona i dociśnięta.

Docisk folii jest równie ważny co jej szczelność. W krajobrazie Polski występują różne metody przechowywania kiszonek, pomimo coraz większej liczby betonowych silosów przejazdowych czy wykorzystania konserwacji w rękawach foliowych, gdzie straty są znacznie mniejsze, nadal w wielu gospodarstwach kiszonki przechowywane są w pryzmach (kopcach, kurhanach - w zależności od regionu kraju).

Tak samo docisk folii różni się w wielu gospodarstwach. Od wykorzystania starych opon, przez worki z piaskiem, aż do ciężkiej ziemi.

Ważne jest, by okrycie dało stałe dociążenie i ochronę przed zwierzętami (ptactwo, gryzonie). Określenie, która metoda jest lepsza, nie jest proste i jednoznaczne. Trzeba jednak zadbać o to, by opady atmosferyczne nie wymyły okrycia, co umożliwia okrycie ciężką ziemią, a nie pisakiem, a także by ptactwo czy gryzonie nie uszkodziły folii, co jest obserwowane w przypadku okrycia oponami.

Możliwe jest również wykorzystanie wielowarstwowego okrycia foxlią kiszonkarską.

Jest to bardzo dobre rozwiązanie, do którego można wykorzystać, oprócz nowej jednej warstwy folii, również folie z poprzednich sezonów.

Podsumowanie

Produkcja kiszonki z kukurydzy zaczyna się bardzo wcześnie, bo od przygotowania pola do zasiewu kukurydzy.

Już wtedy hodowca decyduje o tym, co będzie zbierał po kilkumiesięcznym okresie wegetacji. Dobór odmiany do warunków panujących w gospodarstwie może ograniczyć negatywny wpływ warunków pogodowych przez ten okres - choć to jedyny aspekt, nad którym człowiek nie jest w stanie zapanować.

Każdy z elementów produkcji tej cennej paszy jest równie ważny i należy poświęcić na niego wiele pracy.

Nie wolno zapominać, że wyprodukowanie najwyższej jakości pasz objętościowych decyduje o późniejszej produkcyjności i zdrowotności zwierząt, a przez to również o dochodowości naszego gospodarstwa.



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 18.205.176.100
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.