Wybór odpowiedniego pokrycia dachowego w oborze jest decyzją na lata, którą należy podjąć zarówno w przypadku nowo powstającego obiektu, jak i przy modernizacji istniejącego budynku.

Na rynku istnieje duży wybór materiałów, które można wykorzystać do pokrycia budynku inwentarskiego, jednak nie wszystkie nadają się do obór. Dostępne materiały różnią się przeznaczeniem, wytrzymałością, właściwościami termicznymi, jak również ceną, co często decyduje o wyborze produktu.

Odpowiednie właściwości

W pomieszczeniach, gdzie utrzymywane jest bydło, panuje agresywne środowisko. Duże stężenie amoniaku i siarkowodoru, szczególnie w przypadku obór z niewystarczająco wydajną wentylacją, może sprawić, że źle dobrane materiały ulegną szybkiemu zniszczeniu. Tak więc pokrycie powinno być odporne na agresywne środowisko obory, co tyczy się w szczególności warstwy wewnętrznej, która ma bezpośredni kontakt z atmosferą obory. Wpływ niekorzystnych czynników środowiska obory można w dużym stopniu ograniczyć poprzez zastosowanie skutecznej wentylacji, adekwatnej do obsady zwierząt i lokalizacji budynku. Warto przy tym pamiętać o zachowaniu odpowiedniego kąta nachylenia połaci dachu, co ma bezpośredni wpływ ze sprawność wentylacji grawitacyjnej. Najczęściej stosuje się pochylenie dachu na poziomie ok. 22°, które stanowi kompromis pomiędzy prawidłowym obiegiem powietrza w budynku a zabezpieczeniem połaci przed gromadzeniem się śniegu.

Wśród cech pokrycia dachu obory, jakie należy wziąć pod uwagę, powinna znaleźć się również odporność na nagrzewanie. Jest to właściwość szczególnie istotna latem, gdy temperatury są wysokie. Nagrzewająca się powierzchnia dachu przekazuje temperaturę do wnętrza budynku, potęgując tym samym zjawisko stresu cieplnego u zwierząt. Z kolei w okresie zimowym, kiedy w budynku panuje wyższa temperatura niż na zewnątrz, przy nieodpowiednio dobranym pokryciu na wewnętrznej stronie może skraplać się woda, która następnie będzie ściekać po ścianach budynku. Zwiększona w ten sposób wilgotność jest źródłem rozwoju grzybów, które stanowią bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia zwierząt. Zastosowane materiały powinny więc być odporne na kondensację pary wodnej w okresie panowania niskim temperatur. Dodatkowo ważne jest, aby połać dachu dobrze wytłumiała odgłosy, co jest szczególnie ważne w czasie intensywnych opadów, które mogą wpływać na niepokój i zwiększony stres zwierząt.

Wśród dostępnych na rynku rozwiązań najczęściej proponowane przez producentów są trzy wyjścia opierające się na bazie: płyt warstwowych, płyt włóknisto-cementowych oraz blachy.

Blacha

Stosunkowo najtańszym rozwiązaniem byłoby pokrycie obory blachą. Jednak sama blacha nie spełnia wymogów, jakimi powinno charakteryzować się pokrycie dachu. Zastosowanie wyłącznie tego materiału będzie skutkować silnym nagrzewaniem się budynku latem i przemarzaniem w okresie zimowym. Dodatkowo skraplająca się woda w połączeniu z agresywnym środowiskiem wpływać będzie na szybką degradację pokrycia. Wyjściem z tej sytuacji jest zastosowanie izolacji termicznej i jednoczesne odcięcie pokrycia od atmosfery panującej w oborze. Najczęściej stosuje się w tym przypadku izolację z paneli poliuretanowych pokrytych okładziną z foli aluminiowej. Tego rodzaju izolację wykonuje się z zachowaniem wentylowanej pustki powietrznej między płytami a pokryciem dachu obory, jednak takie wyjście podnosi koszt inwestycji.

Płyta włóknocementowa

Optymalnym rozwiązaniem wydaje się być wykorzystanie płyt włóknocementowych, które przy kompromisie cenowym zapewniają odpowiednie warunki do utrzymywania bydła. Płyty faliste włóknocementowe są następcą otoczonego złą sławą eternitu zawierającego szkodliwy azbest. Ten rodzaj pokrycia znajduje się jeszcze na wielu dachach budynków rolniczych i może jeszcze przez kilka lat (do końca 2032 r.) legalnie tam przebywać. Wiele osób już teraz decyduje się na wymianę pokrycia, nie czekając na ostatnią chwilę. Nowa generacja płyt falistych spełnia wiele cech, jakich wymaga budynek inwentarski. Przede wszystkim na powierzchni dachu z płyt włóknocementowych nie zbiera się woda, dzięki czemu nie jest konieczne stosowanie specjalistycznych folii paroprzepuszczalnych. Dodatkowo materiał ten wykazuje się dość wysokimi właściwościami termoizolacyjnymi. Nie nagrzewa się nadmiernie w czasie upałów i nie przemarza w takim stopniu, jak w przypadku blachy. Płyty faliste wykazują się również dobrą izolacją akustyczną, w dużym stopniu wytłumiając odgłosy intensywnych opadów. Dostępne obecnie na rynku płyty włóknocementowe różnią się również jakością wykonania i estetyką w porównaniu do archaicznego eternitu. Płyty dostępne są w całej palecie barwnej, dzięki czemu dach obory może się dobrze prezentować, wpisując się w kolorystykę pozostałych budynków w gospodarstwie.

Płyta warstwowa

Najdroższym rozwiązaniem, ale stanowiącym najlepszą izolację, jest zastosowanie warstwowych płyt dachowych z rdzeniem styropianowym, poliuretanowym lub z wełny mineralnej. Płyty składają się z rdzenia izolacyjnego, z dwóch stron obudowanego blachą, a od wewnętrznej strony dodatkowo materiałem z tworzywa sztucznego, które nie pozwala na kondensację pary wodnej na spodniej powierzchni płyty w okresie zimowym. Jako warstwa izolacyjna najlepszym materiałem do obór wydaje się pianka poliuretanowa o właściwościach samogasnących. Jest produktem lżejszym od wełny, przy jednocześnie wyższych parametrach termoizolacyjnych. Dodatkowo za tym materiałem nie przepadają gryzonie, zupełnie inaczej niż jest w przypadku styropianu.

- Wybierając rodzaj płyty warstwowej do obór, warto zwrócić szczególną uwagę na okładzinę wewnętrzną (dolną), która powinna być wykonana z materiału odpornego na agresywne środowiska, które powstają przy hodowli zwierząt (urynę i amoniak). Materiał powinien być również odporny na wodę w trakcie zmywania. W oborach najczęściej stosowane są płyty o grubości rdzenia: 50-80 mm, w zależności od dostępnego budżetu inwestora – mówi Bartłomiej Saczko z firmy Alfapanel.

Robert Rudzki, product manager Creaton Polska sp. z o.o.

Porycie dachowe w obiektach inwentarskich powinno przyczyniać się do zapewnienia optymalnych warunków klimatycznych. Podstawowe właściwości, jakie powinno mieć, to  m.in.: brak skraplania pary wodnej, odporność na agresywne związki chemiczne oraz izolacja akustyczna i termiczna. W tego typu obiektach doskonale sprawdzają się płyty faliste włóknocementowe marki Creaton, np. Ekofala, Agrofala. Są one również niepalne w najwyższej klasie niepalności A1, co stanowi ważny argument przy ubezpieczaniu budynków. W oborze duże znaczenie ma także doświetlenie. Firma Creaton oferuje również rozwiązania w tym zakresie np. poprzez zastosowanie świetlika dachowego.

Płyty faliste dostępne w naszej ofercie wyróżniają się unikalnym na rynku profilem płyty 40 mm, co podwyższa parametry wytrzymałościowe. W standardzie są również obcięte narożniki oraz paski polipropylenowe, co podnosi bezpieczeństwo. Dość rzadki rozstaw łat, nawet co 1175 mm, ułatwia montaż płyt. 25-letnia gwarancja zapewnia trwałość produktu.

Artykuł ukazał się w wydaniu miesięcznika "Farmer" nr 7/2017