PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Ewolucja w indeksach

Indeksy selekcyjne odgrywają w hodowli bydła mlecznego bardzo ważną rolę. Wyznaczają kierunki doskonalenia genetycznego całych populacji krajowych, a wynika to zawsze z formuły indeksu, innej dla każdego kraju. Służą także pomocą hodowcom przy wyborze najlepszych zwierząt do kojarzeń. Indeksy we wszystkich krajach podlegają ciągłym zmianom, aby cele hodowlane były zgodne z potrzebami producentów mleka



Pierwsze indeksy produkcyjne wprowadzono w hodowli bydła mlecznego już kilkadziesiąt lat temu. Ich rolą było przyspieszenie wzrostu mleczności krów, w tamtych czasach nieporównanie niższej od obecnych wydajności. Obowiązujący aktualnie w Polsce indeks selekcyjny jest nadal indeksem wyłącznie produkcyjnym.

Indeksy produkcyjne w poszczególnych krajach różnią się między innymi proporcją między wartościami hodowlanymi (zwanymi przewagami) dla kilogramów białka i tłuszczu w mleku. W Polsce proporcja ta wynosi 2:1, w Niemczech - 4:1, we Francji - 5:1, w Holandii - 6:1. Tak szerokie proporcje między białkiem a tłuszczem wskazują na ogromną rolę białka w produkcji mleka. Mleko krowie jest przecież najtańszym źródłem białka spośród wszystkich produktów zwierzęcych. Białko nie powoduje także ograniczenia kwoty mlecznej w gospodarstwie, a mleczarnie wprowadzają coraz wyższe ceny za jednostkę białka. Dlatego również w Polsce należy zmienić proporcję między białkiem a tłuszczem na co najmniej 4:1. Nie powinna mieć na to wpływu okresowa dobra koniunktura w eksporcie masła. Indeksy selekcyjne służą przecież rozwojowi hodowli w przyszłości, a efekty ich wprowadzania będą widoczne w populacji bydła dopiero za kilkanaście lat. Już dzisiaj indeks, w którym proporcja białka do tłuszczu wynosi 4:1, będzie trafniej wskazywał hodowcom najlepsze buhaje dla ich stad.

Ale produkcja mleka to nie wszystko. Zysk hodowcy zależy przecież w dużym stopniu również od kosztów, dlatego na całym świecie coraz większą wagę przywiązuje się do cech pozaprodukcyjnych, czyli pokrojowych i funkcjonalnych. W latach 90. zbiorcze indeksy wartości hodowlanej buhajów wprowadzono w większości krajów europejskich, poszerzając je o te właśnie cechy. Aktualnie udział cech produkcyjnych w indeksach selekcyjnych na świecie wynosi średnio 50 proc. Udział ten jest najniższy w Szwecji - tylko 29 proc. i Danii - 34 proc., średni w Niemczech i Francji - po 50 proc. i Holandii - 51 proc., a najwyższy w Wielkiej Brytanii - 77 proc. Pozostałą część indeksu, a więc od 23 do 71 proc., zajmują w tych krajach cechy funkcjonalne i pokrojowe. Widać więc, że rolnicy w poszczególnych krajach (a oni przecież decydują o wszystkich zmianach w kierunkach hodowli) nadają poszczególnym cechom różne znaczenie hodowlane. Wynika to z aktualnych potrzeb, a także warunków ekonomicznych produkcji mleka w poszczególnych krajach.

Coraz większego znaczenia na całym świecie nabierają cechy funkcjonalne, takie jak zdrowotność wymienia, płodność, łatwość wycieleń, przeżywalność cieląt. Cechy te wpływają na koszty utrzymania krów i długość ich użytkowania, mają więc duży wpływ na opłacalność produkcji mleka. Udział cech funkcjonalnych w zbiorczych indeksach syntetycznych stale się zwiększa, sięgając 50 proc. wartości całego indeksu w Danii i Szwecji, 49 proc. w Holandii, 40 proc. w Irlandii, 37,5 proc. we Francji i 35 proc. w Niemczech. Nawet w amerykańskim indeksie TPI zwiększono w tym roku udział cech funkcjonalnych z 16 do 20 proc., a stało się to przede wszystkim kosztem cech produkcyjnych, których udział w indeksie spadł z 54 do 50 proc.Za jeden z ważniejszych wskaźników ekonomicznych coraz powszechniej uznaje się długowieczność krów, która wchodzi w skład cech funkcjonalnych. Na jej wartość wpływają zarówno wymienione już poszczególne cechy funkcjonalne, jak i pokrój krów, przede wszystkim budowa nóg i racic oraz budowa wymienia. Na długowieczność córek każdego z buhajów czy też rodzin krów w jednej oborze mają jednak wpływ także inne czynniki genetyczne, których nie można w pełni opisać i przewidzieć. Dlatego najlepszą informacją o wartości buhaja w zakresie przekazywania cechy długowieczności jest faktyczna długość użytkowania jego córek.

Przy wprowadzaniu istotnych zmian w indeksach selekcyjnych następują poważne zmiany na krajowych listach rankingowych buhajów. Przykładem tego mogą być zmiany wartości hodowlanej buhajów w Niemczech po wprowadzeniu nowej formuły indeksu RZG w 2002 r. Zmniejszono w nim udział cech produkcyjnych z 56 do 50 proc. i eksterierowych z 20 do 15 proc., zwiększając udział cech funkcjonalnych z 24 do 35 proc. Bardzo ważną zmianą było również zwiększenie wartości indeksu długowieczności krów z 6 do 25 proc. i wprowadzenie dodatkowej wagi dla procentowej zawartości tłuszczu i białka w mleku. To ostatnie posunięcie miało na celu zahamowanie spadku zawartości suchej masy w mleku córek wycenionych buhajów, co hodowcy uznali za bardzo niekorzystne. W efekcie tych zmian nastąpiły poważne przetasowania w uszeregowaniu buhajów na niemieckiej liście rankingowej, a rozpłodniki przekazujące dobry skład mleka i poprawiające długowieczność swoich córek zajęły zdecydowanie wyższe miejsca. Poza tym na listach nowej czołówki znalazło się tylko 75 proc. tych samych buhajów, co poprzednio, a buhajów całkiem nowych było 25 proc.

Warto to wiedzieć, aby wybierając buhaje wycenione na podstawie indeksu produkcyjnego, uwzględnić również dostępne informacje o pokroju i cechach funkcjonalnych. Oparcie się wyłącznie na wartości takiego indeksu, opisującego przecież tylko część faktycznej wartości buhaja, jest poważnym błędem i może prowadzić do nieprzyjemnych konsekwencji hodowlanych.

Błędne jest również mniemanie, że buhaj o najwyższym indeksie w rankingu jest najlepszy - przecież po zmianie indeksu i poszerzeniu jego formuły kolejność buhajów na liście rankingowej może być zupełnie inna, a buhaje z obecnej czołówki mogą znaleźć się na dalekich miejscach. Widać więc, że pozycja buhaja w rankingu jest względna i zależy w dużym stopniu od budowy indeksu selekcyjnego. Trzeba zdawać sobie z tego sprawę i do wszelkich list rankingowych buhajów podchodzić z dużą ostrożnością.

Hodowcy w Polsce od dłuższego czasu dyskutują o konieczności wprowadzenia nowego indeksu selekcyjnego, poszerzającego część produkcyjną o cechy pokrojowe i funkcjonalne. Rolnicy mówią najczęściej o potrzebie informacji o zdrowotności wymion córek poszczególnych buhajów, a także o ich przeciętnej długości użytkowania. Informacje te są potrzebne dla pełniejszej oceny wartości każdego z buhajów, bo umożliwiają rolnikom dokonywanie trafniejszych wyborów.

Źródło: "Farmer" 11/2005



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.237.200.21
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.