PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Krzywa laktacji

Od początku roku nieco inaczej ocenia się wartość hodowlaną buhajów metodą BLUP. Zastąpiono bowiem w niej ocenę mleczności krów na podstawie 305-dniowej laktacji oceną na podstawie wyników kolejnych próbnych udojów poszczególnych krów (metoda TDM). Wywołało to ponowne zainteresowanie krzywą laktacji. Uwzględnienie w szacowaniu wartości hodowlanej kolejnych udojów zamiast laktacji 305-dniowych spowodowało, że często słyszy się stwierdzenie, iż wartość hodowlana buhaja dla wydajności mleka to różnica pomiędzy krzywą laktacji typową dla danego buhaja a bazową krzywych laktacji.



W krzywym zwierciadle

Krzywa laktacji to graficzne wyrażenie codziennej wydajności mleka w ciągu całej laktacji krowy. Każdy hodowca wie, że dzienne udoje mleka od krowy różnią się między sobą w kolejnych dniach, ale wykreślenie krzywej przy wykorzystaniu udojów comiesięcznych daje bardzo dokładny obraz przebiegu laktacji. Na graficznym wykresie tych zmian wyraźnie widać prawidłowość, że bezpośrednio po wycieleniu wydajność krów zaczyna wzrastać, aby osiągnąć swoje maksimum między 10. a 90. dniem po wycieleniu. Owo maksimum określa się jako szczyt laktacji. Następnie wydajność mleczna spada aż do zasuszenia.

Jest to, oczywiście, zasada generalna, gdyż praktycznie krzywa laktacji jest w dużym stopniu swoista dla każdej krowy, a zależy od bardzo wielu czynników. Wpływ na nią mają bowiem predyspozycje genetyczne krowy, żywienie, ogólny stan zdrowia, zdrowotność wymienia, faza cielności, dobrostan.

krzywa laktacji

Na rysunku 1 przedstawiono krzywe laktacji dla czterech krów. Oś pionowa wykresu to wydajności mleka, oś pozioma natomiast to kolejne dni laktacji od wycielenia do 305. dnia. Przy porównaniu tych czterech krzywych laktacji wyraźnie widać, że laktacja krowy nr 1 jest najwyższa i najkorzystniejsza dla hodowcy. Laktacja ta jest typowa i występuje najczęściej. Będzie też najwyższą dla krów żywionych przez cały rok w miarę intensywnie wyrównanym TMR-em.

Krzywa laktacji krowy nr 2 jest typowa dla krowy chorej lub wyraźnie niedożywionej. Nie widać na niej szczytu laktacji, a wydajność mleczna systematycznie spada po wycieleniu.

Krzywa laktacji krowy nr 3 charakteryzuje się dwoma szczytami laktacji i będzie typowa dla krów, które wycielają się w styczniu, lutym, a w maju wypuszczane są na pastwisko. W wypadku tej krowy żywienie wiosenne było bogatsze w porównaniu z zimowym, dlatego obserwuje się pojawienie drugiego szczytu laktacji.

Krzywa laktacji krowy nr 4 jest typowa dla krów intensywnie żywionych. Krowa ta osiągnęła wysoki szczyt laktacji stosunkowo szybko, a potem laktacja zaczęła obniżać się dość wyraźnie. W wielu wypadkach taki układ krzywej laktacji sugeruje, że na jej kształt mają wpływ predyspozycje genetyczne krowy lub bardzo nieprawidłowe żywienie. Taki przebieg krzywej laktacji nie jest dla hodowcy korzystny.

Szczyt laktacji

krzywa laktacji

Dla hodowcy wcale nie jest obojętne, w jakim czasie i jaki poziom wydajności osiągnie krowa w szczycie laktacji. Przy prawidłowej krzywej można zakładać, że osiągnięcie wyższego szczytu laktacji zagwarantuje większą produkcję mleka. Sytuację tę przedstawiono na rysunku 2. Jeżeli w szczycie laktacji krowa uzyska tylko o litr więcej niż inne krowy, to można spodziewać się u niej większej wydajności o 250–300 l mleka w porównaniu z innymi.

Krowy, które osiągnęły szczyt wydajności mlecznej w pierwszym miesiącu laktacji, stanowią zwykle połowę wszystkich wycielonych krów. Co trzecia krowa osiąga szczyt laktacji od 31. do 60. dnia laktacji. Najwyższą wydajnością w 305-dniowej laktacji charakteryzują się krowy osiągające szczyt laktacji od 31. do 60. dnia laktacji. Przesunięcie szczytu laktacji na ten drugi miesiąc jest bardzo korzystne zarówno ze względu na wydajność, jak i zdrowie krowy. Mniej więcej co szósta krowa uzyskuje szczyt laktacji między 61. a 90. dniem doju po wycieleniu.

Porównanie pierwszych laktacji z kolejnymi wskazuje, że pierwiastki osiągają niższy szczyt laktacji, a krzywa laktacji jest dużo łagodniejsza. Krowy pierwiastki osią-gają szczyt laktacji na poziomie 70–75 proc. dojrzałych krów, a krowy w drugiej laktacji na poziomie 90 proc. krów dojrzałych. Wyższy poziom krzywej laktacji u krów starszych łatwo wytłumaczyć tym, że w kolejnych laktacjach wydajność wzrasta.

Dla hodowcy korzystniejsze jest to, aby krowy charakteryzowały się wysoką, ale spłaszczoną krzywą laktacji. Krowy szybko uzyskujące szczyt laktacji, a szybko obniżające wydajność, produkują mleko drożej, bo przy bardzo wysokich wydajnościach dziennych obniża się efektywność spasania pasz treściwych i w efekcie tylko do pewnego momentu dodatek kilograma paszy treściwej będzie powodował wzrost wydajności o 2 l mleka.

Osiągnięcie szczytu laktacji zależy od genetycznych możliwości krowy i żywienia, dlatego częsta kontrola wydajności w pierwszych 100 dniach laktacji jest sprawą bardzo ważną. Żywieniowcy radzą, aby w pierwszych 60 dniach laktacji przeprowadzać cztery próbne udoje (czyli o dwa więcej niż wynika to z terminarza pracy zootechnika oceny) i na podstawie wyników tych udojów normować paszę treściwą. Nie wolno też bagatelizować żywienia krowy w ostatnich trzech tygodniach przed wycieleniem, gdyż właśnie ten okres ma decydujący wpływ na dalszą wydajność, a tym samym na rozkład krzywej laktacji.

Ocena uzyskiwanej produkcji mleka w kolejnych 100-dniowych okresach wskazuje, że krowa daje 41–42 proc. mleka w pierwszych 100 dniach laktacji, 33–36 proc. – od 101. do 200. dnia laktacji, a 23 do 25 proc. – do 305. dnia laktacji. Im te proporcje są bardziej do siebie zbliżone, tym jest to korzystniejsze dla hodowcy.

Wytrwała krowa

Są kraje, w których wydajność w pierwszych 100 dniach laktacji służy do prognozowania wydajności krowy i szacowania jej wartości hodowlanej. Kształt krzywej laktacji świadczy bowiem o wytrwałości laktacji mierzonej czasem, jaki upływa od wycielenia do osiągnięcia maksymalnej dobowej wydajności i tempem spadku produkcji od szczytu laktacji do zasuszenia. Wytrwałość laktacji można określać procentem spadku krzywej dziennej wydajności mleka w kolejnych miesiącach po szczycie produkcji. Spadek ten powinien prawidłowo wynosić 8–10 proc. na miesiąc.

Wytrwałość określa się też współczynnikiem równomierności laktacji jako P2:P1 x 100, gdzie P2 to wydajność od 101. do 200. dnia laktacji, P1 – wydajność od 0. do 100. dnia laktacji. Im ten współczynnik bardziej zbliża się do 90 proc., tym lepiej.

Na zwiększenie wskaźnika wytrwałości laktacji ma wpływ zwiększenie liczby dojów z dwóch do trzech dziennie. Pozwala to podnieść wydajność szczytową nawet o 10 proc., potem opóźnia spadek wydajności, co w efekcie zwiększa wydajność laktacyjną o 8–12 proc. Jest to ważne w oborach o wysokiej produkcji mleka. Przejście na trzykrotny dój wiąże się jednak ze zwiększeniem pracochłonności, co nie zawsze będzie dla hodowcy opłacalne. Negatywny wpływ na wytrwałość laktacji ma ciąża, gdyż obserwuje się wtedy wyraźny spadek wydajności pod koniec piątego miesiąca ciąży.

O ile krzywa laktacji dla wydajności mleka początkowo wzrasta, a potem systematycznie spada, to takie same krzywe dla procentu zawartości tłuszczu i białka początkowo spadają do osiągnięcia szczytu laktacji, aby potem systematycznie wzrastać. Tylko zawartość laktozy w mleku spada w miarę przebiegu laktacji.

Choć na kształt krzywej laktacji i wytrwałość laktacji wpływa wiele czynników zewnętrznych, takich jak żywienie, choroby czy dobrostan, to cecha wytrwałości laktacji jest w pewnym stopniu dziedziczna. Według różnych autorów kształtuje się ona na poziomie 0,07–0,15. W wielu krajach ta wytrwałość jest już liczona i uwzględniana w ocenie buhajów.

Na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu prowadzone są prace nad opracowaniem zasad wyliczania wytrwałości laktacji, a według prowadzącego te badania dr. Tomasza Strabla przeliczenia te będą mogły wejść do praktyki w 2009 r.

Obraz stada

Warto, aby hodowcy analizowali czasami krzywe laktacji u krów w swoich stadach. Kształt tych krzywych potrafi bowiem bardzo dużo powiedzieć o tym, jak hodowca prowadzi stado.



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 35.173.35.159
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

KONTAKT24

Widziałeś, słyszałeś coś ważnego? Byłeś świadkiem niecodziennego wydarzenia? Napisz do nas! Opublikujemy, zainterweniujemy, pokażemy całemu światu. Jesteśmy dla Was 24 h na dobę, 7 dni w tygodniu.

DODAJ PLIKI

Kliknij lub przeciągnij pliki z dysku i upuść. Max. rozmiar pliku 4 MB.

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.