Jest to jedna z najważniejszych technik zarządzania stadem - grupowanie krów wymaga jednak odpowiedniej liczebności stada. Im stado jest większe, tym łatwiej jest wydzielić odpowiednią liczbę grup, a proporcjonalnie im mniejsze będzie stado, tym trudniejszy jest jego podział.

Podział stada na grupy technologiczne to nie tylko oddzielenie krów zasuszonych od dojnych, lecz również podział na grupy produkcyjne - w zależności od ilości produkowanego mleka, a także specjalna grupa dla krów pierwiastek. Przy małej liczebności stada nie jesteśmy w stanie odpowiednio go pogrupować - ze względu na to, że niektóre grupy mogłyby stanowić pojedyncze zwierzęta.

Każda grupa to inne żywienie, a więc i do każdej grupy musi być przygotowana oddzielna mieszanka TMR lub przynajmniej próby domieszania paszy treściwej do bazowej mieszanki pasz objętościowych

BARDZO WAŻNY START LAKTACJI

Grupą technologiczną o wysokich wymaganiach jest pierwsza grupa technologiczna krów mlecznych - początkowe tygodnie laktacji. W tej grupie krowy nie produkują największej ilości mleka, lecz z całą pewnością przebrnięcie przez te pierwsze tygodnie świadczyć będzie o produkcji mleka w całej laktacji, a nawet w kolejnych.

Potrzeby pokarmowe krów w pierwszych tygodniach po porodzie są nieproporcjonalnie wyższe od możliwości pobrania paszy. To właśnie w początkowej fazie laktacji pojawiają się schorzenia metaboliczne i właśnie dlatego jest to grupa o szczególnych wymaganiach.

W pierwszych tygodniach laktacji bardzo ważne jest zapewnienie odpowiedniej - bardzo wysokiej - koncentracji składni

ków pokarmowych krów, by pokrywały one możliwie największą część potrzeb. W celu pokrycia tych potrzeb racjonalne staje się zastosowanie pasz o wysokiej koncentracji składników, jak np. chronione formy tłuszczu czy chronione białko. Cała mieszanka TMR dla tej grupy może się okazać najdroższą, lecz w efekcie końcowym przyniesie wymierne korzyści w postaci wysokiej mleczności i zdrowotności.

Niezwykle istotne jest również wydzielenie specjalnej grupy dla krów w pierwszej laktacji. Początek pierwszej laktacji jest olbrzymim szokiem dla tych zwierząt. Poza sprostaniem wysokim wymaganiom pokarmowym pierwiastek, trzeba mieć również na uwadze fakt, iż są one często zdominowane przez krowy wieloródki, co w sposób pośredni może pogłębić ujemny bilans energii.

Pomijając wiek krowy, w pierwszej grupie technologicznej warto jest zwrócić szczególną uwagę na dostęp zwierząt do stołu paszowego - powinien on być nieco większy niż w pozostałych grupach i wynosić przynajmniej 70-80 cm na każde zwierzę.

Początkowa faza laktacji jest również bardzo ważna z punktu widzenia osiągnięcia szczytowej produkcji. Krowy osiągają szczyt laktacji w drugim miesiącu od porodu. Następuje wtedy wzrost produkcyjności, a z punktu widzenia hodowcy najważniejsze jest, aby ta szczytowa produkcja trwała możliwie najdłużej. Dlatego też zwierzęta w szczycie laktacji powinny stanowić odrębną grupę technologiczną.

W tej grupie muszą być pokryte potrzeby krów na wysoką produkcję mleka, jednak sprostanie tym wymaganiom jest realne ze względu na wzrost pobrania paszy. W okresie, gdy krowy przebywają w tej grupie, muszą być pokryte również potrzeby związane z rozrodem - ponieważ zwykle w tej fazie następuje pierwsze unasienienie.

OSTATNIA GRUPA - KONIEC LAKTACJI

Ostatnie kilka tygodni laktacji to okres intensywnego wzrostu płodu. Oddzielenie tych zwierząt od pozostałej części stada produkcyjnego jest ważne z wielu względów, przede wszystkim ekonomicznego.

Zwierzęta w tej fazie obniżają produkcję mleka kosztem wzrostu płodu. Jednak w przypadku wysoko wydajnych zwierząt dobowa produkcja tuż przed zasuszeniem niekiedy przekracza 20 kg mleka i mogą pojawić się problemy z zasuszeniem takiej krowy, a także może dochodzić do powikłań związanych ze zdrowotnością wymienia, w zbliżającej się laktacji.

Aspekt ekonomiczny również jest ważny w tym przypadku i ma zbliżone znaczenie zarówno w grupie z krowami kończącymi laktację, jak i zasuszonymi. Żywienie tych grup paszami o nadmiernej koncentracji składników pokarmowych (najczęściej energii) prowadzi do zatuczenia zwierząt. Następstwem takiej sytuacji mogą być powikłania związane z trudnymi porodami, jak i całą gamą schorzeń metabolicznych w początkowej fazie laktacji.

ROZWAŻANIA EKONOMICZNE

Częstym argumentem podejmowanym przez rolników utrzymujących krowy w jednej grupie technologicznej jest wysoki koszt przygotowania pasz w wozie paszowym. Często argument ten jest roz

patrywany zbyt powierzchownie, gdyż okazać się może, że wymieszanie dwóch oddzielnych mieszanek będzie korzystniejszym rozwiązaniem.

Utrzymanie zwierząt w jednej grupie technologicznej znajduje uzasadnienie ekonomiczne w mniejszych stadach lub w przypadku wykorzystania zrobotyzowanego systemu doju. Wykorzystanie robota udojowego to niezależnie od liczby zwierząt w stadzie system żywienia PMR, ponieważ krowa musi otrzymywać pewną pulę pasz treściwych w robocie udojowym. Podział stada na grupy jest uzasadniony dopiero powyżej 4 jednostek udojowych, czyli w stadach ok. 300 krów.

W przypadku podziału stada na grupy technologiczne, automatycznie liczba zwierząt przypadających na pojedyncze rozdanie paszy będzie mniejsza. Dlatego też pojemność wozu paszowego, jak i moc ciągnika z nim współpracującego będą znacznie mniejsze. Pozwala to na oszczędności już podczas przygotowania się do zmechanizowanego systemu żywienia.

Doliczając do tego zyski z bardziej trafnego żywienia poszczególnych zwierząt, a tym samym większą wydajność mleczną krów, oraz niższe koszty żywienia - wynikające z adekwatnego do potrzeb bilansu składników pokarmowych (brak żywienia ponad potrzeby), a także niższe koszty weterynaryjne - wynikające również z prawidłowego bilansu pasz (brak żywienia poniżej/powyżej poziomu potrzeb - mniej chorób metabolicznych) uzyskać możemy jednoznaczny efekt przynoszący korzyści w gospodarstwie.

PODSUMOWANIE

Wydzielenie ze stada krów mlecznych kilku grup technologicznych jest niemalże konieczne przy dzisiejszej genetyce krów rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej. Zwierzęta te wymagają adekwatnego do potrzeb żywienia przez cały okres produkcyjny, jak i okres spoczynku (zasuszenia). Jest to niemalże jedyna droga do opłacalnej produkcji mleka od krów tej rasy.

Podział stada na grupy technologiczne wymaga jednak odpowiedniej liczebności, tak by grup nie stanowiły pojedyncze zwierzęta. Liczba poszczególnych grup jest uzależniona od możliwości organizacyjnych gospodarstwa, lecz podział na jedynie dwie grupy (w laktacji i zasuszone) w wielu przypadkach nie wystarczy. Z drugiej zaś strony zbyt dużo grup może przynieść efekt odwrotny od oczekiwanego. W wielu badaniach za optymalną liczbę grup uznaje się przynajmniej 3 grupy krów w laktacji (grupy produkcyjne).

Grupowanie zwierząt to przede wszystkim ogromne oszczędności w żywieniu zwierząt. Związane jest to z możliwie najlepszym dopasowaniem żywienia do potencjału produkcyjnego danej grupy. Unikamy w ten sposób żywienia krów ponad ich potrzeby pokarmowe, zapobiegając jednocześnie ich nadmiernemu otłuszczaniu. Jest to również związane z oszczędnościami na usługach weterynaryjnych, gdyż w znaczący sposób wpływa to na obniżenie częstotliwości występowania chorób metabolicznych.