PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Profilaktyka przeciwbiegunkowa cieląt

Autor:

Dodano:

Biegunki stanowią stały problem dla hodowców bydła. Częstość ich występowania w poszczególnych gospodarstwach jest różna, jednak ze względu na mnogość czynników powodujących to schorzenie
nie należy ono do rzadkości. Straty wynikające z wystąpienia biegunki mogą być znaczne, dlatego warto postawić w tej kwestii na działania profilaktyczne.



Biegunki stanowią jeden z największych problemów zdrowotnych we wczesnym etapie życia cieląt. W wielu przypadkach doprowadzają one do upadków cieląt, szczególnie wśród cieląt do 3. tygodnia życia. Niektóre badania wskazują biegunki jako przyczynę nawet 50 proc. upadków w tej grupie wiekowej. Nawet w sytuacji, gdy do upadku nie dojdzie, straty nie są małe. Konsekwencją biegunki są m.in. niższe przyrosty dobowe i wyższe koszty opieki weterynaryjnej. Doniesienia naukowe wskazują na możliwość utraty przez cielę nawet 3-4 kg masy ciała w przypadku o stosunkowo łagodnym przebiegu oraz nawet 9 kg przy ciężkim przebiegu choroby. Ponadto słaba kondycja i zwiększona śmiertelność cieląt negatywnie wpływają na pracę hodowlaną w stadzie.

Przyczyny biegunek

Biegunki u cieląt mogą być spowodowane wieloma czynnikami, które najprościej jest podzielić na zakaźne i niezakaźne. 

Do pierwszej grupy należą bakterie, wirusy i pasożyty. Jako czynniki zakaźne najczęściej odpowiedzialne za biegunki u cieląt uznaje się rotawirusy, koronawirusy, pierwotniaki z rodzaju Cryptosporidium oraz bakterie
E. coli. Niektóre dane wskakują, że wirusy odpowiadają za ponad połowę przypadków wystąpienia biegunek u cieląt. Są one szczególnie niebezpieczne, ponieważ np. koronawirusy poza zapaleniem jelit u cieląt mogą również być przyczyną zimowej dyzenterii u dorosłych zwierząt. Ponadto atakują układ oddechowy – uważa się je za jeden z patogenów wywołujących zespół oddechowy bydła (BRDC, z ang. Bovine Respiratory Disease Complex).

Do drugiej zaliczyć można niską jakość siary pobranej przez cielę, pobranie zbyt małej ilości siary lub zbyt późne jej podanie, nieodpowiednie warunki środowiskowe, stres czy błędy żywieniowe. 

Należy pamiętać jednak, że czynnik lub czynniki z jednej lub obu grup mogą występować jednocześnie – potęgując problem i utrudniając leczenie. 

Objawy i konsekwencje

Biegunka trwa zazwyczaj od 2 do 7 dni. Jej przebieg uzależniony jest od kondycji cielęcia, jego wieku, odporności i warunków utrzymania. Najłatwiejszym do zaobserwowania objawem jest zabrudzenie okolicy odbytu bardzo luźnym, wręcz wodnistym kałem. Chorobie towarzyszyć może również gorączka. Cielęta cierpiące na schorzenia układu pokarmowego są apatyczne i mało aktywne. Często tracą apetyt oraz pragnienie. Podstawowym zagrożeniem przy biegunkach jest odwodnienie organizmu, którego zauważalnymi objawami są zapadnięte oczy cielęcia i mało elastyczna skóra. Może ono doprowadzić do śmierci zwierzęcia, dlatego też w czasie leczenia chorego cielęcia tak dużą wagę przypisuje się nawodnieniu. 

Poza odwodnieniem, niższymi przyrostami lub wręcz utratą masy ciała do konsekwencji biegunki można zaliczyć większą podatność na działanie niskich temperatur.

Profilaktyka

Niezależnie od tego, czy mówimy o zapobieganiu występowania biegunek, redukowaniu liczby upadków czy maksymalizacji przyrostów dobowych cieląt, w każdym przypadku kluczem do sukcesu jest prawidłowe zaopiekowanie się cielęciem zaraz po urodzeniu, a w szczególności zapewnienie odpowiedniej ilości siary o wysokiej jakości i to najlepiej za zachowaniem zasady „im szybciej, tym lepiej”. Prawidłowa dystrybucja siary pozwala zaopatrzyć cielę w niezbędną ilość immunoglobulin, które zapewniają właściwą odporność bierną. Pierwszą dawkę siary cielę powinno przyjąć nie później niż dwie godziny po porodzie. Wielkość dawki najlepiej uzależnić od jakości siary, jednak można przyjąć, że nie powinna być ona mniejsza niż 4-5 proc. masy ciała zwierzęcia (pierwsza dawka). Drugą dawkę należy podać nie później niż 12 godzin po porodzie, a trzecią przed upływem 24 godzin. W pierwszej dobie życia cielę powinno otrzymać ilość siary odpowiadającą 10 proc. masy ciała. 

Kolejną ważną kwestią jest unikanie błędów w odpajaniu cieląt. Dużą uwagę należy przykładać oczywiście do czystości wiaderek i smoczków, ale nie mniej ważne jest prawidłowe usytuowanie wiaderka i „przepustowość” smoczka. Podstawowym błędem, choć coraz rzadziej popełnianym, jest odpój z podstawionego wiadra. W takiej sytuacji cielę nie przybiera prawidłowej postawy do pobierania pokarmów płynnych, tj. z wyciągniętą lekko ku górze głową, co skutkować może nadmiernym tempem pobierania pokarmu oraz nieprawidłowym działaniem rynienki przełykowej. W konsekwencji pokarm przedostaje się do nierozwiniętego jeszcze żwacza, gdzie zalega i fermentuje, powodując zaburzenia w funkcjonowaniu układu pokarmowego, np. kwasicę żwacza, biegunki, dlatego należy pamiętać o ulokowaniu wiaderka tak, aby smoczek znajdował się ok. 60-70 cm nad podłogą. Podobne konsekwencje niesie stosowanie smoczków umożliwiających zbyt szybkie pobieranie pokarmu. Cielęciu pojonemu przy pomocy odpowiedniego smoczka pobranie litra pokarmu może zająć ok. 4 min. W przypadku smoczka zbyt długo używanego lub nieodpowiedniej jakości czas ten skraca się do 1-2 minut. Zbyt wysokie tempo pobrania pójła wpływa negatywnie nie tylko na ilość produkowanej śliny i zwiększa ryzyko przedostania się płynów do układu oddechowego, ale też sprzyja występowaniu biegunek pokarmowych. 

Przyczyną problemów związanych z biegunkami może być wykorzystywanie mleka odpadowego do pojenia cieląt. Bywa, że jest to uzasadnione ekonomicznie, jednak niesie ze sobą pewne ryzyko, ponieważ mleko charakteryzujące się wysoką liczbą komórek somatycznych czy typowymi zmianami, jak np. strzępki i kłaczki, może być źródłem zakażania cieląt i doprowadzić do biegunek. Najbardziej zagrożone są cielęta najmłodsze, dlatego w ich przypadku warto tego unikać. Należy również pamiętać, że pojenie mlekiem odpadowym cieliczek związane jest z wyższym ryzykiem występowania u nich mastitis w przyszłości, gdyż w czasie wylizywania i wzajemnego obsysania może dojść do przeniesienia patogenów obecnych w mleku na skórę strzyków, gdzie mogą przetrwać aż do czasu pierwszego wycielenia.

Podatność cieląt na choroby układu pokarmowego jest związana m.in. z tym, że ich układ immunologiczny nie jest jeszcze w pełni rozwinięty, a przewód pokarmowy nie jest jeszcze zasiedlony przez odpowiednią mikroflorę. Dlatego w profilaktyce biegunek cieląt warto uwzględnić stosowanie preparatów probiotycznych. Wyniki pewnych badań wskazują na pozytywne efekty dodawania do preparatu mlekozastępczego probiotyku zawierającego bakterie Lactobacillus. Efektem stosowania mleka zakwaszonego przy użyciu bakterii Lactobacillus przez pierwsze dwa miesiące życia było znaczne obniżenie zachorowalności i śmiertelności oraz zwiększenie przyrostów masy ciała. 

Jednym z podstawowych działań profilaktycznych w przypadku biegunki cieląt jest dokładna dezynfekcja środowiska bytowania cielęcia. W tym zakresie najwygodniejszym rozwiązaniem jest odchów cieląt w indywidualnych budkach, szczególnie w pierwszych tygodniach życia. Współczesne rozwiązania wykorzystane przy projektowaniu budek powodują, że ich mycie i dezynfekcja nie stanowią problemu. Należy pamiętać, aby mycie i dezynfekcję budki przeprowadzać każdorazowo przed jej zasiedleniem. Tylko w ten sposób możliwe będzie pełne wykorzystanie jej potencjału w kwestii zapewnienia cielęciu stosunkowo bezpiecznych warunków środowiskowych. Dodatkowo odchów w budkach indywidualnych pozwala ograniczyć rozprzestrzenianie się ewentualnego patogenu pomiędzy cielętami, co w przypadku czynników zakaźnych ma bardzo duże znaczenie. To rozwiązanie jest szczególnie przydatne w przypadku częstego powiększania stada o cielęta z zakupu. Ponadto odchów w budkach indywidualnych umożliwia wyeliminowanie niektórych czynników niezakaźnych powodujących biegunki, jak nadmierne zagęszczenie i wilgotność, narażenie na przeciągi czy zbyt wysoka wilgotność. 

W przypadku dużego problemu z biegunkami wirusowymi w stadzie warto rozważyć szczepienia przeciwko rotawirusom i koronawirusom. Lekarz weterynarii może przeprowadzić szczepienie ciężarnych samic (od 3 do 1 miesiąca przed wycieleniem), co zapewni wystarczająco wysoką koncentrację przeciwciał w siarze bezpośrednio po wycieleniu.

Istotną rolę odgrywa również ograniczanie sytuacji stresowych, związanych np. z transportem zwierząt, nieprawidłowym obchodzeniem się z cielętami. U cieląt mogą powodować one spadki odporności i zwiększać podatność na infekcje. Warto również unikać stresu związanego ze zbyt nagłymi zmianami podawanych pasz. Wszystkie zmiany w tym zakresie powinny być wprowadzane stopniowo.



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.239.51.78
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.