PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Systemy odpoju cieląt

Właściwe odżywianie cieląt ma fundamentalne znaczenie dla ich zdrowia, dobrostanu i przyszłej produkcyjności. Pójła, które są wykorzystywane w żywieniu cieląt, to: siara, mleko przejściowe, mleko pełne oraz preparaty mlekozastępcze.



Cielę rodzi się praktycznie bez żadnej odporności, gdyż przeciwciała z krwi matki nie przechodzą do krwi płodu, stąd podanie jak najszybciej siary jest warunkiem uodpornienia cielęcia. Zaraz po ocieleniu w litrze siary jest ok. 127 mg ciał odpornościowych (immunoglobulin). Z każdą godziną ilość ciał odpornościowych znacznie się zmniejsza. I tak po 6 h jest ich ok. 92 mg, a po 12 h tylko 32 mg w litrze siary. Czyli to od hodowcy zależy, czy cielę będzie dobrze zaopatrzone w ciała odpornościowe. Jeśli cielę urodzi się wieczorem i będzie słabe, to nie wolno go tak zostawić – w ramach zasady „niech odpocznie do rana”, bo po 6-12 godzinach siara będzie zawierała dużo mniej ciał odpornościowych. Należy dołożyć wszelkich starań, aby cielę otrzymało pierwszą siarę jak najszybciej, jednak nie później niż 3 godziny po urodzeniu. Związane jest to z szybkimi zmianami składu chemicznego siary po ocieleniu. Bezzwłoczne podanie siary ma jeszcze inne uzasadnienie. Jest ono związane ze zmianami w układzie pokarmowym cielęcia. Tuż po urodzeniu układ pokarmowy cielęcia ma zdolności do wchłaniania białek bez ich uprzedniego strawienia (pocięcia przez enzymy trawienne). Dzięki temu immunoglobuliny mogą w nienaruszonej formie zostać wchłonięte do układu krwionośnego noworodka i pełnić swoje funkcje odpornościowe dla organizmu. Wraz z upływem czasu w przewodzie pokarmowym cielęcia pojawiają się enzymy proteolityczne, które odpowiedzialne są za trawienie białek, a nabłonek jelita traci możliwości przenikania przez niego dużych cząstek białek. Dobrze ilustruje to wykres.

Co po siarze? 

W kolejnym etapie należy podać cielęciu mleko przejściowe. Jest to mleko pozyskiwane od krów w fazie przejściowej, pomiędzy siarą a mlekiem pełnym. Najczęściej jako produkt niesprzedawalny podawane jest cielęciu przez pierwsze kilka dni po porodzie. Badania wskazują, że pojenie cieląt mlekiem przejściowym (co najmniej 4 karmienia) jest pozytywnie skorelowane z ich stanem zdrowia. 

Kolejny rodzaj pójła zastosowany w odchowie cieląt po mleku przejściowym w dużej mierze zależy od czynników, tj.: ceny mleka, dostępności mleka, statusu zdrowotnego stada oraz dostępności siły roboczej. Naturalną kontynuacją karmienia mlekiem przejściowym jest skarmianie cieląt mlekiem pełnym przez kolejne 7-14 dni. Po tym okresie najczęściej cielę jest przestawiane na preparat mlekozastępczy. Zdarza się, że hodowcy decydują się na skarmienia cieląt mlekiem pełnym przez cały okres odchowu. Z drugiej strony cielęta mogą zostać przestawione na preparat mlekozastępczy tuż po okresie ich żywienia siarą. W pierwszym tygodniu ich życia wymagania kształtują się na poziomie 10-13 proc. ich masy ciała, natomiast w kolejnych tygodniach wzrastają do 13-15 proc. masy ciała. Cielę o masie 40 kg powinno przyjmować na dobę ok. 6 l pójła. Cielęta, które otrzymują pójło w ilości 15 proc. swojej masy ciała, charakteryzują się lepszymi przyrostami dobowymi oraz stanem zdrowia. Istotnym elementem jest temperatura podawanego pójła. Zazwyczaj przyjmuje się, że temperatura pójła powinna wynosić 35-38°C, choć może być skarmiane również w temperaturze 6°C. Podawanie jednak chłodnego pójła ma swoje konsekwencje. Na ogrzanie ciała cielę musi zużyć więcej energii, która mogłaby być potencjalnie wykorzystana na wzrost i rozwój. Ma to szczególnie duże znaczenie w trakcie zimy, mniej w okresie lata. W tabeli 1 przedstawiono schemat odpoju cieląt.

Bardzo często powstaje dylemat, co robić z tzw. mlekiem odpadowym. Mleko odpadowe to takie, którego słaba jakość (mikrobiologiczna) lub duża liczba komórek somatycznych powodują, że nie spełnia standardów skupu. Poza tym mleko odpadowe powstaje w trakcie antybiotykoterapii mastitis. W przypadku problemów z jakością mikrobiologiczną mleko można poddać procesowi pasteryzacji, który spowoduje zmniejszenie liczby drobnoustrojów zasiedlających mleko. Należy pamiętać, że w trakcie pasteryzacji ograniczamy, a nie zupełnie eliminujemy drobnoustroje, co w przypadku niektórych patogenów może powodować zagrożenia zdrowia cieląt. Poza tym proces ten nie powoduje zmniejszenia zanieczyszczania mleka antybiotykami. Przed podjęciem decyzji o zakupie sprzętu do pasteryzacji należy również skalkulować ekonomiczną zasadność takiej inwestycji. Mleko antybiotykowe może powodować antybiotykooporność u cieląt. Podawanie bowiem niskich stężeń środków antybakteryjnych powoduje szybsze powstawanie szczepów opornych, co w przyszłości może zmniejszać efektywność terapii antybiotykowych. W skrajnych przypadkach cielęta nie będą reagować na podawane środki farmakologiczne. 

Jakie są korzyści z zakwaszania mleka?  

Dodatek kwasów organicznych do mleka pełnego w celu obniżenia jego pH z ok. 6,5 do 5,9 może w pewnych sytuacjach być korzystny z punktu widzenia odchowu cieląt. Zakwaszanie mleka skutkuje bowiem:

  • ograniczeniem wzrostu bakterii E. coli,
  • uaktywnieniem enzymów trawiennych,
  • przyspieszeniem tworzenia skrzepu kazeinowego w trawieńcu, a w konsekwencji poprawą efektywności wykorzystania składników pokarmowych.

Zakwaszanie mleka przynosi szczególne korzyści w przypadku jego podawania „do woli”. Badania wykazały istotne zmniejszenie incydentów biegunek oraz wzrost przyrostów dobowych. Należy pamiętać, aby rozpuścić zakwaszacz w wodzie przed dodaniem go do zimnego mleka, w przeciwnym przypadku może dojść do powstania skrzepów. 

Jaki jest optymalny poziom składników w preparacie mlekozastępczym?

Czy w przypadku odchowu cieląt można uzyskać porównywalne przyrosty, stosując preparat mlekozastępczy zamiast mleka pełnego? Tak, ale pod warunkiem, że preparat będzie charakteryzował się odpowiednim składem chemicznym i komponentowym. Badania wykazały, że podawanie preparatów o zawartości białka na poziomie 25 proc. pochodzącego ze źródeł pozaroślinnych spowodowało uzyskanie podobnych rezultatów w odchowie cieląt. 

Bardzo dobrej jakości preparat mlekozastępczy powinien zawierać wyłącznie białka pochodzenia zwierzęcego. Wykorzystywanie preparatów mlekozastępczych o zawartości białka <20 proc. wpływa na istotne obniżenie tempa wzrostu cieląt. Natomiast hodowcy, którzy chcą uzyskiwać bardzo szybkie przyrosty cieląt (>900 g/dobę), powinni wykorzystywać preparaty o zawartości białka na poziomie 25-27 proc. 

Białko wykorzystywane w preparatach mlekozastępczych może być dwojakiego pochodzenia: roślinnego i zwierzęcego. Przez pierwsze 2-3 dni życia cielę powinno otrzymywać białko pochodzenia zwierzęcego, gdyż tylko takie jest w stanie efektywnie trawić. W późniejszym okresie dodatek białka roślinnego jest tolerowany przez cielę bez szkody dla jego zdrowia, ale może wpływać na tempo wzrostu. Do głównych źródeł białek pochodzenia zwierzęcego w preparatach mlekozastępczych należą białka pochodzenia mlecznego (tj. odtłuszczone mleko w proszku) i białka serwatkowe. Z kolei do głównych źródeł białek pochodzenia roślinnego należą: białka soi, gluten pszeniczny i białko grochu. Białko soi może zawierać substancje antyżywieniowe, ich poziom zależał będzie jednak od sposobu jej obróbki. Białko grochu ma z kolei skłonność do szybkiej sedymentacji, co jest niekorzystne z punktu widzenia żywienia cieląt.  

Preparaty mlekozastępcze mogą zawierać 10-25 proc. tłuszczu surowego. Badania wskazują jednak na brak dodatkowych korzyści po zastosowaniu preparatów o zawartości >18 proc. tłuszczu. Głównymi źródłami tłuszczu w preparatach są: łój, smalec, olej palmowy i kokosowy. Niezależnie od źródła tłuszcz wykorzystany do preparatów powinien charakteryzować się wysoką stawnością oraz musi być zabezpieczony antyoksydantami. Oleje roślinne charakteryzują się podobną strawnością do tłuszczów zwierzęcych. 

Najlepsze preparaty charakteryzują się niską (0,00 proc.) zawartością włókna surowego w swoim składzie chemicznym. Na każde 0,1 proc. zawartości włókna w preparacie mlekozastępczym przypada ok. 10 proc. białka pochodzenia roślinnego. 

Zawartość popiołu surowego w preparatach mlekozastępczych nie powinna przekraczać 8 proc. i raczej oscylować w granicach
6,5-7,5 proc. Wysoka koncentracja popiołu prowadzi do zwiększenia ryzyka biegunek. W tabeli 2 przedstawiono zapotrzebowanie na wybrane składniki mineralne i witaminowe dla cieląt.

Ważna technika odpajania

Preparat mlekozastępczy powinien charakteryzować się również pewnymi właściwościami fizyko-chemicznymi. Powinien być łatwo rozpuszczalny w wodzie i nie tworzyć grudek. Poza tym powinien mieć przyjemny zapach oraz biało-kremową barwę. Bardzo częstym błędem popełnianym na tym etapie jest niewłaściwa technika odpajania cieląt. Pojenie cieląt zgodnie z naturą może wyeliminować wiele problemów związanych z ich zdrowiem. W trakcie ssania krowy cielę musi przyjąć właściwą pozycję, wyciągając charakterystycznie szyję. W ten sposób powstaje tzw. odruch rynienkowy. Pod wpływem odruchu ssania następuje drażnienie receptorów w gardle i zamyka się dojście do żwacza, dzięki czemu mleko trafia bezpośrednio do ostatniej komory żołądka, tj. trawieńca i omija żwacz. W trawieńcu, dzięki enzymom trawiennym, jak podpuszczka, mleko ulega ścięciu. Ścięte mleko jest rozkładane przez enzymy i trafia do jelit, gdzie wchłaniane są substancje odżywcze. W związku z powyższym cielę powinno być odpajane za pomocą smoczków, które w największym stopniu imitują naturalny proces ssania. Dzięki temu cielęta pobierają pójło powoli, wydzielając przy tym dużo śliny. Duża produkcja śliny, która wraz z pokarmem trafia do układu pokarmowego cielęcia, powoduje stabilizację pH żołądka, dostarczając dodatkowych enzymów trawiennych (np. lipazy), poprawiając wykorzystanie składników pokarmowych z pójła, wykazuje również działanie przeciwbakteryjne. Cielęta, które są prawidłowo odpajane, mają zaspokojone potrzeby ssania, co w rezultacie przejawia się zmniejszeniem problemu obsysania się cieląt. Jednak skutki szybkiego podawania mleka mogą być bardziej negatywne. Zbyt szybkie pobieranie pójła powoduje przelewanie się płynu w rynience przełykowej, prowadząc do przedostania się go do żwacza. To z kolei prowadzi do biegunek na tle pokarmowym spowodowanych fermentacją pójła w przedżołądkach. Dodatkowo takie postępowanie może prowadzić do przedostania się płynu do układu oddechowego i w konsekwencji do zachłystowego zapalenia płuc. W praktyce częstym objawem tego zjawiska jest „chrząkanie” w trakcie lub bezpośrednio po odpoju cieląt. Oczywiście wolniejsze tempo odpoju cieląt przełożyło się na ok. 100 g wyższe przyrosty cieląt w pierwszych 2 tyg. ich życia.



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 44.197.197.23
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

KONTAKT24

Widziałeś, słyszałeś coś ważnego? Byłeś świadkiem niecodziennego wydarzenia? Napisz do nas! Opublikujemy, zainterweniujemy, pokażemy całemu światu. Jesteśmy dla Was 24 h na dobę, 7 dni w tygodniu.

DODAJ PLIKI

Kliknij lub przeciągnij pliki z dysku i upuść. Max. rozmiar pliku 4 MB.

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.