PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Wentylacja obory w upalne dni

Wentylacja obory w upalne dni

Autor: Tomasz Piotrowski

Dodano: 14-05-2014 13:26

Tagi:

Wentylacja w oborze nabiera ogromnego znaczenia w zbliżającym się sezonie letnim. Choć wydawać by się mogło, że problem stresu cieplnego krów mlecznych nie dotyczy naszych zwierząt, to jednak w okresie letnim znaczny odsetek pogłowia w Polsce boryka się właśnie z tym zjawiskiem.



Występujące okresowo upalne dni są dużym zagrożeniem dla stada krów mlecznych i mogą być znacznie bardziej uporczywe dla hodowców tych zwierząt aniżeli zimowe spadki temperatur mocno poniżej zera.

Poza utrzymaniem odpowiedniej temperatury panującej w oborze, sprawna wentylacja pozwala na utrzymanie odpowiedniego mikroklimatu, a w tym przede wszystkim redukuje stężenie szkodliwych gazów (dwutlenek węgla, siarkowodór, amoniak).

STRES CIEPLNY - DUŻE STRATY HODOWCÓW

Głównym powodem występowania stresu cieplnego u krów mlecznych jest niedostateczna wentylacja budynków inwentarskich. Jest to spowodowane zarówno brakiem drożności kanałów wentylacyjnych, jak i błędami popełnionymi podczas budowy obory przed laty.

Problemem starszych obór jest również brak dostosowania do wymagań krów obecnie utrzymywanych. Budowane przed laty obory - ciężkie, murowane, miały spełniać praktycznie jedną funkcję - chronić zwierzęta przed niskimi temperaturami zimą. Nikt nie zwracał uwagi na letnie upały i ich wpływ na zdrowotność zwierząt czy ich produkcyjność, gdyż nie miało to aż tak wielkiego znaczenia. Obecnie, gdy utrzymywane są zwierzęta o wysokim potencjale produkcji, głównie krowy rasy holsztyńsko-fryzyjskiej, wymagania co do mikroklimatu panującego w oborze są znacznie większe, a wysokie temperatury są wręcz zabójcze dla tych zwierząt.

Przy niedostatecznie działającej wentylacji, w okresie letnim, gdy na zewnątrz temperatura przekracza nawet 30ºC, w budynku dla krów mlecznych jest ona również wysoka. W temperaturze 25ºC i wysokiej wilgotności bydło traci komfort termiczny i jest narażone na stres cieplny. Skutkami tego zjawiska są przede wszystkim spadające wyniki produkcyjne - jest to widoczne niemal od samego początku utraty komfortu cieplnego. W późniejszym okresie będziemy obserwować spadek pobrania paszy - co stwarza ryzyko występowania schorzeń metabolicznych. W kolejnych etapach możemy zaobserwować gorsze wyniki rozrodu, a wszystkie z wymienionych konsekwencji stresu cieplnego przyczyniają się do obniżenia efektywności produkcji i gorszego wyniku finansowego gospodarstwa.

Zarówno poświęcenie szczególnej uwagi wentylacji obiektu podczas jego budowy, jak i dostosowanie - modernizacja starych obór pod kątem wentylacji - są niezbędne do utrzymywania krów rasy phf. W przeciwnym wypadku potencjał produkcyjny, jak i zdrowotność stada zawsze będą pozostawały na poziomie niewykorzystanym.

WENTYLACJA MECHANICZNA CZY GRAWITACYJNA?

W nowych oborach, jak i kilkuletnich, najczęściej stosowany jest system wentylacji grawitacyjnej - naturalnej. Często jednak można się spotkać również z systemem wentylacji wymuszonej - mechanicznej, do której wykorzystywane są różnego rodzaju wentylatory połączone z wietrznikami lub połączenie obu systemów wentylacji.

Wentylatory mogą być różnego typu i dopasowane do konkretnych budynków, w zależności od wielkości i kubatury obiektu. Na rynku jest dostępnych wiele ofert systemów wentylacji mechanicznej, które obejmują różnej mocy wentylatory poziome, a także mniej popularne wentylatory osiowe (pionowe) o znacznie większym zasięgu działania i cichszej pracy.

Systemy wentylacji wymuszonej są jednak obarczone pewnymi kosztami - zaczynając od zakupu, przez koszty użytkowania (energia elektryczna), a kończąc na amortyzacji i kosztach napraw i wymiany po pewnym czasie. Dodatkowo, co jest powiązane z zasadami wzajemnej zgodności wynikającymi z Dyrektywy Rady 98/58/EEC oraz Dyrektywy Rady 91/629/EEC, zastosowanie wentylacji mechanicznej wymaga zastosowania systemu wentylacji awaryjnej oraz systemu alarmowego, a także ich stałej kontroli.

Przewagę więc mają nad nimi systemy wentylacji grawitacyjnej, które również wkraczają do polskich nowoczesnych obór. Są to obiekty wsparte na lekkich konstrukcjach, gdzie ściany boczne stanowią automatyczne kurtyny, a w kalenicy dachu znajduje się świetlik. Projektowane są one w sposób taki, że nie jest wymagane zastosowanie wentylatorów. Jednak przy znacznych szerokościach obiektów, hodowcy montują wentylatory mieszające powietrze nad legowiskami, gdzie ciąg powietrza jest nieco niższy.

Właśnie umieszczenie urządzeń mieszających powietrze ma tu wielkie znaczenie. Urządzenia te muszą być zlokalizowane w punktach o największym stłoczeniu zwierząt, a przepływ powietrza powinien być możliwie swobodny.

WENTYLACJA I OŚWIETLENIE W JEDNYM

Obory dla krów mlecznych zarówno nowo powstające, jak te modernizowane, są obecnie w blisko 100 proc. wyposażane w elementy oświetleniowo-wentylacyjne umieszczane w kalenicach budynku - tzw. świetliki.

Typów świetlików umieszczonych w dachach obór dla krów mlecznych jest wiele. Świetliki te mogą być jedno-, lub dwuspadowe, półokrągłe itd. Pomimo różnej budowy, spełniać mają one swoje podstawowe funkcje - czyli przede wszystkim wentylacja obory, a także dodatkowe źródło oświetlenia obory w ciągu dnia.

Świetliki kalenicowe sprawdziły się w wielu oborach - stąd tak duże zainteresowanie nimi wśród hodowców budujących nowe lub modernizujących nieco starsze obiekty inwentarskie. Zalecenia co do montażu odpowiedniego świetlika w kalenicy obór mówią o jego szerokości wynoszącej ok. 10 proc. szerokości budynku, czyli w oborze szerokości 30 m, świetlik powinien mieć szerokość 3 m.

Jest to dość drogie rozwiązanie, jednak istnieje możliwość instalacji nieco tańszego rozwiązania, które również się sprawdza - świetlik kominowy.

Świetlik kominowy ma nieco inną budowę - dla niektórych przerażającą, ponieważ jest on stale otwarty w centralnej części. Jak wyjaśniają hodowcy użytkujący takie rozwiązanie - nowe obory są tak zaprojektowane, że woda z opadów nie dostaje się praktycznie do wnętrza budynku. Jedynie podczas silnych opadów niewielka ilość wilgoci może być widoczna na powierzchni znajdującej się pod świetlikiem (w zależności od typu użytkowanej obory będą to stół paszowy bądź korytarze spacerowe). Nie jest to ilość, która może niepokoić, jednak nie zaleca się ich montowania bezpośrednio nad stołem paszowym.

Cyrkulacja powietrza w nowych oborach może być tak zaprojektowana, że otworem w świetliku kominowym ciąg powietrza będzie na tyle duży, że uniemożliwia to wlot wody opadowej. Również w okresie niskich temperatur otwarta szczelina w kalenicy nie sta-nowi problemu z wychłodzeniem budynku.

- Nawet podczas mrozu sięgającego poniżej -20ºC w oborze temperatura nie spadła poniżej zera. Praktycznie cały czas zimą jesteśmy w stanie utrzymać temperaturę w okolicach 8ºC wewnątrz obory - z wyłączeniem przejścia do hali udojowej, które jest na ten okres odgrodzone, a hala jest ogrzewana - wyjaśnia jeden z użytkowników tego rozwiązania.

Krowy mleczne oprócz najwyższej jakości pasz potrzebują nieograniczonego dostępu do świeżego powietrza. By ten warunek spełnić, obiekt musi być doskonale wentylowany. Wentylacja będzie działała sprawnie jedynie w przypadku zapewnienia odpowiedniej powierzchni otworów nawiewnych, czyli wtedy, gdy będzie równa powierzchni otworów wywiewnych. Istnieją jednak wyniki badań mówiące o powierzchni otworów nawiewnych stanowiących 150 proc. otworów wywiewnych.

PUNKTY NEWRALGICZNE WYMAGAJĄCE SPRAWNEJ WENTYLACJI

W przypadku wentylacji budynku nie wolno zapomnieć o wentylacji pomieszczeń, w których zwierzęta choć przebywają stosunkowo krótko, to jednak w znacznym zagęszczeniu. Mianowicie jest to poczekalnia przed halą udojową. Samo przejście do poczekalni jest czasami czynnikiem stresowym dla zwierząt. W upalne dni (zwłaszcza podczas wieczornego doju) w dużym stłoczeniu zwierząt w poczekalni do hali udojowej dodatkowym czynnikiem stresowym może być wysoka temperatura.

Sprawna wentylacja w poczekalni do hali udojowej jest zatem niezwykle ważna. Jednak w przypadku dużych stad i tym samym dużych grup zwierząt wchodzących do doju warto przemyśleć również połączenie wentylacji z systemem zraszania zwierząt.

Kolejnym z punktów obory, gdzie wentylacja powinna działać wyjątkowo sprawnie, jest stół paszowy i jego najbliższe otoczenie. Bardzo często można zaobserwować, że po zadaniu paszy niemal wszystkie zwierzęta podchodzą do stołu. Jest to bardzo ważna część obory, a każdemu hodowcy zależy na maksymalizacji pobrania paszy, co wiąże się z wysoką produkcją mleka. Warto zatem zachęcić krowy do podchodzenia do stołu paszowego w okresie lata właśnie przez komfortową temperaturę w jego pobliżu.

Dla rozważających budowę nowych obiektów, godnym polecenia rozwiązaniem sprawnej wentylacji okolic stołu paszowego jest umiejscowienie go w mało tradycyjny sposób - bowiem nie w centralnej części, lecz w części bocznej budynku - w przypadku dużego obiektu będą to dwa stoły paszowe umieszczone wzdłuż bocznych ścian obory.

System wentylacji kalenicowej będzie się wówczas znajdował tuż nad strefą legowiskową, a jego działanie będzie jeszcze sprawniejsze. Krowy w okresie wysokich temperatur poszukują miejsc, gdzie ciąg powietrza jest większy. W oborach wolnostanowiskowych kierują się one do szczytowych ścian, gdzie znajdują się wrota, lub poszukują innych miejsc, w których temperatura będzie dla nich korzystniejsza.

W rozwiązaniu tym przy stole paszowym krowy zawsze znajdą świeże powietrze, przez co będą gościły przy nim częściej. Dodatkową korzyścią jest również umieszczenie wentylacji kalenicowej nad strefą legowiskową, przez co jest ona w pełni wykorzystana - wyciąga zanieczyszczone, zużyte powietrze.

PODSUMOWANIE

Sprawnie działająca wentylacja jest niezbędna do utrzymania odpowiednich warunków klimatycznych w oborach w ciągu całego roku, a podczas miesięcy letnich, które niosą za sobą ryzyko wystąpienia zjawiska zwanego stresem cieplnym, jest to warunek konieczny dla efektywnej produkcji mleka.

Podczas upalnych dni trudno utrzymać odpowiednią dla zwierząt temperaturę w oborze bez użycia wentylacji mechanicznej, choć - by i ona sprawnie chłodziła budynek - potrzebna jest odpowiednia powierzchnia wietrzników.

W nowych oborach, jak i tych kilkuletnich, podstawowym elementem wentylacji budynku są umieszczane w kalenicy dachu świetliki oraz rozmieszczone wzdłuż dłuższej ściany okna lub kurtyny stanowiące otwory nawiewne.

W oborach otwartych z całkowicie kurtynowymi ścianami bocznymi, warunki klimatyczne w ciągu całego sezonu są optymalne dla efektywnej produkcji mleka.



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 35.175.121.230
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.