PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Właściwa korekcja racic

Autor: Marcin Gołębiewski

Dodano: 09-08-2015 06:39

Tagi:

Za cenę strat spowodowanych wystąpieniem dysfunkcji układu lokomocji można wykonać ok. 18 zabiegów korekcji racic, co wskazuje na zasadność wykonywania tego zabiegu.



Kliniczna forma kulawizn jest jedną z głównych przyczyn strat finansowych hodowców i producentów bydła mlecznego, spowodowanych obniżeniem produkcyjności zwierząt, pogorszoną płodnością oraz dodatkowymi kosztami związanymi z koniecznością dodatkowej obsługi zwierząt, ich leczeniem oraz przedwczesnym brakowaniem. Łączne straty związane z wystąpieniem kulawizn mogą przekraczać nawet 1200 zł/szt./rok. W Wielkiej Brytanii przeciętnie notowanych jest ok. 55 przypadków kulawizn na 100 krów na rok. Średni koszt wystąpienia pojedynczej kulawizny wynosi 178 funtów, a roczne straty w stadzie 100 krów to ok. 10 000 funtów, uwzględniając koszt wykonania zabiegu korekcji racic (ok. 10 funtów).

Zbyt duży, przekraczający 10 proc. stada, odsetek krów wykazujących ewidentne objawy kulawizn jest sygnałem wskazującym na niewłaściwy dobrostan krów spowodowany niedostosowaniem warunków utrzymania krów do ich podstawowych behawioralnych i fizjologicznych potrzeb. Badania jednoznacznie wskazują na wzrost problemów związanych z wystąpieniem dysfunkcji układu ruch w ostatnich 10 latach, spowodowany głównie wzrostem intensywności produkcji i koncentracją zwierząt. W ponad 90 proc. głównym powodem wystąpienia kulawizn w stadzie krów są problemy z racicami. Dlatego wczesna detekcja oraz zapobieganie wystąpieniu tych problemów w stadzie są ważnymi elementami prowadzenia współczesnego stada bydła mlecznego. Głównym narzędziem w profilaktyce schorzeń racic są rutynowa ich pielęgnacja oraz właściwie i terminowo przeprowadzona korekcja.

JAK CZĘSTO WYKONYWAĆ KOREKCJĘ RACIC?

Korekcja racic powinna być standardowo wykonywana w stadzie 1-2 razy w roku. Dodatkowe zabiegi należy przeprowadzać na bieżąco w zależności od potrzeb, na podstawie prowadzonego monitoringu stada. Częstotliwość wykonywania korekcji w stadzie powinna rosnąć proporcjonalnie do powiększania się odsetka zwierząt wykazujących problemy z lokomocją. Pierwszą kontrolę racic u jałówek powinniśmy dokonać już w 12.-16. miesiącu ich życia. Jeżeli jednak wcześniej zauważymy niepokojące zmiany, warto interweniować wcześniej, by szybciej wyeliminować problem. Właściwa pielęgnacja już od młodego wieku może przyczynić się do całkowitego wyeliminowania wad postawy ze względu na fakt, że w tym okresie następuje intensywny wzrost i stabilizacja układu ruchu.

DLACZEGO KOREKCJA JEST TAKA WAŻNA?

Betonowe podłoże, po którym poruszają się krowy, bywa szorstkie i urazogenne, przez co zewnętrzna część rogu ściera się

szybciej, co jednocześnie stymuluje wzrost rogu w innych częściach racicy. Uszkodzenia racicy spowodowane betonowymi posadzkami mogą wpływać na zachwianie równowagi zwierzęcia podczas poruszania, a w rezultacie powodować bardzo poważne zmiany w obrębie kończyn. W takich sytuacjach dochodzi najczęściej do bardzo intensywnego ścierania podeszwy wewnętrznej racicy i nadmiernego obciążenia zewnętrznej. Stały ucisk na zewnętrzny palec racicy powoduje intensywny rozrost tkanki, co w rezultacie pogłębia zachwianie równowagi pomiędzy oboma placami racicy, a w konsekwencji pogorszenie kulawizny. Aby przerwać to błędne koło, należy prawidłowo przeprowadzić zabieg korekcji racic.

Zdjęcie 1 przedstawia typowy stan racic krowy utrzymywanej na betonowej posadzce. Czerwona strzałka pokazuje wzrost rogu racicy zewnętrznej spowodowany bardziej intensywnym ścieraniem się racicy wewnętrznej (strzałka zielona). Efektem braku korekcji racic u tak utrzymywanych krów jest zmiana jej postawy (zdjęcie 2). Jak łatwo zaobserwować na zdjęciu 2, krowy dotknięte tą wadą wykazują tzw. postawę iksowatą, tj. skręt kończyny tylnej do wewnątrz w stawie skokowym z jednoczesnym obrotem racicy na zewnątrz.

Do wykonania korekcji racic niezbędne jest zgromadzenie odpowiedniego sprzętu. Podstawowe narzędzie stanowi odpowiedni poskrom, który powinien zapewnić bezpieczeństwo zarówno zwierzęcia, jak i wykonującego korekcję. Konstrukcja poskromu powinna umożliwiać szybkie unieruchamianie i uwalnianie krowy. Poza tradycyjnymi poskromami unieruchamiającymi krowy w pozycji stojącej ciekawym rozwiązaniem są konstrukcje, w których zwierzęta znajdują się w pozycji lateralnej, czyli leżącej (zdjęcie 3).

Korekcja racic jest krytycznym elementem prewencji kulawizn. Prawidłowo wykonany zabieg polega na usunięciu nadmiaru rogu racicowego w celu przywrócenia naturalnego kształtu puszki racicowej oraz równowagi rozkładu masy zwierzęcia na oba palce racicy. Aby prawidłowo wykonać zabieg korekcji racic u bydła, konieczne jest zrozumienie budowy oraz funkcji poszczególnych struktur anatomicznych racicy.

Racica stanowi wytwór naskórka w formie puszki rogowej będącej osłoną dla kości III i IV palca, kości racicowej, stawu racicowego, ścięgna mięśni prostownika palców wspólnego i zginacza palcowego głębokiego, trzeszczki i kaletki racicowej. Osłony na palcach II i V nazywane są raciczkami lub racicami rzekomymi. W budowie racicy bydła można wyróżnić następujące okolice: obwódkę, koronę, ścianę, podeszwę i opuszkę "piętkę" (zdjęcie 4). Puszka racicowa stanowi zewnętrzną rogową warstwę racicy i jest zbudowana z trzech warstw: zewnętrznej, środkowej oraz wewnętrznej. Prawidłowo zbudowane i utrzymane racice charakteryzują się dobrze wykształconą opuszką, silną i nieco wklęsłą podeszwą oraz gładkim rogiem. Istnieją zasadnicze różnice pomiędzy budową racic kończyn piersiowych i miednicznych. Racice kończyn tylnych są dłuższe i węższe w porównaniu z racicami kończyn przednich. Stosunek długości ściany przedniej racicy do wysokości jej piętki w przypadku kończyn przednich powinien wynosić 1,6:1, natomiast w przypadku kończyn zadnich 2,2:1 (zdjęcie 5). Relacje tych dwóch pomiarów racicy powinny być stałe niezależnie od wielkości racicy.

Rozmiar i kształt racic kończyn przednich i zadnich zasadniczo różnią się. Wysokość piętki racicy kończyn piersiowych wynosi zazwyczaj ok. 42 mm i jest o prawie 1 cm większa niż w przypadku kończyn zadnich (zdjęcie 6). W związku z tym kąt, jaki tworzy podeszwa racicy z jej ścianą przednią, w przypadku kończyn piersiowych wynosi ok. 52°, a w przypadku kończyn miednicznych - ok. 49° (zdjęcie 6).

Przerośnięta racica powoduje nierównomierny nacisk, co wpływa na dodatkowe obciążenie więzadeł oraz nadmierny ucisk środkowego, bardziej miękkiego rejonu podeszwy racicowej. Bardzo często w takich właśnie przypadkach następuje powstawanie wrzodów podeszwy racicowej.

Korekcją racic powinny zajmować się jedynie odpowiednio przeszkolone osoby posiadające podstawową wiedzę na temat budowy i funkcji poszczególnych struktur anatomicznych racic. Niewłaściwie przeprowadzona korekcja może w rezultacie przynieść więcej strat niż korzyści.

NARZĘDZIA NIEZBĘDNE DO PRZEPROWADZENIA ZABIEGU

Do prawidłowego przeprowadzenia korekcji racic niezbędny jest odpowiedni sprzęt. Podstawowymi narzędziami wykorzystywanymi w trakcie wykonywania tej czynności są: nożyce, cęgi, nóż, pilnik, dłuto oraz młotek (zdjęcie 7). Narzędziem bardzo często wykorzystywanym w codziennej korekcji racic jest keratofrezarka - szlifierka kątowa wyposażona w odpowiednie tarcze. Jednak nadmierne wykorzystanie tego narzędzia, zwłaszcza w rękach początkującego korektora, może powodować przegrzanie rogu racicowego i w rezultacie prowadzić do nieodwracalnych zmian w jego budowie i funkcji. Wykorzystanie keratofrezarki jest uzasadnione jedynie w sytuacji usuwania nadmiaru rogu racicowego i nie może całkowicie zastąpić wykorzystania pozostałych narzędzi.

JAK PRAWIDŁOWO WYKONAĆ KOREKCJĘ RACIC KRÓW MLECZNYCH?

Istnieje kilka szkół wykonywania korekcji racic, np. holenderska (5-stopniowa) czy duńska (6-stopniowa). W praktyce można spotkać również metodę 4-stopniową. Co do ogólnych założeń wszystkie wymienione wyżej metody są zgodne i różnią się jedynie drobnymi niuansami. Niezależnie od wybranej metody każda korekcja racic powinna być poprzedzona oczyszczeniem puszki racicowej. Dobrym rozwiązaniem jest wykorzystanie wiórów drewnianych, które mają również właściwości osuszające.

Krok 1. Przywrócenie właściwej długości palca racicy (zdjęcie 8).

Właściwa korekcja racicy powinna być poprzedzona określeniem długości przedniej ściany puszki racicowej, tj. od punktu styku z włosami do wierzchołka racicy. Jeżeli wartość ta wynosi więcej niż 7,5 cm, należy ściąć wierzchołek prostopadle do powierzchni obciążonej. Jest to typowy wymiar racicy krów rasy holsztyńsko-fryzyjskich. W przypadku dużych krów i buhajów należy rozważyć przedłużenie długości racicy do 8 cm.

W przypadku kończyny piersiowej należy rozpocząć od zewnętrznego palca, a następnie wyrównać długość palca wewnętrznego. W przypadku kończyn miedniczych postępujemy w odwrotnej kolejności (zdjęcie 9).

Krok 2. Ustalenie grubości podeszwy racicy (zdjęcie 8).

Długość ściany racicy jest bezpośrednio skorelowana z grubością jej podeszwy. Grubość podeszwy racicy powinna być mierzona na wierzchołku palca racicy. Należy dążyć do pozostawienia grubości 0,65 cm, usuwając wszystko, co narosło ponad ten wymiar. Ze względu na fakt, iż racica zewnętrzna jest dłuższa, przywrócenie właściwej grubości podeszwy racicowej powinno rozpoczynać się właśnie od niej.

Rozpoczęcie korekcji podeszwy od wewnętrznej racicy może spowodować konieczność usunięcia (w celu zachowania równowagi pomiędzy oboma palcami) nadmiernej ilości rogu, co może skutkować nadmiernym jej pocienieniem. Podeszwa powinna być ścinana równomiernie na całej długości, zgodnie z kierunkiem od wierzchołka racicy do jej piętki. Nie zaleca się natomiast zeszlifowywania rogu racicowego z samej piętki racicy. Należy pamiętać o pozostawieniu na wierzchołku palca grubości podeszwy nie mniejszej niż 0,65 cm. Nie powinno się również usuwać rogu racicowego z racic, których długość ściany przedniej jest mniejsza niż 7,5 cm, a grubość jej podeszwy nie przekracza 0,65 cm. W praktyce po zeszlifowaniu nadmiaru rogu racicowego podeszwa nie powinna być elastyczna, czyli uginać się pod naciskiem palca.

Krok 3. Ustalenie wysokości piętki racicy.

Nadmiar rogu racicowego powinien zostać usunięty tylko w sytuacji, gdy jej wysokość przekracza 42 mm w przypadku kończyn piersiowych i 32 mm w kończynach miedniczych.

Krok 4. Wykonanie zagłębień w podeszwie obu palców racic (zdjęcie 10). Działanie to ma na celu przeniesienie obciążenia z podeszwy racicy na ścianę, palce i piętkę racicy. Poza tym jest ważne ze względu na łatwiejsze usunięcie wszelkiego rodzaju zanieczyszczeń z racicy. Zagłębienie powinno znajdować się 2,5-3 cm od czubka palca w kierunku piętki na stycznych krawędziach obu palców racicy. Należy zaznaczyć, że zagłębienie na zewnętrznej powierzchni podeszwy racicy powinno być niewielkie. Natomiast zagłębienie na zewnętrznym palcu racicy powinno być płytsze niż na wewnętrznym palcu, ale zajmować większą powierzchnię. Główną rolą racicy jest absorbcja wstrząsu oraz przenoszenie ciężaru zwierzęcia poprzez piętkę, podeszwę oraz ścianę racicy. Rolą piętki racicowej jest amortyzacja wstrząsów spowodowanych poruszaniem się krowy. Ściana racicowa jest najtwardszą i najbardziej wytrzymałą strukturą, przez co odporną na ścieranie i rozrywanie spowodowane oddziaływaniami racicy z posadzką, po której poruszają się zwierzęta.

Krok 5. Odciążanie chorego palca racicy - opcjonalnie, jeśli zachodzi taka potrzeba.

Jeżeli obecny jest wrzód podeszwy lub ściany, racica musi być przycięta głębiej. Taki zabieg spowoduje różnice w wysokości palca zdrowego i chorego, przez co ciężar ciała jest częściowo przeniesiony na zdrowy palec. Odciążenie obolałego palca racicy może się odbyć w dwojaki sposób. Jeśli wysokość piętki racicowej nieuszkodzonego palca jest dobra, wówczas róg racicowy piętki chorej może zostać zeszlifowany głębiej (zdjęcie 11). W przeciwnym przypadku należy wykorzystać plastikową, drewnianą lub gumową podkładkę na zdrowy palec, która na nim pozostanie przez 6-8 tygodni. W sytuacji, gdy oba palce są chore i żadna z wyżej wymienionych metod nie może być zastosowana, krowa powinna zostać odizolowana od stada i umieszczona w boksie obficie ścielonym słomą.

Krok 6. Usunięcie luźnych części rogu i likwidacja ostrych fałdów w okolicach podstawy palca oraz korekcja raciczek.

Po zakończonej korekcji należy przyjrzeć się, w jakim stanie znajduje się skóra szpary międzyracicowej oraz dokonać odpowiednich adnotacji dotyczących zabiegu.

Przedstawiona powyżej procedura wykonania korekcji racic może być wykonana przez uprzednio wyszkolonego korektora. W przypadku stwierdzenia znacznych odstępstw w stanie puszki racicowej należy skonsultować się z lekarzem weterynarii.

 

Artykuł pochodzi z czerwcowego wydania Farmera.

Zapraszamy do prenumeraty magazynu Farmer!



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (2)

  • Lewar 2015-08-09 18:25:01
    boś nie profesjonalista :)
  • dziku 2015-08-09 11:26:27
    od czasu gdy mnie krowa fikła to pier... nie robię korekty
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.226.251.81
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.