PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Wybór buhaja, czyli jak czytać katalogi

Autor:

Dodano:

Tagi:

Jednym z ważniejszych elementów zarządzania rozrodem krów mlecznych
jest odpowiedni dobór rozpłodnika, zgodny z założonym celem hodowlanym.



Doskonalenie genetyczne bydła mlecznego to długotrwały i skomplikowany proces, którego rezultaty zależą od właściwie zaplanowanej, racjonalnej strategii i konsekwentnej pracy hodowlanej. Na co więc należy zwracać uwagę w trakcie doskonalenia genetycznego krów mlecznych, by przynosiły wymierne korzyści ekonomiczne i odpowiadały wymogom przyszłości?

Doskonalenie stada w 5 krokach

Racjonalna strategia doskonalenia stada mlecznego obejmuje pięć ściśle związanych ze sobą etapów. Najważniejszym elementem w procesie doskonalenia zwierząt jest ustalenie kierunku pracy hodowlanej – celu hodowlanego. Kolejnym krokiem jest zebranie informacji o cechach, które chcemy doskonalić. Oczywiście, możliwe jest to jedynie w stadach objętych oceną użytkowości mlecznej. Następnym ogniwem w łańcuchu doskonalenia bydła jest wybór odpowiednich zwierząt, dzięki którym realizowany będzie cel hodowlany. Szczególnie istotny jest właściwy dobór buhaja. Aby maksymalizować postęp hodowlany, należy zestawić do kojarzenia odpowiednie osobniki. Ostatnim etapem jest analiza rezultatów – osiągniętego postępu hodowlanego, w oparciu o którą dokonujemy korekcji pozostałych etapów.

Cel hodowlany indywidualny dla stada

Sprecyzowanie celu hodowlanego zależeć będzie oczywiście od specyfiki konkretnego gospodarstwa. Nieco inne priorytety będą miały gospodarstwa produkcyjne, a inne – należące do tzw. elity hodowlanej, produkujące materiał hodowlany. Typowe gospodarstwa komercyjne, w których przychód generowany jest poprzez sprzedaż mleka, powinny dążyć do maksymalizacji opłacalności produkcji mleka oraz do uzyskania wyrównanego, skonsolidowanego stada, którym łatwo jest zarządzać. Natomiast gospodarstwa z tzw. elity hodowlanej, które dużą część przychodu uzyskują ze sprzedaży materiału hodowlanego, dążą do uzyskania osobników wybitnych, a w konsekwencji do utrzymania konkurencyjności na rynku hodowlanym, poprzez uzyskane wyniki produkcyjne w stadzie.

Praca hodowlana w stadzie krów mlecznych powinna być ukierunkowana na maksymalizację efektu ekonomicznego, a więc powinna uwzględniać poprawę cech składających się na obie strony rachunku ekonomicznego, zarówno przychodową, jak i kosztową. Poprawa przychodów w produkcji mleka realizowana jest głównie poprzez doskonalenie genetyczne cech produkcyjnych. Przede wszystkim chodzi tu o optymalizację wydajności mlecznej oraz poprawę składu chemicznego. Racjonalna poprawa wydajności warunkuje uzyskanie wyższych przychodów, natomiast doskonalenie jakości mleka (pod kątem wymogów mleczarni) wpływa na uzyskanie wyższej ceny jednostkowej za surowiec. Nie należy jednak zapominać o rachunku kosztów, który w pracy hodowlanej wyraża się głównie poprzez doskonalenie cech pozaprodukcyjnych (funkcjonalnych), takich jak zdrowotność, płodność i długowieczność.

Reasumując, celem hodowlanym każdego hodowcy powinna być wydajna krowa, charakteryzująca się jednocześnie dobrymi cechami funkcjonalnymi (zdrowotnością, płodnością, długowiecznością), która będzie w stanie generować dla hodowcy maksymalny zysk. Głównym narzędziem hodowlanym umożliwiającym efektywne realizowanie zakładanych celów hodowlanych, szczególnie w stadach, w których prowadzona jest inseminacja, jest właściwy, przemyślany dobór buhaja.

W trakcie wyboru odpowiedniego rozpłodnika należy zwrócić uwagę na następujące informacje:

  • rodowód;
  • nosicielstwo defektów genetycznych;
  • wartość hodowlana w odniesieniu zarówno do cech produkcyjnych, jak i funkcjonalnych ze szczególnym uwzględnieniem pokroju;
  • dokładność oceny.

Unikaj inbredu

Przed podjęciem decyzji o wykorzystaniu nasienia buhaja w stadzie należy przeanalizować rodowody kojarzonych osobników. Informacje o rodowodzie krów i jałówek znajdują się w karcie krowy/jałówki. Natomiast rodowód buhaja jest zamieszczany w katalogu buhajów. Celem takiej analizy powinno być uniknięcie kojarzenia zwierząt w pokrewieństwie związanego z nim wzrostu inbredu. Wzrost wskaźnika inbredu w stadzie wiąże się z wystąpieniem wielu negatywnych zjawisk, np. tzw. depresji inbredowej, która negatywnie wpływa zarówno na cechy produkcyjne, jak i funkcjonalne. Optymalnym rozwiązaniem jest wykorzystanie do kojarzenia osobników, które przynajmniej dwa pokolenia wstecz nie posiadają wspólnych przodków. Niedopuszczalne jest również unasiennienie buhajem jego córek. W tabeli przedstawiono produkcyjne skutki wzrostu homozygotyczności w stadzie. 

W jaki sposób przeciwdziałać narastaniu inbredu w stadzie? Przede wszystkim należy korzystać z informacji, które są dostępne w katalogach buhajów oraz rodowodach krów i analizować zwierzęta pod kątem posiadania wspólnych przodków. Należy również unikać wieloletniego wykorzystania tych samych rozpłodników w stadzie. Oczywiście z pomocą przychodzą nowoczesne narzędzia informatyczne, programy komputerowe uwzględniające spokrewnienie zwierząt. Pewnym rozwiązaniem może być krzyżowanie osobników znacznie oddalonych od siebie genetycznie (np. należących do różnych ras). Bardzo prostym, a jednocześnie praktycznym rozwiązaniem jest zamieszczanie w katalogach buhajów tzw. macierzy spokrewnień, gdzie na podstawie nazwy buhaja, którego planujemy wykorzystać w stadzie, oraz nazwy ojca córki uzyskujemy informacje, czy takie kojarzenie zagraża wzrostowi inbredu czy też nie. 

Wzrost inbredu to również wzrost zagrożenia pojawienia się defektów genetycznych w populacji. Defekty genetyczne są to wady wrodzone warunkowane przez autosomalne geny recesywne. Bardzo często mają one charakter letalny, tzn. powodują śmierć zwierząt. Do najważniejszych defektów genetycznych mających znaczenie w hodowli bydła należą: BLAD, DUMPS, CVM i BY.



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (2)

  • Sławek 2021-04-04 20:50:56
    Dr Gołębiewski to ten co rodzicom udoskonalił stado ncb tak że zlikwidowano?

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 44.192.253.106
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.