PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Zapalenia wymion również u jałówek

Zapalenia wymion również u jałówek Występowanie mastitis we wczesnej fazie laktacji u pierwiastek wpływa na obniżenie wydajności nie tylko w danej laktacji

Autor: Sebastian Smulski

Dodano: 04-01-2020 07:21

Tagi:

Mastitis u jałówek i pierwiastek może stanowić znaczny problem w gospodarstwie. Negatywny wpływ takich zapaleń na pierwszą i kolejne laktacje jest o wiele bardziej istotny niż w przypadku zapaleń u krów wieloródek.



Własne doświadczenia wskazują, że często podejście gospodarzy opiera się na stwierdzeniu, że jałówki traktowane są jako zwierzęta ze zdrowym gruczołem mlekowym, u których pierwsze przypadki zapaleń gruczołu mlekowego występują dopiero po wycieleniu. Jest to błędne stwierdzenie, gdyż odsetek zainfekowanych zwierząt przed wycieleniem waha się między 29 i 75 proc. (dane naukowe). Jałówka może być nosicielem drobnoustrojów w wymieniu przez długi czas (rok lub nawet dłużej), zanim pojawią się pierwsze widoczne objawy zapalenia. Dlatego tak ważna jest ochrona wymienia przed niebezpiecznymi drobnoustrojami w celu zapewnienia najlepszej wydajności mlecznej w czasie pierwszej i kolejnych laktacji. W ostatnich latach obserwuje się zdecydowanie wyższy odsetek klinicznych zapaleń wymienia bezpośrednio po porodzie u pierwiastek niż u krów wieloródek (wykres).

BAKTERIE

Odsetek izolowanych drobnoustrojów od jałówek różni się od odsetka patogenów izolowanych od krów starszych. Najczęściej izolowane są CNSy (gronkowce koagulazo-ujemne), paciorkowiec wymieniowy oraz gronkowiec złocisty (Staph. aureus) (tab. 1).

Ciekawostką jest fakt, że u więcej niż 75 proc. jałówek w wieku 12-15 miesięcy stwierdza się podkliniczne stany zapalne wymienia. W większości przypadków za zapalenie odpowiedzialne są gronkowce, a głównie gronkowiec złocisty (jeśli jest w stadzie). Jednak aż ponad 90 proc. wymienionych zapaleń ulega samowyleczeniu. W pozostałych przypadkach powinniśmy interweniować.

W Polsce według danych naukowych kliniczne postacie zapaleń gruczołu mlekowego podczas pierwszego tygodnia po wycieleniu najczęściej wywoływane były przez: Escherichia coli, Staph. chromogens, Staph. simulans, Staph. aureus, Staph. hyicus, Str. uberis, Str. acidominimus i Enterococcus fecalis.

Występowanie mastitis we wczesnej fazie laktacji u pierwiastek wpływa na obniżenie wydajności nie tylko w danej laktacji. Stany zapalne powstałe w pierwszej laktacji prowadzą do trwałych zmian w tkance gruczołowej, co skutkuje obniżeniem wydajności również na pozostałe laktacje. Wzrasta także ryzyko przedwczesnego brakowania, a także zwiększa się ryzyko występowania mastitis clinica. Z kolei konieczność prowadzenia antybiotykoterapii stanów zapalnych wymienia u jałówek przed wycieleniem zwiększa prawdopodobieństwo występowania substancji hamujących w mleku. Największe zagrożenie podobnie jak u wieloródek stwarza Staph. aureus. Jałówki pozostawione bez leczenia, u których gronkowca złocistego stwierdzono już w czasie pierwszego krycia, produkują już na początku laktacji o 10 proc. mleka mniej niż zwierzęta p oddane leczeniu.

LKS A MASTITIS

Liczba komórek somatycznych (LKS) w okresie okołoporodowym fizjologicznie podnosi się i trudno oszacować, jaką liczbę LKS należy interpretować jako mastitis. Dlatego w sytuacjach wątpliwych należy korzystać z badania bakteriologicznego, gdyż obecność patogenu w wydzielinie mlecznej przy sterylnym pobraniu będzie potwierdzała obecność stanu zapalnego wywołanego drobnoustrojem. Badania naukowe dowodzą, że jeśli u pierwiastki w pierwszej fazie laktacji stwierdzono podwyższoną LKS w mleku, stan ten utrzymuje się aż do zasuszenia. Decydującym czynnikiem, który wpływa na utrzymywanie się stanu zapalnego, jest rodzaj drobnoustroju, który wywołuje zapalenie. Udział patogenów na świecie jest mocno zróżnicowany przed pierwszym wycieleniem i po nim (tab. 2).

Prewalencja infekcji w przedstawionych badaniach przed wycieleniem wahała się między 29 a 75 proc., podczas gdy po wycieleniu wynosiła 12-57 proc.

ZAPOBIEGANIE ZAPALENIOM

Inaczej niż w przypadku wieloródek, do tej pory nie zostały opracowane skuteczne zasady postępowania prewencyjnego zapaleń wymienia u jałówek i pierwiastek, z wyjątkiem zwalczania much oraz rezygnacji ze wspólnego utrzymywania zwierząt w jednym kojcu.

CIELICZKI WE WSPÓLNYM KOJCU

Jednak zwierząt w takim wieku nie sposób trzymać osobno. Okazuje się jednak, że nawet indywidualne koj¬ce mogą przyczyniać się do rozprzestrzeniania się pato¬genów mastitis. Wystarczy, że w boksach będą elemen¬ty, które "nadają się do ssania" (np. gumowe maty). Brak dokładnej dezynfekcji będzie przyczyną rozprzestrzeniania się groźnych mikroorganizmów między kolejnymi cielętami wprowadzanymi do tego samego kojca. Najistotniejszym elementem programów profilaktycznych jest pojenie cieliczek mlekiem wolnym od patogenów mastitis. Nie jest przy tym dostatecznie wyjaśnione, czy przyczyną zakażeń są muchy, czy środowisko, czy naturalna flora skóry i jamy ustnej. Wydaje się, że należy brać pod uwagę wszystkie wymienione czynniki.

Jedną z metod ochrony stada przed drobnoustrojami zakaźnymi, a szczególnie Staphylococcus aureus, jest badanie bakteriologiczne nowo wprowadzonych jałówek. Istnieje jednak ryzyko, że pobieranie próbek mleka od jałówek może usunąć naturalny czop keratynowy i przyczynić się do rozwoju silniejszej infekcji. Aby temu zapobiec, należy przestrzegać takich zasad, jak: pobieranie próbek po solidnym unieruchomieniu zwierzęcia, dokładne i kilkukrotne odkażenie strzyków. Po zakończonym pobieraniu próbek wydzieliny zaleca się użycie sztucznego czopa (azotan bizmutu) oraz dokładną dezynfekcję poudojową skutecznym preparatem. Niezależnie od tego, czy jałówki pochodzą z zakupu, czy z naszego gospodarstwa, należy zawsze mieć na względzie stan zdrowia wymienia. Wzrokowa i palpacyjna ocena rozwijającego się wymienia, wydzieliny i skóry strzyka pozwoli rozpoznać obrzęk ćwiartek, zmiany wydzieliny i strupy na strzyku. Pojedyncze ćwiartki z obrzękiem i zmienioną wydzieliną (strzępki, kłaczki) oraz ze strupami i otarciami na strzykach są prawdopodobnie zakażone i powinny być leczone.

Wśród podstawowych metod zapobiegania mastitis u jałówek jest redukcja much. To one są bezpośrednią przyczyną roznoszenia bakterii niebezpiecznych dla jałówek. Znaczna redukcja much może nawet 10-krotnie obniżyć liczbę zapaleń u jałówek.

TRANSMISJA PATOGENÓW PRZY UDZIALE MUCH

Jeśli liczba zapaleń wciąż pozostaje wysoka, należy wprowadzić stosowanie sztucznych czopów opartych na azotanie bizmutu 30 dni przed spodziewanym wycieleniem. Sposób podania powinien być absolutnie sterylny z użyciem 70-proc. alkoholu, którego używamy do zanurzania strzyków oraz wycierania końcówek strzyków gazą również nasączoną wymienionym alkoholem. Po wprowadzeniu czopa wszystkie strzyki należy zdezynfekować preparatem do dezynfekcji poudojowej.

Wśród metod wspierania funkcjonowania układu odpornościowego krowy należy wspomnieć o właściwie zbilansowanej dawce pokarmowej, która zawiera takie związki, jak witamina E, Se, miedź i cynk.

SZCZEPIENIA

Szczepionki przeciw gronkowcom są szeroko stosowane w wielu krajach jako element programów kontrolnych mastitis głównie u wieloródek. Jednakże dopiero rozpoczęcie szczepień u jałówek daje najlepsze efekty. Dostępnych jest szereg produktów komercyjnych: Startvac - Hipra, Mastibiovac - Biowet Drwalew, Lysigin - Boehringer Ingelheim (niedostępny w Polsce). Ponadto krajowe laboratoria mają w ofercie możliwość wytworzenia szczepionek ze szczepów aktualnie występujących w danym stadzie. Korzyści ze stosowania szczepionek obserwuje się w przypadkach infekcji wywołanych przez E. coli, gronkowce koagulazo-ujemne i w zależności

od szeregu czynników zewnętrznych również wobec gronkowca złocistego. Właściwe stosowanie szczepień ochronnych pozwala zredukować o 45 proc. liczbę infekcji wywołanych przez Staph. aureus podczas ciąży i tuż po wycieleniu. Obserwuje się również redukcję o 30 proc. nowych infekcji i o 31 proc. chronicznych infekcji wywołanych przez CNS. Dobranie właściwego programu szczepień wymaga kontaktu z l ekarzem weterynarii.

LECZENIE ZAPALEŃ

Moment, w którym trzeba podjąć działania lecznicze u jałówek, to sytuacje, gdy zapalenia u jałówek i pierwiastek stanowią więcej niż 15 proc. wszystkich zapaleń wymienia. Skuteczność leczenia mastitis w okresie okołoporodowym jest często niska, gdyż rozpoznanie stawiane jest z reguły w momencie rozpoczęcia laktacji, a wtedy mastitis ma już charakter przewlekły z rozległymi zmianami bliznowatymi w tkance gruczołowej. Dlatego podstawową rolę odgrywać muszą różne metody zapobiegawcze.

Leczenie jałówek przed wycieleniem przy użyciu produktów LC (stosowanych w laktacji) czy DC (stosowanych w zasuszeniu) przynosi korzystne kliniczne i bakteriologiczne efekty. Jednakże ich wpływ na późniejszą wydajność mleczną czy LKS nie jest przez naukowców potwierdzony. Jednym z elementów leczenia jest stosowanie antybiotykoterapii zasuszeniowej na 30-60 dni przed spodziewanym wycieleniem. Można zastosować również tuby laktacyjne z antybiotykiem na dwa tygodnie przed wycieleniem. W każdej sytuacji wprowadzania leków przez kanał strzykowy jałówek poziom sterylności powinien być najwyższy. Mleko od takiej sztuki po wycieleniu powinno być bezwzględnie sprawdzone na obecność substancji hamujących.

Podsumowując, należy stwierdzić, że w ograniczaniu mastitis u jałówek najistotniejsze są elementy programów profilaktycznych, takie jak: poprawa jakości żywienia, utrzymania warunków środowiskowych, stosowanie szczepień ochronnych i przede wszystkim zwalczanie much. W stadach cechujących się wysokim odsetkiem mastitis u jałówek może okazać się konieczne przeprowadzenie badań bakteriologicznych wydzieliny pobranej przed porodem w celu dobrania odpowiednich antybiotyków.



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (5)

  • Krzysztof 2020-01-04 20:20:56
    Chigiena i selekcja chore do zezna oraz dobrostan iczysta woda witaminy i pasza niezepsuta i sukces gwarantowany
    • @krzysztof 2020-01-04 20:51:15
      W twej wypowiedzi jest duży racji, poza ty chore na rzeźnię, ja mam 80 sztuk dojnych i 70% zapalenia które zdarzają się pojedynczo usztuk. Wiadomo jak 1-2 na 100 sztuk co jak więcej jk 5 zapaleń , że to już się nie nadaje. Ale wg twej wypowiedzi to z 20 sztuk bym nie miał ... Pozdrawiam i wszystkiego dobrego w nowym roku
      • Krzysztof 2020-01-05 10:32:20
        Tez tak umie było i zstosowalem ta zasadę co pisze zero antybiotyku jeszcze zapomiałem dodać tylko przeciwzapalne środki i higiena a i zapomiałem dodać ze d oj na czas co do minuty o 190 tys i 4 rano efekt somatykę 190 bakterie 4 ty obecnie 130 w doju pozdrawiam
      • Krzystof 2020-01-05 10:39:07
        Tez tak kiedyś uwarzalem ale pisze to z doświadczenia zacząłem tak robić i o d trzech lat spokuoj
      • Krzysztof 2020-01-05 10:42:31
        Przepraszam za mało poprawne pismo gdyż właśnie robię pasze i pisze z i phone
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 18.206.194.161
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.