PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Życie krowy

Czy są granice postępu genetycznego w hodowli bydła? Co do wydajności mlecznej chyba trudno je wskazać, gdyż już dawno przekroczono granicę fizjologiczną, a mimo to mamy do czynienia z nowymi rekordami mleczności. Zagrożenia są jednak gdzie indziej.



Profesor Roman Kołacz z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu słusznie zauważył, że nie można wyznaczyć granicy postępu hodowlanego. Powinna być ona jednak określona w sferze produkcji poprzez kryterium dobrostanu zwierząt. Oznacza to że wysokowydajne krowy nie mogą być narażone na ból, choroby i cierpienia, muszą mieć możliwość zaspokojenia wszystkich potrzeb behawioralnych i nie mogą popadać w stresy. Profesor Kołacz pisze, że wystawienie zwierząt na jeden lub więcej z wymienionych czynników ryzyka prowadzi do obniżenia dobrostanu, a przez to stwarza konflikt etyczny, a także prawny, co do dalszej możliwości hodowli.

Coraz wydajniejsze krowy wymagają zmiany warunków utrzymania i żywienia. Przede wszystkim zmniejszono lub wręcz zaniechano wypas na pastwisku, a przez to ograniczono krowom ruch. Wpłynęło to na wzrost przypadków kulawizn. Są one dzisiaj jednym z największych problemów zachowania dobrostanu krów mlecznych, przede wszystkim z powodu częstotliwości występowania i przewlekłego bólu. Profesor Kołacz powołuje się na badania angielskie wskazujące na to, że do 1980 r. przypadki kulawizn u krów nie przekraczały 10 proc., od 1990 r. natomiast wzrosły dwukrotnie – do 20 proc. W USA w różnych stadach wahają się one od 35 do 56 proc. Schorzenie to jest najczęściej powodowane przez środowisko zewnętrzne i bardzo szybką przemianę materii wysokowydajnych krów. W budowie rogów najczęstszym zaburzeniem są owrzodzenia, występowanie tzw. białej linii i miejscowe zapalenie skóry.

Także polscy hodowcy mający stada krów o wysokim poziomie mleczności mówią, że kulawizny to stały problem w ich oborach. Kulawiznom zawsze towarzyszy ból i cierpienia zwierząt, które mają ograniczony ruch i stanie. Zaburzone są więc normalne wzorce zachowania i inne funkcje biologiczne, włącznie z zaburzeniami rozrodu.

W stadach krów wysokomlecznych większy jest wskaźnik brakowania zwierząt. Krowy sprzedaje się po 2–3 laktacjach, a na ich miejsce wstawia się młode jałówki. Powodem brakowania są zaburzenia płodności, schorzenia wymienia, niska wydajność. Wiele badań wskazuje jednoznacznie na to, że u krów o wysokiej wydajności mlecznej częstsze są przypadki zapalenia wymienia, ketozy, kulawizny. Profesor Kołacz przytacza badania wskazujące na to, że schorzenia związane w wysoką produkcyjnością znacznie częściej odnotowywane są u bydła rasy holsztyńsko-fryzyjskiej niż u rasy jersey.

Bydło jest gatunkiem o wyższym rozwoju układu nerwowego, dlatego reakcje zwierząt bywają bardzo złożone, a zróżnicowanie wzorców zachowań wiąże się z wielością potrzeb fizjologicznych. Dlatego hodowca powinien dążyć do zmniejszenia stresu zwierząt, aby zapewnić im dobrostan. Skutkiem stresu może być zmniejszenie wydajności lub zaburzenia rozrodu. W nowej książce „Hodowla i użytkowanie bydła” pod redakcją profesorów Zygmunta Litwińczuka i Tadeusza Szulca przedstawiono badania prof. Jana Twardonia, z których wynika, że na skutek stresów zanikają lub są znacznie rzadsze skurcze macicy. Może to prowadzić do ciężkich porodów lub słabej inwolucji macicy po porodzie. U krów podatnych na stres może też wystąpić zatrzymanie łożyska i stan zapalny narządu rodnego. Wśród czynników stresogennych profesor Twardoń wymienia: złe żywienie, nieodpowiednie stanowiska, niewłaściwe warunki zoohigieniczne, zakłócenia porządku dnia, zabranie cielęcia od krowy po porodzie, a także brutalne postępowanie obsługi.
 
Przyczyny chorób racic

Błędy żywieniowe spowodowane niedoborem pasz strukturalnych w dawce pokarmowej i nadmiarem węglowodanów szybko rozkładających się w żwaczu, co prowadzi do kwasicy. W żwaczu powstaje wówczas histamina, która z krwią przedostaje się do skóry i wywołuje ochwat. Powoduje ona zaburzenia w ukrwieniu skóry i przyległe do niej komórki wytwarzające róg racicowy nie są dostatecznie zaopatrywane w składniki pokarmowe. Jest to bezpośrednia przyczyna wielu chorób racic, w tym wrzodów na podeszwie racic, gnicia rogu.

Niedobór składników mineralnych, które mają duże znaczenie w procesie tworzenia się rogu racicowego. Najważniejsze jest zapewnienie zapotrzebowania na fosfor, wapń, cynk, miedź, selen i jod. Pasze objętościowe nie zawsze mają wystarczającą ilość tych składników zgodną z potrzebami krów. Dlatego zaleca się stałe uzupełnianie dziennych dawek pokarmowych dodatkami mineralnymi.

Niedostateczna higiena żywienia, w której wyniku w paszy mogą znajdować się mikotoksyny. Zdaniem prof. Marii Wiechetek z SGGW w Warszawie jest to dzisiaj już skażenie powszechne, tym groźniejsze, że nie do końca wiadome są mechanizmy działania mikotoksyn. Wielu hodowców poznało już złe skutki działania mikotoksyn znajdujących się w kukurydzy zaatakowanej przez głownię guzowatą. Powodem rozprzestrzeniania się mikotoksyn jest również źle pojęta ekologizacja rolnictwa.

Czynniki mechaniczne i chemiczne spowodowane są głównie nieprawidłowymi warunkami utrzymania, w tym przez nieodpowiedni kształt i wymiary stanowiska. Krowy potrzebują przede wszystkim komfortu leżenia. Zajmuje im to 12 godzin na dobę, niezależnie od tego, czy są utrzymywane w budynku, czy na pastwisku.

Krótkie życie

Naturalną granicą życia krowy jest 20 lat. W Polsce przeciętny jej wiek to 6 lat. W Akademii Rolniczej w Poznaniu przeprowadzono badania, w których oceniono długowieczność krów użytkowanych w latach 1984–2004 w oborach z całego kraju. Z badań tych wynika, że aż 42 proc. badanych krów żyło tylko 3–5 lat. Krowy żyjące 5–7 lat stanowiły 27,5 proc. Aż 15 proc. krów było eliminowanych ze stada do 3. roku życia! W badanej populacji średni wiek krów eliminowanych ze stada wynosił 4,9 lat. Oznacza to, że prawie 60 proc. krów ubywa ze stada w początkowym okresie użytkowania, czyli przed czwartą laktacją. Najczęstszymi powodami brakowania były: choroby wymienia, jałowość, choroby układu rozrodczego.

Źródło: "Farmer" 08/2008



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.227.3.146
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.