Optymalna długość okresu zasuszenia wynosi ok. 60-70 dni. Badania wskazują, że najlepszą wydajnością mleka charakteryzowały się krowy, które zostały zasuszone właśnie na 60-70 dni przed spodziewanym ocieleniem (wykres 1). Krowy, które były zasuszone na około 2 miesiące przed ocieleniem, produkowały przeciętnie o 130 kg mleka więcej niż współtowarzyszki ze stada, które były zasuszone jedynie przez 40 dni.

Badania wskazują, że zarówno wydłużanie, jak i skracanie długości tego okresu ma niekorzystny wpływ na wydajność krów. W przypadku krów bardzo wydajnych, które trudno zasuszyć lub tych bardziej otłuszczonych (w zbyt dobrej kondycji), okres zasuszenia można skrócić do 50 dni. Jednak dalsze skracanie tego okresu będzie miało już istotne implikacje produkcyjne w kolejnej laktacji.

Po co w ogóle zasuszamy krowy? Otóż są dwa główne powody takiego postępowania. Po pierwsze, ostatni trymestr ciąży wiąże się z bardzo intensywnym wzrostem płodu, który potrzebuje dostatecznej ilości składników pokarmowych. Zaprzestanie dojenia krowy ogranicza w związku z tym wyługowanie z organizmu składników odżywczych, które mogą być przekierowane na rozwój płodu. Drugim powodem zasuszenia krów jest konieczność regeneracji gruczołu mlekowego krowy poprzez namnażanie nowych populacji komórek wydzielniczych, które to w poprzedniej laktacji ulegały stopniowemu obumieraniu. Komórki te najczęściej zwielokrotniają swoją liczbę pod koniec okresu zasuszenia i na początku laktacji. Nadmierne skrócenie tego okresu może w rezultacie prowadzić do zachwiania tego procesu i przez to wpłynąć na pogorszenie wydajności.

KONTROLUJ KONDYCJĘ KRÓW

Efektywną produkcję mleka w kolejnej laktacji można uzyskać od krowy poprzez dobrze zbilansowaną dawkę pokarmową, która ograniczy ryzyko wystąpienia schorzeń metabolicznych. Dobrą praktyką w zarządzaniu stadem bydła mlecznego jest z kolei bieżąca ocena kondycji krów. Okres zasuszenia nie jest odpowiednim momentem na odbudowywanie rezerw energetycznych i poprawę kondycji krów. Takie działanie jest zdecydowanie bardziej efektywne w ostatniej fazie laktacji, kiedy naturalnie produkcja mleka od krowy maleje, a jej apetyt rośnie.

Kontrolowane żywienie krów zasuszonych ma na celu przede wszystkim utrzymanie właściwej kondycji zwierząt (ok. 3,5 w skali BCS 1-5). Dawka pokarmowa w tym okresie powinna charakteryzować się relatywnie niską wartością energetyczną, a także umiarkowaną koncentracją białka oraz składników mineralnych i witamin. Zapewnienie właściwie zbilansowanej dawki pokarmowej dla krowy w tym okresie pozwoli wejść jej w nową laktację z odpowiednimi rezerwami energii, białka oraz mikro- i makroelementów.

Aby precyzyjnie żywić krowy zasuszone, najczęściej wydziela się dwa podokresy zasuszenia. Pierwszy, tzw. okres zasuszenia właściwego trwający ok. 6 tyg., oraz następujący po nim, trwający 2-3 tyg. okres przedwycieleniowy. W pierwszym okresie krowy należy żywić oszczędnie, natomiast w drugim dawka pokarmowa powinna być zbliżona do tej, jaką będą otrzymywać po ocieleniu. Rezerwy te będą przez nią wykorzystywane w okresie 6-8 tygodni po ocieleniu do osiągnięcia szczytu produkcyjnego, kiedy to pobranie składników z dawki pokarmowej nie zaspokoi potrzeb produkcyjnych krowy ze względu na jej obniżony apetyt (wykres 2). Jeśli krowa nie zgromadzi wystarczającej ilości rezerw, doprowadzi to podczas laktacji do nadmiernego, ujemnego bilansu energetycznego, co w rezultacie spowoduje obniżenie jej produkcyjności w szczycie laktacji i zwiększy ryzyko wystąpienia ketozy. Zazwyczaj po 8- 12 tyg. laktacji krowy odzyskują równowagę pomiędzy ilością składników, które pobierają w dawce pokarmowej, a ich zużyciem na produkcje mleka. Dlatego w środkowej i końcowej fazie laktacji krowy mogą odbudować zużyte w szczycie laktacji rezerwy organizmu.

Ponadto taka strategia sprzyja również poprawie wskaźników reprodukcji w stadzie. Krowy, które wykazują dodatni bilans energetyczny, wyraźniej manifestują ruję i charakteryzują się lepszym wskaźnikiem zacielenia.

JAKIE PASZE STOSOWAĆ?

Poza samą koncepcją żywienia krów w okresie zasuszenia istotny jest również sam wybór pasz. Niektóre pasze, wykorzystywane do żywienie krów w tym okresie, zwiększają ryzyko schorzeń metabolicznych. Krowy zasuszone powinny być utrzymywane oddzielnie od krów w laktacji, tak aby ich żywienie mogło być ściśle kontrolowane. Należy przy tym zwrócić szczególną uwagę na udział kiszonki z kukurydzy w dawce pokarmowej dla krów zasuszonych, który nie powinien przekraczać 50 proc. suchej masy dawki pokarmowej. W przeciwnym razie zbyt duża ilość energetycznej paszy może prowadzić do nadmiernego otłuszczenia i w rezultacie przekondycjonowania krów. Krowy nadmiernie otłuszczone są predysponowane do ciężkich porodów oraz wielu schorzeń metabolicznych, tj. przemieszczenie trawieńca czy ketoza. Z kolei udział mieszanek ze strączkowymi i roślin strączkowych nie powinien przekraczać 30-50 proc. suchej masy dawki pokarmowej. Nadmierny udział tych pasz w dawce dla krów zasuszonych skutkuje nadmierną podażą białka, wapnia i potasu, co może powodować zwiększoną frekwencję wystąpienia opuchlizny wymienia, porażenia poporodowego, ketozy, syndromu polegującej krowy oraz wielu schorzeń związanych z układem rozrodczym. Bardzo dobrym materiałem paszowym dla krów zasuszonych są natomiast pasze wyprodukowane na bazie traw oraz traw i roślin motylkowych. Kombinacja kiszonki z kukurydzy oraz sianokiszonki może stanowić dobre zbilansowanie dawki pokarmowej dla krów w tym okresie. Jednakże badania dotyczące bilansu anionowo-kationowego w dawce dla krów zasuszonych dowodzą, że pasze z użytków zielonych zawierają czasem zbyt dużą ilość potasu, co może zwiększać ryzyko wystąpienia porażenia poporodowego w okresie okołoocieleniowym. Jeśli w żywieniu krów zasuszonych używane są drobno pocięte kiszonki wykorzystywane do przygotowania paszy dla krów w laktacji, zwierzęta powinny otrzymać dodatek 10-25 proc. pasz mniej rozdrobnionych (siano, słoma), aby ograniczyć ryzyko wystąpienia kwasicy żwaczowej. Bardzo dobrym rozwiązaniem dla krów zasuszonych jest pastwisko, które jednocześnie pozwala na zachowanie lepszej kondycji nóg i racic, szczególnie u krów utrzymywanych przez cały rok na betonowych posadzkach.

Natomiast w okresie przedwycieleniowym krowy powinny być przyzwyczajane do pasz, które będą otrzymywać w okresie poocieleniowym. Jeśli w dawce pokarmowej dla krów w pierwszej grupie laktacyjnej będą znajdować się kiszonki, zasadnym jest, aby ta pasza znalazła się w dawce pokarmowej dla krów w drugiej fazie zasuszenia (przed ocieleniem). Jeżeli krowy w laktacji otrzymują dodatek mocznika lub inne formy związków azotowych niebiałkowych, to należy pamiętać o dodawaniu ich do dawki krów zasuszonych na 3-4 tyg. przed ocieleniem. Tyle czasu potrzebują bowiem mikroorganizmy żwacza, aby przystosować się do tego rodzaju składników dawki pokarmowej. Ze względu na zdrowie zwierząt oraz ryzyko chorób metabolicznych krowy w zasuszeniu powinny pobierać ok. 3,5-4 kg suchej masy dawki pokarmowej na każde 100 kg masy ciała. Kompletna dawka pokarmowa dla krów w tym okresie powinna zawierać 80-88 proc. pasz objętościowych w pierwszym okresie zasuszenia i 70-79 proc. w okresie przedocieleniowym.

Udział ziarna zbóż szczególnie w dawce pokarmowej dla krów w pierwszej fazie zasuszenia powinien być minimalny, a najlepiej zerowy. Jedynym uzasadnieniem podawania ziarna zbóż krowom w tym okresie jest bardzo zła jakość pasz objętościowych, które nie są w stanie sprostać potrzebom energetycznym krów. Z drugiej strony, niewielki udział śrut zbożowych umożliwia zachowanie populacji bakterii wyspecjalizowanych w rozkładzie skrobi oraz poprawia absorpcję składników mineralnych.

KONTROLUJ WARTOŚĆ POKARMOWĄ PASZ

Aby właściwe zbilansować dawkę pokarmową dla krów tym okresie, konieczna jest analiza składu chemicznego paszy oraz mieszanek pasz treściwych wykorzystywanych w żywieniu. Właściwie zbilansowana dawka pokarmowa dla krów zasuszonych nie powinna zawierać więcej niż 13 proc. białka surowego oraz nie więcej niż 0,66 proc. wapnia w suchej masie paszy. Przykładowe dawki pokarmowe dla krów w pierwszej fazie zasuszenia znajdują się w tabeli 1. Natomiast wartość pokarmową pasz objętościowych użytych w przykładowych dawka zamieszczono w tabeli 2.

W tabeli 3 przedstawiono dawki pokarmowe dla krów w okresie przedwycieleniowym (druga faza zasuszenia)

Żywienie krów zgodnie z podanymi wskazówkami powinno przyczynić się do poprawy stanu zdrowia (niższe ryzyko chorób metabolicznych), a tym samym podnieść produkcyjność krów oraz parametry rozrodu.

 

Artykuł pochodzi z numeru 9/2015 miesięcznika Farmer

Zamów prenumeratę