Choroby zakaźne zwierząt są wywoływanymi przez biologiczne czynniki, jednostkami które ze względu na sposób powstawania i szerzenia zagrażają zdrowiu zwierząt i ludzi. Na ich zwalczanie składa się szereg zabiegów, począwszy od zgłoszenia poprzez wykrywanie, zapobieganie rozprzestrzenianiu się, na czynnościach odkażających przed ponownym umieszczeniem zwierząt w gospodarstwie skończywszy. Za mnóstwo działań odpowiada powiatowy lekarz weterynarii, warto jednak zapoznać się z obowiązkami, jakie w przypadku podejrzenia wystąpienia choroby zakaźnej ciążą na posiadaczu zwierząt.

Podstawą do podejrzenia problemów zdrowotnych w stadzie mogą być między innymi poronienia u przeżuwaczy i świń, objawy neurologiczne, nagłe padnięcia dużej liczby osobników, zmiany skórne w tym nadżerki, krosty, pęcherze i wybroczyny na skórze oraz błonach śluzowych.

W przypadku podejrzenia wystąpienia choroby zakaźnej należy:

·         zawiadomić jak najszybciej Inspekcję Weterynaryjną (lub podmiot świadczący usługi weterynaryjne, wójta, burmistrza, prezydenta miasta),

·         zwierzęta pozostawić w miejscu dotychczasowego ich przebywania, nie wprowadzać tam innych zwierząt,

·         uniemożliwić osobom trzecim dostępu do miejsc (pomieszczeń) gdzie przebywają podejrzane o chorobę lub zakażenie zwierzęta, lub ich zwłoki,

·         powstrzymać się od wywożenia, wynoszenia i zbywania produktów min. mięsa, zwłok, pasz i wody, ściółki i nawozów znajdujących się w miejscu pojawienia się choroby,

·         udostępnić organom IW zwierzęta i zwłoki do badań, jak i pomóc przy ich wykonywaniu,

·         udzielić organom IW wyjaśnień i informacji istotnych dla wykrycia choroby i zapobiegania jej szerzeniu.

Za zwierzęta gospodarskie tj. bydło, świnie, owce, kozy, konie, kury, kaczki, gęsi, indyki, perlice, przepiórki, bażanty, strusie, a także jeleniowate, rodziny pszczele oraz ryby słodkowodne, które zostały zabite z nakazu IW lub padły w wyniku zarządzonych zabiegów przy zwalczaniu chorób zakaźnych podlegających obowiązkowi zwalczania przysługuje odszkodowanie w wysokości wartości rynkowej zwierzęcia.

Określa się ją na podstawie średniej z trzech kwot oszacowania przyjętych przez powiatowego lekarza weterynarii i dwóch rzeczoznawców.

Do chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania należą między innymi: pryszczyca, choroba pęcherzykowa świń, afrykański pomór świń, zaraza płucna bydła, choroba niebieskiego języka, grypa ptaków, rzekomy pomór drobiu, wścieklizna, wąglik, gruźlica bydła, zgnilec amerykański pszczół, choroba żółtej głowy.

Obowiązkowi rejestracji podlegają choroby zakaźne min: toksoplazmoza, nosacizna, gorączka Q, salmonellozy bydła i świń, salmonellozy drobiu, choroba Gumboro, włośnica, choroba Aujeszkyego u świń, choroba Mareka, warroza

Zasady zwalczania chorób zakaźnych wraz z pełnymi wykazami chorób zwalczanych i obowiązkowo rejestrowanych określa Ustawa o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt wraz z załącznikami.