PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

By pszczołom nie brakło

Autor:

Dodano:

Kontrola i przygotowanie zapasów zimowych, ich ewentualne uzupełnienie, jak i czym karmić oraz wpływ roślin krzyżowych sianych w poplonach na stan zapasów w zimowli. Takie pytania nurtują pszczelarzy i wielu z nich ma obawy czy ilość zapasów jest wystarczająca oraz czy nie skrystalizowały. Postaram się nakierować kolegów, co i jak z tymi zapasami zimowymi naszych podopiecznych, abyśmy my mogli spać spokojnie nie myśląc o trudnym okresie dla pszczół, jakim jest zima.



Pszczelarz chcący jak najlepiej przygotować swoje rodziny pszczele do zimowli powinien wiedzieć, jakie rośliny rosną wokół jego pasieki. Należy ocenić, czy pobliskie pożytki nie będą miały wpływu na krystalizację zapasów pokarmu w plastrach. Trzeba rozpatrzyć to na kilku płaszczyznach. Podzieliłem to na kilka kategorii:

1. Pasieki stacjonarne korzystające z pożytków kończących się po lipie;

2. Pasieki stacjonarne, ale korzystające z pożytków późnych (nawłoć, wrzos, spadź);

3. Pasieki wędrowne i korzystające z pożytków towarowych.

Na rynku, poza używanym do zakarmiania pszczół cukrem, są różnego rodzaju inwerty, czyli gotowe pasze dla pszczół. W każdej z ww. pasiek można stosować zarówno syrop z cukru, jak i inwert. Wziąć trzeba jednak pod uwagę okres podawania pokarmu, w dużej mierze dopasowany do układu pożytków oraz właśnie tego czy pasieka jest stacjonarna, czy wędrowna. Pszczelarze mający pasieki stacjonarne i pożytki towarowe kończące się na kwitnieniu lip mają najłatwiejsze zadanie, ponieważ po odebraniu miodu lipowego powinni rodziny poddać leczeniu z warrozy oraz podsycać je rozwojowo by uzyskać jak najwięcej silnych, zdrowych, opasionych pokarmem białkowym pszczół, które wejdą w skład kłębu zimowego. Takie przygotowanie to nic innego jak podsycanie rozwojowe syropem cukrowym lub inwertem (200 ml co drugi dzień) - w przypadku braku dopływu nektaru po 20 lipca. Istotą tegoż podsycania jest to, by pszczoły nie zalały gniazda, a w przypadku braku pożytku rozwojowego miały dopływ pokarmu, dzięki któremu będą intensywnie karmiły matkę pszczelą mleczkiem, aby ta czerwiła jak najwięcej na pszczołę zimową. Nie należy podawać większej ilości (a rzadziej) syropu, ponieważ pszczoły przeniosą go w plastry gniazda ograniczając matce miejsce do czerwienia lub też w przypadku podawania syropu w słoikach (z jedną dziurką w dekielku by wolno pobierały) może sfermentować nim pszczoły go pobiorą. Nie ma też znaczenia czy podsycamy syropem cukrowym czy inwertem, ponieważ rodziny pszczele na jednym i drugim jednakowo się rozwijają. W przypadku podawania syropu cukrowego należy pamiętać, iż cukier powinniśmy rozrabiać w zimnej lub letniej przegotowanej wodzie a nigdy we wrzątku (mimo tego, że łatwiej się rozpuszcza), ponieważ w wysokiej temp. w syropie wytwarza się trujący dla pszczół związek, tzw. HMF czyli hydroksymetylofurfural.

Kategoria 1.

Pszczelarze gospodarujący w pasiekach stacjonarnych korzystających z pożytków urywających się po lipie od 20 lipca do 20 sierpnia (już po przygotowaniu rodzin do zimowli), czyli po wygryzieniu pszczoły zimowej mogą spokojnie przystąpić do zakarmiania. Aby dokonać wyboru, czym zakarmiać, pszczelarze ci muszą wiedzieć, czy w okolicy pasieki rosną i nektarują w tym okresie rośliny z grupy krzyżowych. Dlaczego? Właśnie z uwagi na to, iż nektar, jaki wydzielają rośliny krzyżowe powoduje krystalizację inwertu. Wśród tych roślin najczęściej siana jest w poplonach wokół naszych pasiek gorczyca. Wbrew wielu opiniom siana jako poplon ścierniskowy potrafi nektarować w okresie, gdy zaczynamy lub jesteśmy w trakcie zakarmiania zimowego naszych podopiecznych. Jeśli zlokalizujemy w odległości jednego kilometra od pasieki pole gorczycy pszczoły zdecydowanie lepiej zakarmiać jest syropem cukrowym. Ktoś zapyta, dlaczego tylko jednego kilometra, skoro lot pszczół efektywny jest nawet do dwóch kilometrów? Otóż poplonowa gorczyca w sprzyjających warunkach wydziela tylko tyle nektaru, iż pszczoły lecąc dalej niż kilometr od pasieki nie naniosą jej takiej ilości, by miało to wpływ na krystalizację inwertu. Syrop cukrowy natomiast nie krystalizuje w połączeniu z nektarem roślin krzyżowych. Jak już w wielu opracowaniach pszczelarskich podano, syrop cukrowy najlepszy do zakarmiania pszczół na zimowlę jest sporządzony z 3 l wody i 2 kg cukru. Taka proporcja ułatwia pszczołom przerób syropu cukrowego oraz jego odparowanie i szybkie poszycie w plastrach.

Kategoria 2.

Pszczelarze mający pasieki stacjonarne, ale korzystający z pożytków późnych, takich jak nawłoć, wrzos, spadź, mają troszkę inne zadanie do wykonania w swoich pasiekach. Otóż po urwaniu się pożytku lipowego i odebraniu miodu a przed rozpoczęciem nektarowania np. nawłoci, powinni wykorzystać pszczołę letnią i przygotować ramki z zapasami zimowymi - tyle, na ilu powinni zazimować silne rodziny. Jak to ocenić po lipie, gdy jeszcze nie rozpoczął się proces wychowu młodej pszczoły, jaka wejdzie w skład kłębu zimowego? Otóż oceniamy to na podstawie ilości ramek czerwiu zamkniętego i wygryzającego się w okresie od 1 do 20 lipca. Ta bowiem pszczoła będzie przygotowywała pokolenie pszczoły zimowej. Każda ramka czerwiu zamkniętego lub wygryzającego się w tym czasie to dwie ramki pszczoły przygotowującej kolejne pokolenia pszczoły zimowej. Potrzebujemy więc tyle ramek z zapasem, ile mamy czerwiu zamkniętego i na wygryzaniu. Ewentualny brak zapasów uzupełnimy po ułożeniu gniazda zimowego. Natomiast by ułożyć gniazdo na zimę, bierzemy pod uwagę nie ilość pszczół, ale ilość czerwiu, jaka jest w gnieździe po 20 sierpnia - na tylu ramkach na ilu mamy czerw, (należy zsumować ilość komórek czerwiu w plastrach do pełnej ramki tzn. jeśli mamy np. dwie ramki, na których jest czerw po połowie plastra to sumując powierzchnię plastrów daje nam to jedną ramkę zaczerwionego suszu od beleczki do beleczki i taką bierzemy pod uwagę do zostawienia w gnieździe - jako jedna ramka czerwiu), tyle zostawiamy na zimowlę (najczęściej jest to 8 ramek Wlkp., 7 Wz., 6 Wp. i Dadanta, 3 × 7 Apipol, 2 × 8 Ostrowskiej, 2 × 7 Langstrotha). Biorąc pod uwagę, iż okres między odebraniem miodu lipowego a rozpoczęciem nektarowania nawłoci jest dość krótki, należy podać zapasy zimowe na przygotowane ramki, jakie wejdą w skład gniazda zimowego w bardzo krótkim czasie a jednocześnie w dużej dawce.

W przypadku inwertu najlepszym sposobem jest wykonanie w deklu wiadra trzydziestu dziurek gwoździkiem fi 2 mm (takim, jakim najczęściej zbijamy ramki) i postawienie całego wiadra 15 kg do góry dnem nad gniazdem. W przypadku syropu cukrowego najkorzystniej było by podać go w dwóch dawkach po minimum 6 kg cukru, czyli 7,86 litra syropu lub trzech dawkach po 4 kg cukru czyli 5,24 l syropu. Jak rozrabiać cukier w wodzie i ile mamy gotowego syropu w proporcji 3:2 przedstawia tab.1. Podaje on też stosunek wody do cukru w przypadku wcześniej opisywanego syropu do podsycania na rozwój pszczoły zimowej, czyli najlepszej ku temu proporcji 1:1.

Oczywiście, podawaną ilość inwertu czy syropu cukrowego należy dostosować do ilości ramek, jakie mają zostać na zimowlę w gnieździe biorąc pod uwagę po ocenie wizualnej żelazny zapas (min. 4 kg), jaki powinna mieć rodzina pszczela oraz siłę przyszłej, zimowej rodziny pszczelej*. Ilustruje to tab. 2.

Gdy pożądaną ilość zapasów zimowych pszczoły zgromadzą w podanych plastrach (te powinny być przynajmniej dwukrotnie przeczerwione, gdyż wtedy najlepiej przewodzą ciepło oraz ułatwiają pszczołom utrzymanie temp. kłębu zimowego) i je poszyją, odbieramy te plastry do magazynku, a w ich miejsce dajemy pszczołom woszczynę na miód z pożytków późnych. Po ich odebraniu układamy gniazdo zimowe z wcześniej przygotowanych plastrów biorąc pod uwagę, iż prócz plastrów, jakie przygotowaliśmy, pszczoły powinny mieć pierzgę (minimum jedną ramkę obustronnie nabitą, podlaną na wierzchu miodem i poszytą). Ktoś zapyta, a co z miodem z nawłoci czy spadzi, jeśli pszczoły takowy doniosą? Otóż, silne i zdrowe rodziny spożytkują ten miód nim nastanie zima i zdążą się jeszcze przed całkowitym uwiązaniem kłębu zimowego wypróżnić. Jeśli naniosą takiego miodu przed naszym zakarmianiem, to takowy miód spożytkują dopiero po oblocie, więc również nie będzie on dla pszczół zagrożeniem. Nie można zrzucać winy na miód z nawłoci czy spadzi, jeśli rodzina nam się zimą osypie. Wyjątkiem jest spadź modrzewiowa i klonowa - tak krystalizujące w plastrach (nawet obsiadanych przez pszczoły), iż tworzą one tzw. spadź kamienną, której pszczoły nie są w stanie pobrać w okresie zimowli. Miód jest naturalnym zapasem zimowym naszych podopiecznych i jest dla nich najmniej szkodliwy. Testowo kiedyś zostawiłem rodzinę na tym, co sobie naniosły, bez zakarmiania i zabierania im miodu; miały wszystko: wielokwiat, spadź liściastą ze śliw, iglastą ze świerku, lipę, nawłoć - pomieszały to składając w plastrach i poszywając kolejno po sobie występujące miody i przezimowały na nich bez żadnego uszczerbku, w niczym nie odbiegając od rodzin zazimowanych na podanej paszy. Zapewne pojawi się pytanie, jak i gdzie te wcześniej przygotowane zapasy podać, skoro jest np. pełne gniazdo czerwiu? Otóż w przypadku uli korpusowych ramki takie dajemy nad gniazdo zakratowując na tym korpusie z zapasami matkę pszczelą, by zaprzestała czerwienia a czerw, jaki jest w gnieździe by mógł się spokojnie wygryźć, po czym gniazdo zabieramy. Zapyta ktoś, dlaczego gniazdo ma zostać na dole a matka z zapasami w górnym korpusie? - otóż dlatego iż kratując matkę z zapasami na dole a dając czerw do góry możemy wywołać sytuację iż pszczoły pociągną na młodych larwach mateczniki cichej wymiany, wygryzie się młoda matka, która jako nieduża rozmiarowo przejdzie przez kratę, zlikwiduje nam wartościową matkę i nieunasienniona z braku trutni o tej porze roku zostanie nam w rodzinie, nie rokując dla niej żadnych perspektyw rozwoju wiosennego. W sytuacji gdy matka jaką mamy w rodzinie pszczelej będzie u góry a czerw zostanie do czasu wygryzienia na dole do takiej sytuacji nie dojdzie. W przypadku uli leżaków (o ile miejsce pozwala) układamy takie wcześniej przygotowane ramki od jednego z boków najdalszego od wylotu i tam kratą pionową izolujemy matkę, samo zaś gniazdo, gdzie czerwiła matka zostaje od kraty w kierunku wylotu do czasu wygryzienia się czerwiu. Po odebraniu tych ramek, gdy czerw już się z nich wygryzie całe gniazdo przesuwamy centralnie w kierunku wylotu, by centrum gniazda zimowego było na środku ilości ramek, jakie wcześniej podaliśmy z przygotowanym zapasami. Co z pszczelarzami mającymi leżaki na ciepłej zabudowie? Otóż w tym przypadku jest podobnie, tyle, że zapasy zimowe i matkę dajemy na tył gniazda i również stosujemy pionową kratę metalową, a czerw zostaje z przodu ula, po jego wygryzieniu całe gniazdo przesuwamy do wylotu wkładając przy nim samym jedną ramkę pustego suszu jako izolator. Niezależnie czy mamy ule leżakowe na ciepłej czy zimnej zabudowie, można równie dobrze co któryś dzień wyeliminować ramki po czerwiu wygryzionym i lekko przesuwać o przestrzeń eliminowanych, ramki z wcześniej przygotowanymi zapasami.

Kategoria 3.

Pszczelarze wędrujący z pasiekami mają sytuację zakarmiania zimowego podobną do wyżej opisanej grupy, ale z jednym wyjątkiem. Co w przypadku, gdy pszczelarz mający pasiekę wędrowną jedzie po lipie np. na grykę, z niej na nawłoć a po niej na wrzos albo cześć pasieki ma na nawłoci a cześć na wrzosie? Przecież pożytki te znacząco się zazębiają w czasie nektarowania. Są dwie możliwości: albo pszczelarz rezygnuje z jednego z pożytków na rzecz przygotowania zapasów zimowych, co jest rzadko praktykowane, albo zostaje mu zakarmianie zimowe inwertami, które można podawać nawet późną jesienią, gdyż te są gotowymi paszami i pszczoła zimowa się nie spracuje przy przenoszeniu go w plastry. Co z karmicielkami, które powinny od wiosny wychowywać czerw, jeśli będą we wrześniu przenosiły inwert? Przecież pszczoła przerabiająca podawany pokarm zimowy nie może później wrócić do karmienia czerwiu? Pszczoły to tak zorganizowany twór, iż dochodzi w rodzinie pszczelej do podziału obowiązków i karmicielki, które mają wychować czerw wiosenny nie biorą udziału w przygotowaniu zapasów zimowych, przenoszeniu w plastry podawanego inwertu we wrześniu, czy nawet uzupełnieniu późnojesiennym zapasów w październiku, gdyby ich ilość przy kontroli późnojesiennej (o czym pisałem w poprzednim art.) okazała się zbyt mała. Gotowe inwerty są paszami, które nie spracowują również w takim stopniu pszczoły zimowej, by nie dała ona rady dotrwać do pierwszego, pełnego oblotu wiosennego.

Niezależnie od tego, jaki typ gospodarki pasiecznej prowadzimy oraz jaki mamy typ ula należy wziąć pod uwagę to, czym zakarmiamy i kiedy oraz znać dobrze swoją bazę pożytkową, w szczególności roślin z grupy krzyżowych (gorczyca, rzepak, rokieta siewna, rzeżucha, żywiec, rukiew, rzepicha, gorczycznik, wieżyczka, gęsiówka, wieczornik, stulisz, stulicha, rzodkiewnik, czosnaczek, pszonak, pszonacznik, kapusta, dwurząd, smagliczka, pyleniec, miesiącznica, głodek, wiosnówka, chrzan, warzucha, warzuszka, lnicznik, rzeżuszka, tobołki, chroszcz, pleszczotka, pieprzycznik, pieprzyca, tasznik, wronóg, ożędka, rukiewnik, rukwiel, rzodkiew) sianych w poplonach, lub rosnących naturalnie wokół pasieki, jakie mogą mieć wpływ na krystalizowanie inwertów. Należy też podczas kontroli późnojesiennej, szczególnie w lata o długiej ciepłej jesieni skontrolować ilość zapasów zimowych i w przypadku ich niedoboru szybko je uzupełnić (tak późno można to zrobić już tylko inwertem). Mając też wiedzę o pożytkach poplonowych wokół pasieki oraz stosując odpowiednią dla naszych podopiecznych paszę z uwzględnieniem ww. aspektów powinniśmy tak przygotować rodziny pszczele, by po 20 września gniazda zimowe naszych podopiecznych miały taki układ jak na rys. 1.

W takim układzie gniazda zimowego, przy prawidłowej ilości zapasów: syropu/inwertu oraz pierzgi, przy zdrowej, odpowiednio przeleczonej, silnej rodzinie pszczelej, o prawidłowym na zimowlę składzie biologicznym - nasze działania zimą ograniczają się do jednokrotnej wizyty w pasiece, aby nacieszyć oczy widokiem uli, powspominać miniony sezon oraz pocieszyć się, że od wiosny znów będzie co robić z naszymi pszczółkami.



Podobał się artykuł? Podziel się!

MULTIMEDIA

×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.236.232.99
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

KONTAKT24

Widziałeś, słyszałeś coś ważnego? Byłeś świadkiem niecodziennego wydarzenia? Napisz do nas! Opublikujemy, zainterweniujemy, pokażemy całemu światu. Jesteśmy dla Was 24 h na dobę, 7 dni w tygodniu.

DODAJ PLIKI

Kliknij lub przeciągnij pliki z dysku i upuść. Max. rozmiar pliku 4 MB.

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.