W pierwszych trzech dniach życia wyłącznym pokarmem cieląt jest siara, zawierająca dwa razy więcej suchej masy, cztery do pięciu razy więcej białka i składników mineralnych w porównaniu z mlekiem. Pokrywa ona całkowite zapotrzebowanie noworodka na wszystkie składniki odżywcze.

Siara na zdrowie
Siara jest niezbędna dla młodego organizmu, gdyż dostarcza mu przeciwciał wspomagających wykształcenie się odporności biernej i pobudzenie czynności przewodu pokarmowego. Ważne jest, aby cielę wypiło pierwszą porcję jak najszybciej po porodzie, gdyż poziom przeciwciał w siarze jest wtedy najwyższy. Wraz z upływem czasu od wycielenia zmniejsza się nie tylko stężenie przeciwciał w siarze, lecz także ich przepuszczalność przez ściany jelita cienkiego. Podanie siary bezpośrednio po wycieleniu ma więc decydujące znaczenie w przeciwdziałaniu wielu chorobom, przede wszystkim biegunkom i schorzeniom układu oddechowego. Duży wpływ na zapewnienie odpowiedniej odporności cieląt ma ilość wypitej przez nie siary. Zaleca się, aby ta ilość, którą cielę otrzyma przed upływem 24 godzin po wycieleniu, wynosiła 10 proc. masy ciała, czyli 4–5 l, przy czym ponad połowę tej ilości cielę powinno otrzymać w pierwszych pięciu godzinach życia. Po raz pierwszy cielę powinno być napojone w ciągu pierwszej godziny życia. Pierwszego dnia po porodzie siarę podaje się ciepłą w 4–5 porcjach po 1–1,5 litra na jeden odpas. W kolejnych dniach zmniejsza się częstotliwość pojenia do 3 razy, równocześnie zwiększając dawkę. Duża ilość pobranej siary korzystnie wpływa na wzrost i zdrowie cieląt, pod warunkiem, że karmi się je ostrożnie, zapobiegając przekarmianiu. Bardzo ważny jest także stały dostęp do czystej wody o odpowiedniej temperaturze.

Pierwsze pasze
Do czasu rozpoczęcia przeżuwania cielęta powinny pobierać pokarm wartościowy, łatwo strawny, zawierający białko o wysokiej wartości biologicznej. Takim pokarmem są preparaty mlekozastępcze. Można je podawać bezpośrednio po okresie skarmiania siarą. Preparaty najwyższej jakości stosuje się już od 4. dnia po urodzeniu (na przykład Pro Milk czy Ekono Milk). Od 2. tygodnia życia cieląt te same preparaty mlekozastępcze można już uzupełniać paszami treściwymi, z niewielkim  dodatkiem bardzo dobrej jakości siana. Jednak pójło przygotowane z preparatów mlekozastępczych powinno być podstawową paszą do wieku 4–5 tygodni. Ten system poleca się nie tylko ze względów ekonomicznych, ale także z powodu lepszych efektów żywieniowych. Preparaty mlekozastępcze, w porównaniu z mlekiem, mają bowiem lepszy skład chemiczny – zawierają mniej białka i tłuszczu, a więcej laktozy i witamin. Dzięki żywieniu preparatami mlekozastępczymi unika się również przenoszenia zarazków z krowy na cielę, gdyż nie zawsze ssie ono czyste wymię. W mleku jest także więcej zanieczyszczeń i bakterii, a czasami mogą się w nim znajdować pozostałości po leczeniu antybiotykowym.

Wczesne zapewnienie cielętom dostępu do pasz stałych przyspiesza rozwój żwacza, zwiększa liczbę cykli przeżuwania i przyspiesza czas ich trwania. Szczególne znaczenie mają pasze zawierające skrobię, która jest łatwo przyswajalna przez cielęta i zapewnia optymalny poziom kwasu propionowego, co przyczynia się do właściwego rozwoju żwacza. Taki sposób postępowania prowadzi do właściwego rozwinięcia kosmków oraz utworzenia grubej i odpowiednio pofałdowanej ściany żwacza, która będzie mieć korzystny wpływ na przyswajanie składników pokarmowych. Grubsza ściana żwacza będzie lepiej funkcjonować przez całe życie zwierzęcia oraz poprawi wchłanianie składników pokarmowych do krwi, kiedy cielę stanie się jałówką. Jałówka, a potem krowa będzie mogła lepiej wykorzystać składniki pokarmowe zawarte w paszy.

Wszystkie wymagania stawiane mieszance treściwej w tym okresie odchowu cieląt spełnia prestarter Cielmax Musli. Jest on chętnie pobierany przez cielęta, zawiera specjalnie wyselekcjonowane składniki i jest źródłem bardzo łatwo strawnego białka o wysokiej przyswajalności. Jest on polecany szczególnie w czasie zmian w żywieniu cieląt, na przykład przy zaprzestaniu podawania preparatów mlekozastępczych, gdy w żywieniu cieląt może wystąpić niedobór energii. Źródło łatwo strawnej energii, jakim jest preparat mlekozastępczy, jest zazwyczaj zastępowane paszami zawierającymi więcej włókna. Przy stosowaniu prestartera dostarcza się cielęciu łatwo dostępną energię, ponieważ pasza ta zawiera specjalnie preparowane ziarna zbóż. Od 5. tygodnia życia zastępuje się stopniowo prestarter Cielmax Musli mieszanką granulowaną, na przykład Cielmax Starter.

Czas przeżuwania
Bardzo ważny w rozwoju cieląt jest rozwój żwacza (namnożenie mikroflory, rozwinięcie błony śluzowej), rozpoczynający się z chwilą pobierania pasz suchych. Ponieważ wlewanie się pójła do żwacza powoduje biegunki, a zadawanie siana w okresie rozwoju żwacza utrudnia tworzenie się w nim błony śluzowej, cielę powinno dostawać więcej paszy treściwej niż siana. Szybsze rozpoczęcie podawania pasz treściwych pozwala na wcześniejsze niż zwykle zakończenie pojenia cieląt preparatami mlekozastępczymi. Zmniejsza to koszty ich odchowu. Począwszy od 6.–7. tygodnia życia, przy stale zwiększającej się ilości skarmianej paszy treściwej, zmniejsza się ilość podawanego preparatu mlekozastępczego. Odpajanie nim można zakończyć, gdy cielęta zjadają dziennie co najmniej 2 kg mieszanki treściwej typu prestarter. Przypada to najczęściej w wieku około dwóch  miesięcy. Po tym okresie podstawą żywienia powinna być pasza treściwa. W 9.–10. tygodniu życia należy zwiększyć podawanie dobrej jakości pasz strukturalnych suchych: siana lub kiszonki.

W miarę rozwoju przedżołądków zwiększa się stopniowo rola pasz objętościowych w diecie cieląt. W trzecim etapie odchowu cielęta żywi się wyłącznie paszami stałymi: mieszankami treściwymi, sianem i kiszonką. Półroczne cielę powinno być żywione tak, jak dorosły przeżuwacz. Kiedy cielę ukończy 12. tydzień życia, należy podjąć decyzję o dalszym kierunku jego użytkowania i co się z tym wiąże, o wyborze specyficznego programu żywienia.

Zasady karmienia

  • Przez pierwsze cztery dni życia cielę otrzymuje wyłącznie siarę.
  • W czwartym dniu życia podaje się cielętom preparat mlekozastępczy, którego ilość zwiększa się przez miesiąc do około 6 l dziennie w dwóch odpasach. Temperatura pójła powinna wynosić około 40 stopni.
  • Przed upływem tygodnia życia cielę powinno mieć dostęp do  łatwo strawnej paszy treściwej, aby w wieku 7 tygodni zjadało dziennie 1 kg paszy.
  • W drugim miesiącu życia cieląt zmniejsza się ilość podawanych preparatów mlekozastępczych z 3 do 1 litra na każdy z dwóch odpasów na dobę.
  • Po zakończeniu drugiego miesiąca życia, gdy cielę zjada dziennie minimum 2 kg paszy typu prestarter, kończy się podawanie preparatów mlekozastępczych i zaczyna się podawanie siana i kiszonki.
  • Od 10. tygodnia życia można dokarmiać cielęta paszą treściwą.
  • Przez cały okres odchowu cielę powinno mieć dostęp do czystej, świeżej wody.
  • Taki programu odchowu cieląt pozwoli na pokrycie jałówki już w wieku 15 miesięcy, przy masie ciała powyżej 400 kg.

Opracowano na podstawie materiałów Agencji Prasowej Jatrejon

Źródło: "Farmer" 24/2006