PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Normy żywienia

Każda mieszanka stosowana w żywieniu ma swoją określoną wartość pokarmową, która zależy od zawartości składników odżywczych w odniesieniu do potrzeb danego zwierzęcia. Wiedza o tym, w jakim stopniu są one rzeczywiście pokrywane, zapobiega albo zbyt obfitemu żywieniu, albo powstaniu niedoborów pokarmowym. Większość rolników hodujących świnie ułatwia sobie przygotowanie mieszanki pełnoporcjowej, kupując tzw. koncentrat i dodaje do niego tylko zboże. Nie wymaga to posiadania specjalistycznego mieszalnika ani wykonywania kilku partii przedmieszek, gdy stosuje się dodatkowe komponenty będące źródłem białka.



Zaletą tego jest też posiadanie w miarę dokładnej informacji o zawartości składników pokarmowych w mieszance, ponieważ nietrudno zdobyć je od producenta danej mieszanki paszowej uzupełniającej (tzw. koncentratu). W takiej sytuacji rolnik ma znikomy wpływ na poziom tych składników w mieszance pełnoporcjowej. Może jedynie wybierać wśród koncentratów, jakie oferują mu wytwórnie pasz.

Sięgnąć po normy

Aby dokonać dobrego wyboru, trzeba wiedzieć, jakie są właściwe potrzeby pokarmowe świń w odniesieniu do grupy technologicznej. Można to łatwo sprawdzić w wybranych zaleceniach (albo normach) żywieniowych i samemu pokusić się o porównanie tych wymogów do własnych zwierząt. Wykazy te zawierają ponadto tabele wartości pokarmowych poszczególnych pasz, jakie mogą być użyte w żywieniu świń.

Zależnie od zaleceń czy norm, z których się korzysta, zapotrzebowanie zwierząt na energię jest najczęściej wyrażane w MJ EM (energii metabolicznej), jaka musi znaleźć się w kilogramie mieszanki bądź zostać pobrana w ciągu doby. Pozostałe zapotrzebowanie na składniki pokarmowe jest wyrażane w gramach na dzień bądź w procentach. W wypadku tuczników wyliczanie potrzeb pokarmowych jest uzależnione od uzyskiwanych przyrostów masy ciała. Im zwierzę intensywniej przyrasta, tym więcej potrzebuje nie tyle samego białka, ile lizyny. Na przykład (według niemieckich zaleceń z 2006 r.):warchlak o masie ciała 30 kg i przyrastający 400 g potrzebuje pobrać dziennie 8,3 g lizyny strawnej do końca jelita cienkiego na dzień, zaś rosnący 600 g dziennie musi otrzymać już 12,1 g takiej lizyny. Można powiedzieć, że każde 100 g przyrostu ponad 400 g powoduje zwiększenie zapotrzebowania na lizynę strawną do końca jelita cienkiego o blisko 2 g na dzień. W polskich normach z 1993 r. w wypadku takiego samego warchlaka (m.c. 30 kg, przyrost 450–470 g/dziennie) zaleca się podawać na dzień 12 g lizyny ogólnej. Nie uwzględniano wówczas tak dokładnie strawności lizyny i innych aminokwasów, choć wiedziano już wtedy o ich ogromnym wpływie na przyrosty.

Przedstawiony tu przykład pokazuje, że w praktyce są dostępne różne możliwości oszacowania zapotrzebowania zwierzęcia na składniki pokarmowe. Polskie normy z 1993 r.(NŻŚ) są zdaniem wielu specjalistów dobrym odniesieniem dla praktycznego żywienia świń, zwłaszcza w wypadku niewielkiej produkcji.

Mały przewodnik

Bez względu na to, z jakimi normami czy zaleceniami żywieniowymi mamy do czynienia, posługiwanie się nimi jest podobne i niezbyt skomplikowane. Najbardziej żmudne okazuje się wyliczenie składu mieszanki z wybranych komponentów (zwłaszcza gdy mieszanka ma być wieloskładnikowa), ale do tego można wykorzystać oprogramowanie komputerowe.

Jest to dużo łatwiejsze, gdy rolnik chce użyć dwóch lub trzech komponentów i zrobić mieszankę na bazie koncentratu. Ktoś może zapytać, po co wtedy wyliczenia, skoro koncentrat ma zapewnić wymagany poziom składników odżywczych. Trzeba jednak pamiętać, że stanowi on w gotowej paszy 10–25 proc., a pozostała część to zboże lub śruta poekstrakcyjna uzupełniająca poziom białka. Chcąc znaleźć parametry użytego zboża czy śruty poekstrakcyjnej, można skorzystać z zawartych w normach żywienia tabel wartości pokarmowych pasz, które zawierają dane o ilości wybranych składników w kilogramie świeżej masy bądź w przeliczeniu na kilogram suchej masy. W polskich normach taka tabela pokazuje m.in. ile w danej paszy jest energii metabolicznej, białka ogólnego, białka strawnego i lizyny. Do szybkich wyliczeń powinno to wystarczyć.

Jak liczyć?

Pierwszym krokiem jest ustalenie potrzeb pokarmowych. Dla celów przeprowadzenia prostej kalkulacji wybrano tylko trzy elementy. Tucznik o masie ciała ok. 40 kg potrzebuje mieszankę (wg NŻŚ, 1993 r.) o następujących parametrach (w kg): 12,5 MJ EM, 17 proc. białka ogólnego, 0,9 proc. lizyny. Trzeba wybrać komponenty mieszanki, którymi się w danym czasie dysponuje. Niech będzie to: koncentrat 15-proc. (10,5 MJ EM, 38 proc. białka ogólnego i 4,3 proc. lizyny), jęczmień i pszenica. Podając ten koncentrat, dostarcza się do gotowej mieszanki 1,57 MJ EM, 5,7 proc. białka ogólnego i 0,64 proc. lizyny. Oczywiście koncentrat nie tylko jest źródłem tych trzech składników, ale też mikro i makroelementów oraz witamin. Jak łatwo zauważyć, koncentrat ten pozwala w największym stopniu pokryć zapotrzebowanie na lizynę.

Kolejny krok to uzupełnienie planowanej mieszanki śrutą zbożową, która musi dostarczyć pozostałe ilości liczonych tu składników brakujących do założonego wcześniej poziomu – brakujące 85 proc. przyszłej mieszanki pełnoporcjowej ma zawierać 10,9 MJ EM (12,5 – 1,57 = 10,9), 11,3 proc. białka ogólnego (17 – 5,7 = 11,3) i 0,26 proc. lizyny (0,9 – 0,64 = 0,26).

Odczytane wartości z tabel w normach mówią, że kilogram ziarna jęczmienia zawiera 12,6 MJ EM, 11,1 proc. białka ogólnego i 0,39 proc. lizyny, zaś kilogram pszenicy odpowiednio 13,9, 11,8 i 0,35 proc. Używając tych dwóch komponentów jako uzupełnienia wybranego koncentratu, dostarczenie potrzebnych ilości energii i lizyny nie będzie trudne, co łatwo wyliczyć na przykładzie lizyny: 0,39 (lizyna w jęczmieniu) x 85 proc. (tyle zostało miejsca w mieszance, bo 15 proc. ze 100 proc. zajmuje koncentrat) = 0,33 (a brakuje 0,26) i 0,35 x 85 proc. = 0,30. Wskazuje to jednoznacznie, że stosując oba komponenty zbożowe, zaspokoi się zapotrzebowanie na lizynę. W wypadku energii widać dodatkowo, że im więcej użyje się ziarna jęczmienia, tym nieco niższy będzie poziom energii w gotowej mieszance. Wynika to z tego, że dla ziarna jęczmienia: 12,6 x 85 proc.= 10,7 (a potrzeba 10,9); zaś dla pszenicy: 13,9 x 85 proc. = 11,81, czyli przy uzupełnieniu danego koncentratu samym ziarnem pszenicy mieszanka będzie miała więcej energii metabolicznej w porównaniu do założonych potrzeb.

Przygotowywana pasza pełnoporcjowa na bazie wybranego tu koncentratu będzie miała jednak pewien niedobór białka ogólnego. Użycie samej pszenicy, która ma według tabel w normach więcej białka niż jęczmień, nie pokryje jego brakującej ilości, ponieważ 11,8 (proc. białka ogólnego w pszenicy) x 85 proc. = 10,03, koncentrat dostarcza tego składnika 5,7 proc., co w sumie daje 15,73, a więc deficyt wynosiłby 1,27 proc. Czy to dużo, czy mało? Najłatwiej przedstawić to poprzez wyrażenie stopnia pokrycia, czyli 17 proc. białka ogólnego to 100 proc. zapotrzebowania, a 15,73 to 92,5 proc. zapotrzebowania. Wynika z tego, że niemal 10 proc. z zapotrzebowania białka ogólnego nie będzie dostarczanych. W praktyce ten deficyt będzie się wahał i zależeć będzie od rzeczywistej strawności danego białka. To, niestety, jest trudne do oszacowania.

Trzeba pamiętać, że nie da się zrobić idealnej mieszanki. Zawsze bywa tak, że jednego składnika brakuje, a innego jest w nadmiarze. Z tego powodu należy dążyć, aby wybrane składniki pozostawały wobec siebie w pewnych relacjach. Dlatego nie tyle ważna jest całkowita ilość białka ogólnego w mieszance, ale jaka jego część przypada na 1 MJ EM. Odnosząc to do powyższego przykładu, na 1 MJ EM powinno przypadać 14 g białka ogólnego i 0,77 g lizyny.

W wypadku aminokwasów, zwłaszcza lizyny, metioniny z cystyną, treoniny i tryptofanu, ważną rolę odgrywa też zachowanie odpo-wiedniej relacji między nimi. Według NŻŚ (1993 r.) na 100 części lizyny powinno przypadać 62 części metioniny z cystyną, 64 – treoniny i 20 – tryptofanu. Można to uprościć i według podanego wyżej sposobu liczenia lizyny, określić ilość jednego z podanych aminokwasów i wtedy porównać z lizyną.

Przedstawione obliczenia mogą posłużyć też do porównania kosztów żywienia na bazie różnych koncentratów oferowanych przez firmy paszowe. Znając cenę komponentu w mieszance, łatwo stwierdzić, ile rzeczywiście kosztuje 1MJ EM, kilogram białka czy lizyny w mieszance pełnoporcjowej. Znając dokładnie koszty żywienia, łatwiej oszacować koszty produkcji.

źródło: Farmer 14/2008



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.236.232.99
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

KONTAKT24

Widziałeś, słyszałeś coś ważnego? Byłeś świadkiem niecodziennego wydarzenia? Napisz do nas! Opublikujemy, zainterweniujemy, pokażemy całemu światu. Jesteśmy dla Was 24 h na dobę, 7 dni w tygodniu.

DODAJ PLIKI

Kliknij lub przeciągnij pliki z dysku i upuść. Max. rozmiar pliku 4 MB.

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.