PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Pasza dla świń

Poekstrakcyjna śruta sojowa nie musi być jedynym źródłem białka w paszach dla świń. Dobrym, sprawdzonym zamiennikiem są nasiona roślin strączkowych. Tak postępuje nie tylko wielu rolników europejskich, ale także duża rzesza producentów wieprzowiny w Australii. Dlaczego nie pójść ich tropem?



Wielu rolników, a także ekonomistów uważa, że żywienie świń na bazie własnych zbóż i nasion strączkowych, z niewielkim dodatkiem koncentratów (lub tylko premiksów) jest bardziej opłacalne niż zakup pasz pełnoporcjowych.

Nasiona strączkowych ze względu na swój skład aminokwasowy bardzo dobrze nadają się jako zamiennik śruty sojowej w mieszankach paszowych dla świń i drobiu. Nie można ich jednak traktować jako jedynego (poza zbożem) komponentu białkowego paszy. Nie dla wszystkich grup żywieniowych można bowiem w ten sposób pokryć zapotrzebowanie na białko strawne i aminokwasy egzogenne. Czasami konieczny jest wówczas dodatek innej paszy białkowej lub aminokwasów syntetycznych. Cennym uzupełnieniem w zestawach zbóż ze strączkowymi są pasze rzepakowe, np. dobra nieprzegrzana śruta albo preparowane wytłoki.

Zastanawiając się nad wyborem roślin strączkowych do uprawy na cele pastewne, należy brać pod uwagę nie tylko czynniki wpływające na ich plon (np. warunki glebowe i klimatyczne), ale także starać się jak najlepiej dopasować je do kierunku produkcji zwierzęcej w gospodarstwie. Oba te cele można pogodzić, bo wybór gatunków i odmian jest duży.

Przydatność żywieniowa

Wartosc_energetyczna.gif

Autor: M.Ptaszyński

Opis: Wartość energetyczna (energia metaboliczna)

Groch – jest paszą najszerzej stosowaną i najbezpieczniejszą spośród wszystkich nasion strączkowych. Wiele doświadczeń wskazuje na to, że groch biało kwitnący, o niskiej zawartości tanin, może być stosowany w żywieniu większości grup wiekowych świń. Jedynie w mieszankach przeznaczonych dla bardzo młodych zwierząt nie jest on wskazany, a to ze względu na mniejszą u nich strawność skrobi, a także na dużą wrażliwość przewodu pokarmowego prosiąt na obecność cukrów nietrawionych w jelicie cienkim. Natomiast w dawkach dla tuczników jego ilość może dochodzić do 30 proc. wagowo mieszanki pełnoporcjowej. U zwierząt żywionych zbyt dużą ilością grochu obserwuje się czasami  zabrudzenia spowodowane większą lepkością odchodów (tzw. brudne świnie).

Groch kolorowy, czyli popularna peluszka, jest gorzej trawiony. Tym samym ma mniejszą wartość pokarmową i powinien być stosowany przede wszystkim jako pasza dla tuczników.

Bobik – nasiona odmian niskotaninowych mają wartość pokarmową zbliżoną do grochu. Nie zaleca się ich stosowania w żywieniu prosiąt, a także loch prośnych i karmiących. W dawkach dla tuczników ilość bobiku niskotaninowego może dochodzić do 20 proc. wagowo mieszanki pełnoporcjowej. Wartość pokarmowa odmian tradycyjnych o wysokiej zawartości tanin jest  niższa i dlatego ich udział w dawkach dla tuczników nie powinien przekraczać 15 proc.

Łubin żółty – do żywienia świń nadaje się najbardziej spośród wszystkich łubinów. Ze względu na wysoką zawartość białka, jego udział w dawkach nie musi być wysoki (8–10 proc.), chociaż dopuszcza się także znacznie większe ilości, zwłaszcza w żywieniu tuczników. Mieszanki z udziałem tego łubinu wymagają  szczególnie starannego zbilansowania pod względem wszystkich czterech aminokwasów, tj. lizyny, metioniny z cystyną, treoniny i tryptofanu. Dobre wyniki daje uzupełnianie aminokwasami krystalicznymi (syntetycznymi) poprzez zakup odpowiedniego premiksu. Łubin żółty skarmiany w zbilansowanych dawkach nie powoduje ani obniżenia spożycia paszy, ani zmniejszenia dziennych przyrostów zwierząt.

Łubin wąskolistny – ze względu na stosunkowo dużą zawartość włókna, a małą białka oraz niższą wartość energetyczną, ma mniejsze zastosowanie w żywieniu świń niż pozostałe nasiona strączkowych. Może być wykorzystany jedynie w żywieniu tuczników starszych, a jego udział w mieszance pełnoporcjowej może sięgać 8 proc. wagowych.

Łubin biały – nie można go zalecać jako bezpiecznej paszy dla świń. Przekroczenie 5 proc. udziału w mieszance paszowej (z zastosowaniem odmian tzw. słodkich, tj. niskoalkaloidowych) powoduje znaczne zmniejszenie spożycia paszy i ograniczenie przyrostów dobowych u świń. Przyczyna takiego działania nie została do końca wyjaśniona. Przypuszcza się, że może być ono spowodowane nie ogólną zawartością, ale raczej rodzajem alkaloidów. Wprawdzie według danych COBORU  nowe odmiany Butan i Boros zawierają znacznie mniej alkaloidów niż tradycyjna odmiana Wat, ale brak jest jeszcze wystarczających danych, które świadczyłyby o dobrych wynikach skarmiania zwierząt nasionami obu tych odmian.

Ze względu na dużą przydatność paszową grochu i łubinu żółtego można brać pod uwagę skarmianie ich mieszanki. Będzie ona zawierała więcej białka niż sam groch, a jednocześnie więcej lizyny niż sam łubin.

Zasady skarmiania

Podstawowym warunkiem uzyskiwania dobrych wyników  stosowania nasion strączkowych w żywieniu świń jest zbilansowanie dawek pokarmowych pod względem energii i zawartości aminokwasów niezbędnych, a zwłaszcza lizyny, metioniny, cystyny, treoniny i tryptofanu. Bilansowanie dawek jest dokładniejsze, jeżeli uwzględnia się tzw. strawność jelitową tych aminokwasów.

Świnie lepiej niż drób wykorzystują nasiona strączkowych na cele energetyczne, dzięki czemu wartość energetyczna (energia metaboliczna) strączkowych dla świń jest wyższa.

  • Nasiona strączkowych powinno się stosować przede wszystkim w żywieniu tuczników. W żywieniu loch luźnych i niskoprośnych można stosować grochy i łubin żółty.
  • Ze względu na obecność węglowodanów nietrawionych w jelicie cienkim i mogących powodować wzdęcia, nasiona strączkowych należy skarmiać ze zbożami dobrze trawionymi, jak pszenica, kukurydza i jęczmień. Trzeba unikać łączenia ich z żytem lub z pszenżytem – zwłaszcza dla młodszych zwierząt.
  • Jeżeli strączkowe uprawiane są w mieszance ze zbożami (lub innymi strączkowymi), po zbiorze należy określić udział wagowy każdego ze składników. Na tej podstawie można obliczyć wartość energetyczną i białkową mieszanki, a następnie odpowiednio ją uzupełnić.
  • Nasiona strączkowych należy do żywienia zwierząt młodych wprowadzać stopniowo, zwiększając ich udział w paszy wraz z ich wiekiem.
  • Nie należy skarmiać nasion spleśniałych i porażonych grzybami.
  • W odróżnieniu od bobiku, grochu i łubinu, które z powodzeniem można skarmiać bez obróbki cieplnej, zwierzętom nie można podawać surowej fasoli (np. odpadów  fasoli konsumpcyjnej), ponieważ zawiera ona związki toksyczne, ulegające rozkładowi tylko w czasie gotowania.

Układanie mieszanek

Paszą białkową stosowaną najczęściej do uzupełniania zboża w żywieniu świń jest śruta sojowa i w mniejszych ilościach śruta rzepakowa. Dlatego w tabeli najważniejsze informacje o wartości pokarmowej nasion roślin strączkowych przedstawiono w porównaniu ze śrutą sojową i rzepakową.

Wartość energetyczna nasion, z wyjątkiem łubinu wąskolistnego, jest większa lub zbliżona do wartości energetycznej śruty sojowej i jest znacznie większa niż śruty rzepakowej. Natomiast wszystkie nasiona strączkowych zawierają mniej białka niż śruta sojowa i rzepakowa. Jedynie łubin żółty nie ustępuje pod tym względem śrucie rzepakowej.

W porównaniu z białkiem śruty sojowej białko nasion strączkowych jest uboższe w metioninę i cystynę, treoninę oraz tryptofan. Równocześnie pod względem tych aminokwasów bardzo dobrze uzupełnia się z białkiem śruty rzepakowej. Zawartość lizyny w białku grochu jest natomiast wyższa, bobiku taka sama, a łubinu niższa niż w śrucie sojowej. Biorąc jednak pod uwagę znaczne różnice w zawartości białka między tymi nasionami, zawartość lizyny w przeliczeniu na masę nasion jest podobna.

Zastępowanie śruty sojowej nasionami roślin strączkowych w ilości równoważnej pod względem białka wymaga wprowadzenia większych ilości tych pasz (kosztem zboża) i nie powoduje na ogół zmniejszenia wartości energetycznej mieszanki, natomiast jednoczesne wprowadzenie śruty rzepakowej może ją obniżyć. Przy żywieniu świń do woli może to spowodować większe spożycie paszy i gorsze jej wykorzystanie. W mieszankach dla bardzo młodych świń nasiona strączkowych nie powinny być jedyną paszą białkową uzupełniającą zboże. Paszą uzupełniającą powinna być inna pasza o wyższej koncentracji białka i energii niż śruta rzepakowa.

Przykłady mieszanek

Tucz świń od 30 do 70 kg – udział w procentach wagowych: groch biało kwitnący – 15 proc., śruta rzepakowa – 6 proc., śruta sojowa – 12 proc., jęczmień – 40 proc., kukurydza – 22 proc., dodatki mineralne i witaminowe – 5 proc. Mieszanka zawiera w 1 kg: 12,4 MJ energii metabolicznej, 170 g białka ogólnego i pokrywa zapotrzebowanie świń na lizynę, metioninę z cystyną, treoninę i tryptofan wg Norm Żywienia Świń.

Tucz świń od 70 do 110 kg  – udział w procentach wagowych: groch kolorowo kwitnący (peluszka) – 15 proc., łubin żółty – 8 proc., śruta rzepakowa – 5 proc., jęczmień – 67 proc., dodatki mineralne i witaminowe – 5 proc. Mieszanka zawiera w 1 kg: 11,9 MJ energii metabolicznej i 157 g białka  ogólnego i pokrywa zapotrzebowanie świń na lizynę, metioninę z cystyną, treoninę i tryptofan wg Norm Żywienia Świń.
Skład aminokwasowy przykładowych zestawów był bilansowany z zapotrzebowaniem  zwierząt na podstawie tzw. ogólnej zawartości aminokwasów, bez uwzględnienia ich dostępności, tj. strawności w jelicie cienkim. Przy przyjęciu systemu bilansowania na podstawie aminokwasów strawnych (stosowanego np. w wielu doświadczeniach, a także w normach niektórych krajów europejskich) często okazuje się, że mieszanki z udziałem nasion roślin strączkowych wymagają uzupełnienia aminokwasami syntetycznymi, najczęściej lizyną.

Autorka jest pracownikiem naukowym Instytutu Fizjologii i Żywienia Zwierząt Polskiej Akademii Nauk w Jabłonnej

Źródło: "Farmer" 01/2008



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.226.251.205
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.