PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Rzepak dla krów

Rosnąca stale wydajność krów mlecznych zmusza do wykorzystywania w ich żywieniu coraz większych ilości pasz treściwych. Dobrym źródłem białka w tych paszach może być śruta rzepakowa.



Ogólnie zapotrzebowanie na pasze z rzepaku, zwłaszcza w odniesieniu do bydła, ma związek z cenami i konkurencyjnością pasz białkowych na rynku i opłacalnością produkcji zwierzęcej. Obecnie, gdy ceny mleka są wysokie, opłaca się racjonalnie zwiększać wydajność krów przez dodatek paszy treściwej, a w niej – śruty poekstrakcyjnej rzepakowej, która pod względem ceny jest konkurencyjna do śruty sojowej. Porównując, należy liczyć: koszt 1 kg białka w poszczególnych paszach białkowych i koszt 1 kg mieszanki treściwej (na 2–2,5 kg mleka) w porównaniu do kwoty uzyskiwanej za mleko.

Miejsce w dawce

Śruta poekstrakcyjna rzepakowa zawiera ok. 35 proc. białka ogólnego, a dla porównania sojowa – 46 proc. (z wahaniami 44–48 proc.). Śruta rzepakowa ze względu na związki fenolowe ma swoisty zapach, a kwas fitynowy w połączeniu z innymi składnikami pogarsza jej smak, na który wrażliwsze są cielęta, a co dla zwierząt dorosłych (po przyzwyczajeniu) nie stanowi problemu. Im jednak większa wydajność mleczna (powyżej 30 kg mleka dziennie) i większy udział pasz treściwych w dawce pokarmowej, tym wyraźniej zaznacza się wpływ smakowitości pasz na żerność. A właśnie ilość zjadanej paszy, zwłaszcza w okresie okołoporodowym, jest celem najważniejszym i często decydującym w profilaktyce chorób metabolicznych. Wtedy lepiej, aby śruta rzepakowa nie była jedyną paszą treściwą uzupełniającą białko. W wypadku braku śruty sojowej czy młóta browarnianego, a tym samym braku innej możliwości zbilansowania białka w dawce pokarmowej, lepiej jednak zastosować śrutę rzepakową niż żywić krowy dawką, w której brakuje białka. Podstawowe pasze treściwe, jakimi są śruty zbożowe, zawierają, w stosunku do zapotrzebowania krów, większą koncentrację energii niż białka.

Skład wytłoków rzepakowych zależy od technologii pozyskiwania oleju. Zawierają one więcej tłuszczu, a jednocześnie mniej białka niż śruta poekstrakcyjna. Ograniczeniem stosowania wytłoków jest sumaryczna ilość tłuszczu w dawce dziennej krowy, która nawet przy wysokiej wydajności nie może przekraczać 800 g na sztukę dziennie. Bakterie żwacza nie korzystają z energii tłuszczu, który może natomiast zaburzać trawienie włókna i podstawowe przemiany w żwaczu.

Wartość dawki

Śruta poekstrakcyjna rzepakowa, zawierając ok. 350 g białka ogólnego w 1 kg, co według systemu normowania pasz INRA odpowiada 225 BTJN (białko trawione w jelicie), wystarczy potencjalnie pod względem białkowym na 4–5 l mleka, ale przy zapewnieniu wystarczającej ilości energii w całej dawce pokarmowej. Energii z 1 kg śruty rzepakowej wystarcza natomiast tylko mniej więcej na 2 l mleka, dlatego pasza ta bardzo dobrze komponuje się w mieszance treściwej ze śrutowanymi ziarnami zbóż w proporcji: 1 część śruty rzepakowej na 4 (5) części zboża.

W efekcie 1 kg tak zestawionej mieszanki treściwej równoważy pod względem białkowym i energetycznym zapotrzebowanie krowy na 2–2,5 l mleka. Można nią premiować krowy o wydajności większej niż wynika to z dawki podstawowej, czyli pasz objętościowych. W dawkach podstawowych o większym udziale suchej masy z pasz energetycznych (kiszonka z kukurydzy, wysłodki buraczane, buraki pastewne) niż tych z przewagą białka (kiszonka czy siano z lucerny lub młodych traw) jest pożądanym dodatkiem uzupełniającym białko, czyli wyrównującym. Rozkład białka śruty rzepakowej w żwaczu wynosi ok. 70 proc. Rozkład ten jest mniejszy po ekstruzji, która jednak kosztuje.

Śruta poekstrakcyjna rzepakowa bogata w fosfor ogólny dostarcza stosunkowo mało wapnia, sodu i zgodnej z wymaganiami koncentracji mikroelementów. Ze względu na aminokwasy siarkowe zawiera też więcej anionów (S i Cl) niż kationów (K i Na), co okazuje się korzystne dla krów w okresie zasuszenia, jako działanie profilaktyczne w zapobieganiu poporodowej hipokalcemii, której klinicznym objawem jest porażenie poporodowe.

W sumie dzienna dawka pasz z rzepaku dla krowy mlecznej nie powinna przekraczać 2 (2,5) kg, a w opasie bydła (przyrost dzienny  1–1,4 kg)  1–1,5 kg.

Dawki praktyczne

Śruta rzepakowa to dobre uzupełnienie białka dla jałówek, zwłaszcza w dawce złożonej z pasz objętościowych z udziałem kiszonki z kukurydzy. Jałówkom w żadnym okresie nie powinno go brakować, jako że białko jest niezbędne do ogólnego rozwoju, w tym do budowy mięśni. W dalszym użytkowaniu zdradliwa okazuje się bowiem kondycja bardziej otłuszczona niż umięśniona. Ilość dodatku powinna wynikać z wyliczenia: ile jałówki pobierają białka, energii, wapnia, fosforu w zjadanych paszach objętościowych, a ile ewentualnie należy uzupełnić.

Dawka podstawowa, czyli pasze objętościowe, powinna się możliwie bilansować pod względem energii, białka (w razie potrzeby z paszą treściwą wyrównującą) i wystarczać na pokrycie potrzeb bytowych krów i wydajność minimum 12 l mleka. Dodatkowa mieszanka pasz treściwych powinna zapewnić wyższą wydajność.

Cielętom, ze względu na smak, należy zapewnić w paszy treściwej śruty zbożowe i obok śruty rzepakowej (ok. 15 proc. mieszanki) również słodką śrutę sojową (ok. 10 proc.).

Jałówki, zależnie od doboru pasz objętościowych (więcej kiszonki z traw, mniej kukurydzy) i od potrzeb, powinny otrzymywać dodatek wyrównujący białko (śruta rzepakowa) lub ok. 20 proc. śruty rzepakowej w mieszance.

Opasy otrzymujące więcej kiszonki z kukurydzy mogą potrzebować większego dodatku wyrównującego w postaci śruty rzepakowej. Jej ilość każdorazowo powinna wynikać z wyliczenia dawek.

Pasze z rzepaku

Atutem rzepaku dwuzerowego, tzw. 00, w stosunku do wcześniej uprawianego, jest genetycznie obniżona ilość substancji antyżywieniowych. Pierwsze „0” oznacza obniżenie do dopuszczalnego minimum zawartości kwasu erukowego, a drugie – glukozynolanów. Ich zawartość w nasionach nie powinna przekraczać 25 É M w gramie suchej masy beztłuszczowej.

Zależnie od stosowanej w zakładach tłuszczowych technologii przerobu nasion rzepaku otrzymuje się:

  • przy pozyskiwaniu oleju metodą ekstrakcji otrzymuje się poekstrakcyjną śrutę rzepakową, stanowiącą ok. 60 proc. masy nasion rzepaku, w której pozostałość tłuszczu wynosi 2–3 proc.,
  • w wyniku zimnego tłoczenia otrzymuje się makuchy lub wytłoki, stanowiące 65–75 proc. masy nasion rzepaku przeznaczonych do przerobu, w których pozostałość tłuszczu wynosi 8–25 proc.

Skład chemiczny

Poekstrakcyjna śrut rzepakowa zawiera: 34–36 proc. białka, 2–3 proc. tłuszczu surowego, 0,6 proc. wapnia, 1,2 proc. fosforu, 1,5 proc. potasu, 0,02 proc. sodu, 74 mg  1 kg cynku, 75 mg w 1 kg manganu, 7 mg w 1 kg miedzi.

Wartość pokarmowa

Dla rolników, którzy posługują się systemem wartościowania pasz INRA, podajemy wartość pokarmową 1 kg poekstrakcyjnej śruty rzepakowej dla przeżuwaczy.

  • Ilość jednostek paszowych produkcji mleka – JPM: nasiona rzepaku – 1,12, śruta poekstrakcyjna rzepakowa zawierająca 35 proc. białka – 0,94 (na kg mleka – 2,1), śruta rzepakowa chroniona – 0,94.
  • Ilość białka trawionego w jelicie, liczona ze względu na dostępny w żwaczu azot – BTJN: nasiona rzepaku – 113 g, poekstrakcyjna śruta rzepakowa zawierająca 35 proc. białka – 225 g (na kg mleka – 4,7 g), poekstrakcyjna śruta rzepakowa chroniona – 257 g.
  • Ilość białka trawionego w jelicie, liczona ze względu na dostępną w żwaczu energię – BTJE: nasiona rzepaku – 22 g, poekstrakcyjna śruta rzepakowa zawierająca 35 proc. białka – 143 g (na kg mleka – 2,9), poekstrakcyjna śruta rzepakowa chroniona – 242.

Dla porównania podajemy wartość pokarmową według INRA poekstrakcyjnej śruty sojowej zawierającej 46 proc. białka: JPM – 1,02, BTJN – 316 g, BTJE – 219 g.

Autorka jest profesorem w Akademii Rolniczej w Poznaniu

Źródło: "Farmer" 24/2007



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.227.2.246
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.