Pierwsze ogrodzenia powstawały wokół osad i miały za zadanie ochronić ich mieszkańców przez najeźdźcami i dziką zwierzyną. Następnie ogradzano pola uprawne i pastwiska, wytyczając granice właścicieli ziemskich. Jednak z czasem niektóre ogrodzenia zaczęły też pełnić funkcje dekoracyjne oraz zasłaniające, zdobiąc posiadłość i jednocześnie chroniąc właścicieli przed wścibskimi sąsiadami.

Jednak jedną z najważniejszych funkcji ogrodzenia, oprócz dzielenia i wyznaczania granic, jest zabezpieczenie terenu oraz znajdujących się na nich dóbr przed dzikimi zwierzętami i niepożądanymi gośćmi. W przypadku zwierząt hodowlanych ogrodzenie ma też za zadanie utrzymać je na danym obszarze terenu i powstrzymać przed zbytnim rozproszeniem i niekontrolowanym przemieszczaniem poza granice działki.

Ogradzanie zgodnie z prawem

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa Wsi w sprawie minimalnych warunków utrzymania gatunków zwierząt gospodarskich dokładnie precyzuje, że zwierzęta hodowlane (m.in. bydło) utrzymywane w systemie otwartym powinny mieć zapewnione warunki nieszkodliwe dla zdrowia i – co ważniejsze – niepowodujące urazów prowadzących do uszkodzenia ciała. Zgodnie z powyższym rozporządzeniem także przy wypasie zwierząt powinno się zapewnić im właściwe warunki dobrostanu oraz bezpieczeństwo. Tak więc ogrodzenie nie może być wykonane z niebezpiecznych materiałów. Dlatego też przy jego wykonaniu musimy uważać, aby nie wyrządzało krzywdy nie tylko zwierzętom, ale i ludziom.

Zgodne z art. 160 ust. 1 kodeksu karnego, kto naraża człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Dodatkowo art 6.1. i 1a ustawy o ochronie zwierząt zabrania zabijania zwierząt, jak również znęcania się nad nimi. Dlatego też rolnik decydujący się na montaż ogrodzenia, musi wybrać takie rozwiązanie, które nie będzie stanowić zagrożenia zarówno dla przypadkowych osób, jak i min. zwierząt hodowlanych. Umieszczenie więc ostrych elementów, takich jak np. drut kolczasty, przy montażu ogrodzenia jest niedozwolone.

Oprócz bezpiecznego użytkowania trzeba też uważać, aby ogrodzenie nie przekraczało określonej wysokości. Zgodnie z ustawą Prawo Budowlane ogrodzenie powinno sięgać do wysokości 2,20 m. Poniżej tej wysokości można je budować bez konieczności zgłaszania takiej inwestycji stosownym urzędom ani tym bardziej nie będzie do tego potrzebne pozwolenie na budowę. 

Elektryczny sposób na pastwisko

Jednym z bardziej opłacalnych, skutecznych i wbrew pozorom najtańszych rozwiązań przy grodzeniu terenu pod pastwiska jest wybór ogrodzenia elektrycznego. Sprawdzi się ono zarówno w przypadku wypasania cieląt i krów mlecznych, jak i bydła mięsnego. Taki pastuch elektryczny składa się z kilku równolegle biegnących drutów, przez które powinien płynąć prąd o odpowiednim napięciu i mocy. Wybierając przewodnika składającego się plecionki, taśmy lub drutu, należy zwrócić uwagę na 3 istotne cechy produktu. Po pierwsze przewodnik musi być widoczny dla zwierzęcia hodowlanego lub dzikiego. W trakcie zetknięcia z taśmą czy plecionką doznaje ono wstrząsu, który ma kojarzyć z przewodnikiem. Zwierzęta zarówno w dzień, jak i w nocy najlepiej widzą kolory niebieski i fioletowy. Kolejną ważną cechą ogrodzenia elektrycznego jest przewodność jej poszczególnych elementów. Im wstrząs jest silniejszy, tym bardziej odstrasza zwierzęta, dlatego też do produkcji elementów przewodzących powinny być użyte metale przewodzące oraz miedź. Na trwałość i czas użytkowania ogrodzenia elektrycznego ma wpływ odporność jego poszczególnych elementów na korozję oraz częstotliwość zwijania i rozwijania. Aby zapobiec korozji, miedź musi być pokryta cyną, a elementy stalowe powinny być poddane galwanizacji. Jakość wykonania izolacji przewodów, które biegną od elektryzatora do źródła prądu, też ma ogromy wpływ na bezawaryjności ogrodzenia elektrycznego.

W elektrycznych ogrodzeniach pastwisk dla bydła mlecznego najczęściej stosowany jest drut ocynkowany, o grubości 1,2 mm. Producenci tego typu ogrodzeń oferują w zestawie wszystkie komponenty wraz z rodzajem słupków oraz przewodników, a także odpowiednie izolatory. Dobrą jakością wyróżniają się izolatory okrągłe, wyposażone we wkręty do drewna. Jest to jeden z elementów ogrodzenia elektrycznego, które decyduje o skutecznym jego działaniu. Warto więc zainwestować w izolatory lepszej jakości. A na jakie parametry należy zwrócić uwagę przy wyborze ogrodzenia pastwiska?

Jak dobrać parametry ogrodzenia?

Wybór odpowiedniego ogrodzenia do pastwiska zależy od wielu czynników. O doborze parametrów i rodzaju ogrodzenia decyduje typ zwierząt hodowlanych, materiał, z jakiego będzie ono wykonane, ale też i bliskie sąsiedztwo terenów zalesionych. Wreszcie trzeba określić, czy ogrodzenie będzie sezonowe (demontowane) czy całoroczne. Istotne jest też, czy ogradzamy teren dzierżawiony czy też jesteśmy właścicielami pastwiska. W przypadku krów mlecznych sprawdzi się głównie ogrodzenie elektryczne, gdzie wystarczy poprowadzić jeden przewodnik na wysokości ok. 90 cm. Sytuacja bardziej się komplikuje, gdy chcemy dodatkowo na pastwisku trzymać młode cielęta, gdyż nie są one nauczone, żeby przebywać w granicach ogrodzenia i często mogą je forsować. W tej sytuacji wielu właścicieli gospodarstw oprócz dodatkowych 2 przewodów (umiejscowionych na wysokości ok. 25 cm i 40 cm) stosuje jeszcze dodatkowo siatkę z drutu. Ma ona za zadanie powstrzymać młode przed ewentualną ucieczką z pastwiska po sforsowaniu przewodów.

W przypadku pastwiska graniczącego z terenami leśnymi trzeba liczyć się z faktem, że dodatkowo musimy je chronić przed dzikimi zwierzętami, które będą forsować ogrodzenie. Dlatego też powinno być dodatkowo dostosowane tak, aby np. nie mogły zniszczyć go dziki, gdyż większe zwierzęta, takie jak jelenie, są w stanie przeskoczyć ogrodzenie.

W przypadku osadzania słupków na twardym terenie należy je montować na głębokość ok. 0,4-1,6 m. Wszystko zależy od głębokości, na jakiej przemarza grunt oraz metody osadzenia słupków. W przypadku ich betonowania trzeba je umiejscowić głębiej.  Jeżeli tylko dokonujemy odwiertu i przysypujemy je ziemią, to zwykłe słupki osadzamy na głębokość ok. 30-40 cm, zaś narożne na głębokość ok. 80 cm. Jeżeli osadzamy słupki na miękkim terenie, należy wzmocnić ich ustawienie za pomocą klinów, ramion wspierających itd. Wszystkie te czynniki mają wpływ także na cenę związaną z zakupem ogrodzenia do pastwiska. Także rozmieszczenie słupków uzależnione jest od rodzaju ogrodzenia oraz materiałów, z jakich wykonane są słupki. W przypadku ogrodzenia elektrycznego drewniane lub betonowe słupki wbijamy co 10-12 m. Jednak gdy chcemy użyć dobrze napiętej siatki leśnej, powinny one być rozmieszczone gęściej, nawet co 2,5-3 m. Wszystko to ma ogromny wpływ na cenę zakupu ogrodzenia.

Ogrodzenie zawsze w cenie

Rolnik chcący postawić ogrodzenie, może skorzystać z ofert i kupić w komplecie poszczególne ogrodzenia albo samemu kompletować całe wyposażenie. Ta ostatnia opcja wiąże się z koniecznością poświęcenia większej ilości czasu oraz z ryzykiem, że różne elementy od różnych producentów mogą nie być z sobą kompatybilne i przysporzyć kłopotów podczas montażu. Wszystko zależy od tego, czy to jest zwykłe ogrodzenie, czy też elektryczne. Jeżeli decydujemy się na zakup betonowych słupków z wykonanymi fabrycznie otworami, musimy się liczyć, że cena za 1 słupek będzie wahać się od 10 do 35 zł za sztukę w zależności od rodzaju betonu i zbrojenia oraz jego wysokości. W przypadku słupków, słupów, stempli i bali drewnianych, niezaimpregnowanych, o długości 240 cm, średnicy 8-19 cm, cena za 1 sztukę wynosi ok. 12 zł. Z kolei słupki metalowe ocynkowane, o długości 2,25 m do siatek leśnych to koszt ok. 25 zł za sztukę. W przypadku siatki leśnej za 50 mb (rolkę) zapłacimy od 83 zł do ponad 250 zł w zależności od wysokości (150 cm), rozstawu drutów poziomych i pionowych oraz tego, czy jest ona cynkowana. A ile kosztuje kompletne ogrodzenie elektryczne?

– Z całą pewnością jest to najtańsza, a zarazem bardzo skuteczna metoda grodzenia. Jej atutem jest też to, że potrafi skutecznie zabezpieczyć przed dzikami niszczącymi pastwiska. Tu również kluczową rolę odegra jakość materiałów, z których skorzystamy. 400 mb ogrodzenia (pozwalające ogrodzić 1 h ziemi działki o wymiarze 100x100) to wersja Economi: od 900 zł dla bydła mlecznego i 1100 zł dla bydła mięsnego. Każde kolejne 400 mb będzie tańsze (nie wymaga ponoszenia kosztów elektryzatora) – szacuję, że wyniesie ok. 550 zł. Z kolei wersja Super to 2700 zł dla sztuk mlecznych i 2900 zł dla mięsnych. Kolejne 400 mb to koszt rzędu ok. 1900 zł. Większy wydatek daje gwarancję, że przez wiele lat nie będziemy musieli poprawiać tego ogrodzenia. Dodatkowy wydatek w wysokości 1500 zł pozwoli nam zarządzać ogrodzeniem z aplikacji na smartfonie. Niezbędne jest nadzorowanie mierników napięcia prądu i zadbanie o bardzo dobre uziemienie – podkreśla Łukasz Giziewicz, specjalista ds. planowania sprzedaży, marketingu i obsługi klienta z firmy Pomelac. 

Zdaniem eksperta

Sprawdzony sposób na elektryczne ogrodzenie

Łukasz Giziewicz, specjalista ds. planowania sprzedaży, marketingu i obsługi klienta z firmy Pomelac

Zasadniczo samo ogrodzenie elektryczne należy wybudować w tym samym standardzie niezależnie od rodzaju bydła. Należy zadbać o masywne słupki w narożnikach, tak by wzięły na siebie ciężar konstrukcji. Rozstawić słupki w linii ogrodzenia i rozwiesić co najmniej 2 linie przewodzące prąd. O trwałości ogrodzenia decyduje też jakość produktów, z których będziemy korzystać. Cienkie słupki plastikowe powinny być rozstawiane co 3 m, masywniejsze co 5, słupki stalowe i z włókna szklanego co 7-8 m, a drewniane czy betonowe 10-12 m. Przewodniki powinny mieć dobre parametry przewodzenia prądu (niską oporność elektryczną) i być odporne na korozję. Należy też odpowiedzieć na pytanie, czy budujemy ogrodzenie stałe czy przenośne. W każdym z wariantów zastosujemy nieco inne rozwiązania ułatwiające pracę. Kluczowym czynnikiem rozróżniającym te ogrodzenia powinien być elektryzator. O dużej mocy dla bydła mięsnego (4-6 J) i o mniejszej mocy dla zwierząt mlecznych. Czynnikiem decydującym jest również długość ogrodzenia, na jakim będzie pracował. Zachęcam do rozmów ze sprzedawcami z doświadczeniem, z pewnością dobiorą odpowiednie narzędzia do opisanych warunków. 

Myśląc o przyszłym ogrodzeniu pastwiska, nie można zapomnieć o bramie, przez którą będą przechodzić zwierzęta. W przypadku ogrodzenia elektrycznego trzeba dokupić zestaw bramowy składający się z sprężyn, izolatorów oraz uchwytu kołnierzowego. Foto. Pomelac
Myśląc o przyszłym ogrodzeniu pastwiska, nie można zapomnieć o bramie, przez którą będą przechodzić zwierzęta. W przypadku ogrodzenia elektrycznego trzeba dokupić zestaw bramowy składający się z sprężyn, izolatorów oraz uchwytu kołnierzowego. Foto. Pomelac