PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Białko w paszy

Jednym ze składników paszy, który decyduje o jej wartości, jest białko i jego biodostępność. Zależy to nie tylko od jej rodzaju, ale też od sposobu przygotowania. Mieszanka paszowa ma za zadanie dostarczyć zwierzętom niezbędnych składników pokarmowych. W chowie świń jednym z głównych celów jest uzyskiwanie wysokich przyrostów przy optymalnym wykorzystaniu paszy. Elementem niezbędnym do odkładania masy mięśniowej jest dostarczane wraz z pokarmem białko, a właściwie aminokwasy wchodzące w jego skład.



BIAŁKO TO AZOT

Najprostszym sposobem oszacowania ilości białka w paszy jest określenie poziomu tzw. białka ogólnego. Nie jest to czyste białko w sensie chemicznym, ponieważ pod tym pojęciem kryją się wszystkie składniki posiadające w swoim składzie azot. Wynika to z powszechnie przyjętej metody oznaczania białka ogólnego (metoda Kjeldahla), w której zarówno związki azotowe białkowe, jak i niebiałkowe są rozkładane do amoniaku. Na tej podstawie określa się zawartość azotu w danej próbce. Przy tej metodzie przyjmuje się, że średnia ilość azotu w białku wynosi 16 proc. i otrzymaną jego wielkość mnoży się przez 6,25, wyliczając tym sposobem poziom białka ogólnego. Nie jest to metoda pokazująca wprost zawartość właściwego białka, ale takie szacowanie okazuje się dużo łatwiejsze do wykonania i szybsze niż dokładne oznaczenie poszczególnych białek prostych i złożonych.

W „Normach Żywienia Świń” obok terminu białka ogólnego (b.o.) występuje białko strawne, które jest różnicą między b.o. pobranym w paszy, a wydalonym w kale. Tak wyrażona strawność białka paszy jest nazywana pozorną. W wypadku pasz przeznaczonych dla młodych świń powinna ona być wyższa niż 80 proc., zaś dla starszych – 76 proc.

W mieszankach paszowych białko właściwe może mieć różną postać. Kiedy zbudowane jest z samych aminokwasów, wówczas zalicza się je do grupy białek prostych, a kiedy oprócz aminokwasów zawiera dodatkowe związki, wówczas mowa jest o białkach złożonych. Przykładem białek prostych są gluteliny występujące w ziarnach zbóż, albuminy i globuliny, zawarte w surowicy, jajach i mleku. W grupie białek złożonych znajdują się nukleoproteidy, czyli białka związane z kwasami nukleinowymi, metaliproteidy (zawierają cząsteczki metali) i fosfoproteidy, które występują w jajach, mleku i soi.

POZIOM W PASZACH

Uzyskanie optymalnego poziomu białka w mieszance dla konkretnej grupy zwierząt wymaga zastosowania paszy, która ma wysoką zawartość tego składnika. Taka pasza należy do grupy komponentów białkowych i bez niej nie można zaspokoić potrzeb pokarmowych zwierząt. Powszechnie stosowane w żywieniu świń zboża zawierają bowiem na ogół 10–14 proc. białka ogólnego i nie są paszą białkową tylko energetyczną. Właśnie dlatego mieszanka zbożowa wymaga uzupełnienia komponentem z wysoką zawartością białka. Najpopularniejszym jego źródłem w paszach dla świń jest poekstrakcyjna śruta sojowa, która zawiera średnio 46 proc. białka ogólnego. Dość dużo białka, bo około 40 proc., znajduje się w śrucie poekstrakcyjnej rzepakowej i nasionach strączkowych (22–45 proc.). Najwięcej jednak białka ogólnego jest w paszach pochodzenia zwierzęcego, których stosowanie zostało kilka lat temu tak pochopnie ograniczone. Wycofane mączki pochodzenia zwierzęcego mogły zawierać w kilogramie 500–800 g białka ogólnego, które z uwagi na swoją swoistość były bardzo dobrze trawione i charakteryzowały się wysoką wartością biologiczną. Obecnie w paszy może się znaleźć np. mączka rybna, bogata w dobrze strawne białko albo dodatki pochodzące z plazmy krwi.

NIE ILOŚĆ, A JAKOŚĆ

Nie tylko zawartość białka w danej paszy powinna być głównym czynnikiem przy jej wyborze, ale też jej wartość biologiczna. Ta ostatnia mówi o tym, w jakim stopniu białko pochodzące z konkretnego źródła może być wykorzystane przez zwierzę do syntezy tkanek, czyli ile z tego pobranego białka pozostanie w organizmie. Określenie wartości biologicznej nie jest łatwym zadaniem, ponieważ trzeba dokładnie zbadać, jaką część wydalanego azotu stanowi ten niepochodzący z białka paszy. Zrobiono to w warunkach laboratoryjnych i oszacowano, że np. dla mleka wartość biologiczna wynosi 0,97–0,95, mączki rybnej 0,89–0,74, śruty sojowej poekstrakcyjnej 0,76–0,63, kukurydzy 0,61–0,49, jęczmienia 0,71–0,57. Te dość duże wahania wartości biologicznych białek zależą przede wszystki od ilości i rodzaju aminokwasów budujących dane białko paszy. W dodatku mieszanka składa się na ogół z kilku komponentów, które nie są jednakowymi źródłami białka. Ta kompozycja aminokwasowa w mieszance decyduje ostatecznie, w jakim stopniu zostanie wykorzystane jej białko, czyli jaka będzie jego wartość biologiczna.

TERAZ AMINOKWASY

bialko w paszy zawartosc.jpg

Autor: Rafał Leroch

Obecnie w żywieniu świń największą wagę przywiązuje się do samych aminokwasów i ich strawności w jelicie cienkim. Znajduje to potwierdzenie w najnowszych zaleceniach dotyczących żywienia powstałych zarówno w USA, jak i w Europie. A dlaczego? Białko znajdujące się w paszy jest tym lepsze, im swoim składem aminokwasowym okazuje się bliższe białku zwierzęcemu. Wśród aminokwasów wyróżnia się dwie podstawowe grupy: egzogenne i endogenne. Pierwsze, odwrotnie niż te drugie, muszą być dostarczone w paszy, gdyż nie są syntezowane w organizmie. Można jeszcze wymienić trzecią grupę, którą stanowią tzw. aminokwasy względnie egzogenne, czyli takie, które mogą w pewnych warunkach powstawać z niektórych aminokwasów egzogennych. Takim przykładem jest cysteina, cystyna (tworzą ją dwie cząsteczki cysteiny) i tyrozyna. Mechanizm polega na tym, że np. powstające z metioniny cysteina i cystyna nie będą syntetyzowane, kiedy wystąpi deficyt metioniny, natomiast niedobór fenyloalaniny zahamuje syntezę tyrozyny.

Do najważniejszych aminokwasów w żywieniu zwierząt monogastrycznych zalicza się aminokwasy egzogenne: lizynę, metioninę, treoninę, tryptofan, izoleucynę, walinę, argininę, histydynę, fenyloalaninę i leucynę. Z uwagi na to, że przebieg syntezy białka w organizmie jest wyznaczany przez aminokwas, którego jest najmniej (tzw. aminokwas limitujący), przy żywieniu świń trzeba kierować się kilkoma zasadami. Przede wszystkim nigdy nie podaje się tylko jednej paszy, lecz kilka zmieszanych ze sobą, aby uzyskać pewną różnorodność białka. W miarę możliwości w mieszance, zwłaszcza dla młodzieży, powinny znaleźć się też pasze pochodzenia zwierzęcego, które mają bogaty skład aminokwasowy. Należy także pamiętać o dodawaniu do mieszanki w postaci syntetycznej choć jednego z aminokwasów będącego w niedoborze. Takimi aminokwasami mogą być, lizyna, metionina lub tryptofan.

USTALENIE POZIOMU

To rodzaj i ilość aminokwasów decydują o wartości białka w danej mieszance. W najnowszych zaleceniach żywienia świń sprecyzowano zapotrzebowanie na poszczególne aminokwasy, uwzględniając ich strawność do końca jelita cienkiego. Jest to bardzo dokładny sposób tworzenia dawki żywieniowej, bo pozwala dodatkowo ograniczyć emisję azotu do środowiska. Okazuje się bowiem, że poziom wspomnianego białka ogólnego może być ustalony na niższym poziomie niż to podawały starsze zalecenia, jeżeli ilość aminokwasów limitujących (głównie lizyny, metioniny, treoniny i tryptofanu) jest wystarczająca.

Wyznaczenie poziomu aminokwasów komplikuje to, że muszą one pozostać w określonych stosunkach do siebie. Trzeba też pamiętać o odniesieniu ilości białka i aminokwasów w mieszance do założonego poziomu energii. Przeprowadzenie tak skomplikowanej kalkulacji, biorącej tyle czynników pod uwagę, jest możliwe przy zastosowaniu odpowiedniego oprogramowania komputerowego lub wykorzystaniu pomocy doradcy żywieniowego.

Nie można jednak bezwzględnie wierzyć temu, co wyliczy maszyna. Dobrze jest ocenić samemu wynik takiej kalkulacji i dodatkowo jeszcze narzucić własne poziomy wybranych komponentów mieszanki. Tak naprawdę ostateczną odpowiedź dadzą same zwierzęta.•

Przykładowy bilans azotu Świnie, przyjmując białko z paszy, jednocześnie pobierają azot, który następnie wydalają do środowiska. Tucznik o masie ciała 50 kg, żywiony mieszanką na bazie pszenicy, śruty poekstrakcyjnej sojowej i mączki rybnej pobierał dziennie 46,42 g azotu. W kale wydalał 4,99 g, a w moczu 19,64 g, czyli łącznie 24,63 g azotu. Pozostałe z różnicy 46,42 – 24,63 = 21,79 g zostało zatrzymane w organizmie, czyli 47 proc. z pobranego azotu w paszy.

Uwaga na nadmiar aminokwasów

W organizmie zwierzęcia w wyniku rozkładu białek powstają aminokwasy, które w jelicie cienkim zostają wchłonięte do krwi i trafiają do komórek ciała. Część niewykorzystanych aminokwasów ulega dezaminacji – następuje utrata grup aminowych. Grupy te trafiają do wątroby, gdzie powstaje z nich mocznik wydalany następnie z moczem. Pozostałe po dezaminacji części aminokwasów (łańcuchy węglowe z grupami karboksylowymi) włączane są w dalsze cykle metaboliczne. Nadmiar aminokwasów nie jest korzystny, bo powstaje więcej grup aminowych i amoniaku, które obciążają pracę wątroby i nerek, a pozostałe z aminokwasów ketokwasy mogą być przekształcane w tłuszcze zapasowe.

Źródło: Farmer 14/2008



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.236.232.99
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

KONTAKT24

Widziałeś, słyszałeś coś ważnego? Byłeś świadkiem niecodziennego wydarzenia? Napisz do nas! Opublikujemy, zainterweniujemy, pokażemy całemu światu. Jesteśmy dla Was 24 h na dobę, 7 dni w tygodniu.

DODAJ PLIKI

Kliknij lub przeciągnij pliki z dysku i upuść. Max. rozmiar pliku 4 MB.

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.