PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Co dalej z tlenkiem cynku?

Co dalej z tlenkiem cynku?

Autor: Marian Kamyczek

Dodano: 19-10-2019 07:43

Tagi:

Wieprzowina to jeden z podstawowych gatunków mięsa spożywanego przez konsumentów na świecie. Dzisiaj walory smakowe i jakościowe muszą iść w parze z jak najwyższym standardem dbania nie tylko o zdrowie zwierząt, lecz także o środowisko. Z tego powodu wkrótce zostaną wykluczone ze stosowania w odchowie prosiąt wysokie dawki tlenku cynku. Dzisiaj naukowcy testują różne możliwości zastąpienia tego środka. Przedstawiamy niektóre z nich.



Światowa konsumpcja podstawowych gatunków mięsa wynosiła w 2018 r. 326,6 mln t, w tym konsumpcja mięsa wieprzowego wynosiła 119,8 mln t, co stanowiło 37,4 proc. (wykr. 1). Średnio na jednego mieszkańca globu przypadało rocznie 12,3 kg mięsa wieprzowego. Największym rocznym spożyciem wyróżniały się kraje Unii Europejskiej, w których odnotowano średnio 35,5 kg na osobę, następnie Chiny - 30,4 kg oraz Korea Płd. - 30,1 kg. Według danych GUS w 2017 r. spożycie mięsa wieprzowego wynosiło w Polsce 39,8 kg.

JAKOŚĆ I DOSTOSOWANIE DO WYMOGÓW

W krajowych gospodarstwach domowych wieprzowina jest nadal podstawowym gatunkiem mięsa, które jest ważnym i wartościowym składnikiem diety. Białko zawarte w mięsie wieprzowym charakteryzuje się wysoką wartością biologiczną, co korzystnie wpływa na prawidłowy rozwój i zdrowie. Obecnie produkowana wieprzowina charakteryzuje się wysoką zawartością mięsa i stosunkowo niską zawartością tłuszczu. Jak wynika z badań przeprowadzonych przez POLSUS, wartość odżywcza wieprzowiny produkowanej w kraju nie ustępuje innym rodzajom mięs. Ilość kalorii w 100 g szynki i schabu jest niższa w porównaniu do zawartości kalorii w 100 g tuszki drobiowej. Zawartość cholesterolu w mięsie wieprzowym jest nieznacznie niższa aniżeli w mięsie drobiowym. W zestawieniu do mięsa drobiowego mięso wieprzowe odznacza się również korzystniejszą proporcją kwasów omega-6 do omega-3. W porównaniu do wołowiny wieprzowina charakteryzuje się korzystnym profilem kwasów tłuszczowych, co wynika z niższej zawartości kwasów nasyconych (SFA) i wyższej zawartości kwasów wielonienasyconych (PUFA).

Obowiązujące w krajach Unii Europejskiej przepisy i regulacje mają na celu ochronę zdrowia w całym łańcuchu produkcji żywności - od pola do stołu - poprzez ochronę roślin, ochronę zdrowia i dobrostanu zwierząt oraz zapewnienie bezpieczeństwa produkowanej żywności. System kontroli poszczególnych etapów łańcucha rolno-spożywczego obejmuje szereg działań, w tym kontrolę jakości pasz i dodatków paszowych stosowanych w żywieniu zwierząt. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) jest organem, który odpowiada za naukową i niezależną ocenę produktów żywnościowych oraz pasz. Krajowy Program Urzędowej Kontroli Pasz weryfikuje jakość pasz i dodatków paszowych oraz sprawdza obecność potencjalnie możliwych biologicznych, chemicznych i fizycznych zanieczyszczeń pasz.

Zagadnieniem mającym istotny wpływ na akceptację i spożycie jest jakość mięsa wieprzowego, która jest oceniana przez konsumentów na podstawie takich cech, jak:

  • bezpieczeństwo spożycia oraz wartość odżywcza i kaloryczna,
  • smak, zapach, kruchość, soczystość, barwa, struktura,
  • tekstura, opakowanie, łatwość przygotowania do spożycia, trwałość.

Producenci mięsa wieprzowego ciągle muszą dostosowywać proces produkcji do aktualnej sytuacji rynkowej, a jednocześnie reagować na zmieniające się prawo dotyczące zasad wytwarzania żywności. Jednym z takich zagadnień jest wprowadzona regulacja stanowiąca, że w 2022 r. nie będzie można stosować w ilościach terapeutycznych tak powszechnie stosowanego obecnie w wielu krajach tlenku cynku (tab. 1). Aktualnie w większości krajów UE tlenek cynku jest zarejestrowany jako produkt medyczny, stosowany z przepisu lekarza weterynarii w paszy dla prosiąt przez pierwsze dwa tygodnie po odsadzeniu.

FUNKCJE CYNKU

Cynk należy do mikroelementów niezbędnych w żywieniu trzody chlewnej. Pierwiastek ten jest funkcjonalnym komponentem ok. 300 enzymów i białek uczestniczących w procesach metabolicznych. Cynk jest odpowiedzialny za gromadzenie rezerw insuliny oraz za utrzymanie stabilności hormonu wzrostu. Wykazano, że zapotrzebowanie na cynk jest największe u knurków, mniejsze u loszek, a najniższe u wieprzków. Poziom 100 mg cynku w paszy dla knurów niezbędny jest do zapewnienia prawidłowego przebiegu procesu spermatogenezy. Zapotrzebowanie na cynk wzrasta w sytuacji, gdy znacznie przekroczony jest poziom wapnia w paszy. Interesująca jest rola, jaką odgrywa cynk w procesach związanych z funkcjonowaniem układu odpornościowego. Wykazano, że przy niedoborach cynku obniżona jest aktywność naturalnych komórek zabijających oraz komórek wspomagających, które uczestniczą w tworzeniu przeciwciał.

Istotny niedobór cynku w diecie świń przejawia się zmniejszonym pobieraniem wody, utratą apetytu, zahamowaniem wzrostu, utratą owłosienia. Objawem niedoborów cynku u rosnących świń jest hyperkeratynizacja skóry, natomiast u loszek stwierdza się dużą ilość martwo urodzonych prosiąt, a mioty rodzą się mało liczne. Rozwijające się płody w okresie między 12. a 30. dniem ciąży charakteryzują się znacznym zapotrzebowaniem na cynk, o czym świadczy 2-8 razy większa zawartość cynku w płodach, w porównaniu do błony śluzowej jamy macicy. Cynk uczestniczy w regulacji aktywności insulinopodobnego czynnika wzrostu odpowiedzialnego za wzrost i różnicowanie komórek embrionalnych. Symptomy toksyczności nadmiaru cynku w diecie świń są widoczne dopiero przy wielotygodniowym podawaniu paszy zawierającej 2000 i więcej mg cynku w 1 kg.

DZIAŁANIA NA RZECZ OGRANICZENIA ZNO

Przed 2003 rokiem dopuszczalny maksymalny poziom cynku w mieszankach dla świń wynosił 250 mg/kg paszy. Od 2003 roku przepisy w krajach UE dopuszczały maksymalny udział cynku na poziomie 150 mg/kg paszy, natomiast sugeruje się, by ten udział obniżyć do 100 mg/kg paszy. Jednocześnie najpóźniej od 2022 r. w UE przepisy wykluczają stosowanie podwyższonych ilości tlenku cynku w żywieniu odsadzonych prosiąt.

W Danii już w połowie lat 80. ubiegłego wieku w żywieniu odsadzonych prosiąt stosowany był dodatek tlenku cynku w ilości 2500-4000 mg/kg paszy. Według raportu DANMAP w 2017 r. zużycie tlenku cynku w produkcji świń wyniosło ponad 500 t. Podawanie przez okres 2 tygodni po odsadzeniu mieszanki zawierającej tlenek cynku powoduje zmniejszenie częstości zaburzeń układu pokarmowego, wpływa na poprawę dziennych przyrostów i wykorzystania paszy (wykr. 2). Warto zaznaczyć, że tlenek cynku nie ma właściwości stymulujących wzrost. Jego korzystne działanie w okresie 2 tygodni po odsadzeniu wynika z faktu, że dodatek tlenku cynku powoduje istotne zmniejszenie liczby bakterii z grupy Escherichia coli, co pozwala utrzymać prawidłowy stan zdrowotny jelit. Zastosowanie przez 14 dni po odsadzeniu paszy zawierającej tlenek cynku w ilości 2500 mg/kg mieszanki powoduje pobranie 18,1 g cynku, z tego 0,5 g jest wykorzystane przez prosię, natomiast 17,6 g cynku zostaje wydalone. Krótki okres stosowania wysokich dawek ZnO nie wpływa istotnie na zawartość cynku w mięsie i organach świń po uboju. Każdy producent trzody chlewnej powinien wiedzieć, że dłuższe aniżeli 2 tygodnie podawanie wysokich dawek tlenku cynku działa niekorzystnie, zmniejszając dzienne przyrosty masy ciała i kumulując się w ciele zwierząt. Stosowana wysoka zawartość tlenku cynku w paszach dla odsadzonych prosiąt powoduje jednak, że do środowiska trafiają odchody zawierające znaczący udział cynku. Problem ten podnoszony jest szczególnie w Danii z uwagi na ryzyko skażenia cynkiem gleby oraz potencjalnego przedostawania się do cieków wodnych.

SPOSOBY OGRANICZENIA STOSOWANIA ZNO

Jednym ze sposobów ograniczenia ilości cynku trafiającego do środowiska jest zastosowanie otoczkowanych form tlenku cynku, które dzięki otoczce chroniły ZnO przed działaniem soków żołądkowych powodujących dysocjację prawie w 79 proc. Otoczkowane formy tlenku cynku na tyle skutecznie chronią, że dysocjacji ulega jedynie ok. 1 proc. ZnO. W doświadczeniach na odsadzonych prosiętach wykazano, że zastosowanie formy otoczkowanej w ilości 560 mg/kg paszy pozwalało na uzyskanie analogicznych rezultatów, jak w grupie prosiąt otrzymującej nieotoczkowaną postać tlenku cynku w ilości 2250 mg/kg paszy. Dzięki użyciu formy otoczkowanej ilość cynku wydalanego z odchodami zmniejszyła się o 56 proc.

Aktualnie w wielu krajach UE zezwolono na dalsze stosowanie tlenku cynku do 2022 r., by można było opracować równie skuteczne i bezpieczne dodatki paszowe pozwalające na ochronę odsadzonych prosiąt przed zaburzeniami układu pokarmowego.

NAJNOWSZE DUŃSKIE BADANIA

W czerwcu 2019 r. w Kopenhadze odbyła się konferencja poświęcona w całości problemowi zakazu stosowania wysokich dawek tlenku cynku w żywieniu prosiąt. Przedstawione zostały wyniki badań nad nowymi rozwiązaniami, które mogą stanowić alternatywę i pozwolą na rezygnację z wysokich poziomów cynku w żywieniu prosiąt.

Prezentowane były wyniki badań nad obniżeniem poziomu białka w mieszankach dla odsadzonych prosiąt jako alternatywa dla aplikacji tlenku cynku. Dane pochodziły z testu wykonanego na 6800 prosiętach odsadzonych w 25.-27. dniu życia. Stwierdzono, że obniżenie poziomu białka do 16,5 proc. wprawdzie zmniejsza ilość dni biegunkowych, ale istotnie obniża tempo wzrostu w pierwszych dwóch tygodniach po odsadzeniu. Zastosowanie tlenku cynku w tym okresie, przy wyższym poziomie białka ogólnego w mieszance (19 proc.), daje znacznie lepsze efekty.

Zespół badaczy z Uniwersytetu w Aarhus (Dania) przedstawił wyniki badań nad zastosowaniem różnych dodatków paszowych, które mogą zastąpić tlenek cynku. Autorzy sądzą, że prawdopodobnie nie pojedynczy dodatek może zapobiegać infekcjom układu pokarmowego, a tylko produkt będący połączeniem dwóch lub więcej substancji może spełnić oczekiwania producentów. Analizowano również korzystny wpływ płynnego żywienia paszą fermentowaną, która przez niskie pH redukuje w układzie pokarmowym poziom bakterii z grupy Escherichia coli.

W kolejnej prezentacji w strategii eliminacji tlenku cynku omówiono możliwe wykorzystanie jednego z fitobiotyków, czyli roślinnego wyciągu zawierającego alkaloidy izochinolinowe, które redukują częstość występowania biegunek u prosiąt po odsadzeniu.

Prezentowane były także wyniki doświadczenia z zastosowaniem 4 proc. grubych otrąb pszennych w mieszance dla prosiąt odsadzonych w 26. dniu życia. Autorzy podkreślali, że dodatek otrąb pszennych wpływa korzystnie na redukcję populacji bakterii Escherichia coli oraz zwiększa udział krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, kwasu propionowego i masłowego w jelitach. W grupie prosiąt żywionych mieszanką z udziałem 4 proc. otrąb pszennych masa ciała w 20. dniu po odsadzeniu była o 4,5 proc. wyższa, a dzienne przyrosty masy ciała o 9,4 proc. wyższe w porównaniu do grupy prosiąt nieotrzymujących otrąb pszennych.

Przedstawione zostały wyniki stosowania preparatu zawierającego chronioną formę kwasu benzoesowego w porównaniu do tlenku cynku. Doświadczenie przeprowadzono na 216 prosiętach odsadzonych w 28. dniu życia. Prosięta z grupy kontrolnej nie otrzymywały żadnego dodatku, w drugiej grupie prosięta przez 14 dni otrzymywały paszę zawierającą 3000 mg tlenku cynku w 1 kg mieszanki, natomiast w trzeciej grupie zwierzęta żywiono od odsadzenia do 63. dnia życia mieszankami z dodatkiem chronionego kwasu benzoesowego (PBA) w ilości 2,5 kg/tonę. W pierwszych dwóch tygodniach po odsadzeniu najwyższe przyrosty uzyskały prosięta żywione paszą z udziałem ZnO, natomiast w okresie od 14. dnia po odsadzeniu do 63. dnia życia prosięta otrzymujące mieszankę z udziałem PBA uzyskały o 9 proc. wyższe dzienne przyrosty masy ciała oraz lepsze wykorzystanie paszy, w porównaniu do prosiąt żywionych paszą z dodatkiem ZnO.

W kolejnej prezentacji omówiono technologię wykorzystującą wibracyjne młyny rozdrabniające, dzięki którym uzyskano mikronizowaną formę tlenku cynku (mZnO), charakteryzującą się dużą powierzchnią w porównaniu do standardowej formy tlenku cynku (ZnO). W doświadczeniu na dwóch grupach po 100 prosiąt porównano skuteczność ochrony przed zaburzeniami jelitowymi oraz tempo wzrostu w okresie 14 dni po odsadzeniu. Mieszanka stosowana po odsadzeniu zawierała 17,6 proc. białka surowego. Dodatek tlenku cynku wynosił 160 ppm (120 ppm Zn). Stwierdzono, że w grupie prosiąt otrzymujących mikronizowaną formę tlenku cynku (mZnO) liczba dni biegunkowych była istotnie mniejsza niż w grupie otrzymującej standardową formę ZnO. W grupie prosiąt otrzymujących dodatek mZnO dzienne przyrosty masy ciała w okresie 14 dni po odsadzeniu wynosiły 303 g i były o 25 proc. wyższe w porównaniu do przyrostów dziennych wynoszących 242 g w grupie prosiąt otrzymujących standardową formę ZnO.

Jeszcze przez niecałe trzy lata będzie można stosować tlenek cynku w ochronie układu pokarmowego odsadzonych prosiąt. Do tego czasu pojawią się kolejne nowe rozwiązania, które mają pomóc bezpiecznie odsadzać prosięta, tak aby uniknąć strat związanych z biegunkami, upadkami oraz niskimi przyrostami masy ciała.



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (2)

  • Grzegorz 60 2019-11-11 15:06:49
    "wysokie dawki tlenku cynku" i co jeszcze za rewelacje ? Od miesiąca także przeszedłem na wegetarianizm I DECYZJI NIE ŻAŁUJĘ. Mimo tego że byłem stałym klientem KFC przez długie lata. Mam dość płacenia za pseudo wyroby które są są sypane każdą chemią ale niezdatne do spożycia.
    • As 2019-11-11 15:29:56
      Skoro nie były zdatne do sporzycia to dlaczego świadomie się tym faszerowane? Ja wolę swoją świnkę zabić i wiem co jem. A praworządny obywatel mnie nie podkapuje a zrobiłem sobie kurs na wszelki wypadek.
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 18.205.176.85
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.