PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Dopasować dawkę żelaza

Dopasować dawkę żelaza Prosięta rodzą się z niewielkim poziomem rezerwy żelaza z powodu jego niskiego transferu z organizmu lochy przez łożysko w trakcie ciąży. Fot. ID

Podanie prosiętom w pierwszych dniach życia ujednoliconej dawki żelaza zapobiega rozwojowi anemii. Jednak w wysokoprodukcyjnych stadach takie standardowe podejście może być niewystarczające.



Nie jest dzisiaj żadnym nowym odkryciem, że współczesne rasy loch mają wysoki potencjał produkcyjny. Najlepsze matki są w stanie odchować w ciągu roku ponad 30 prosiąt. Wraz ze zmianą wyników reprodukcyjnych, w tym parametrów rodzących się miotów, czyli ich liczebności i masy urodzeniowej, warto jest zastanowić się nad weryfikacją niektórych założeń odnośnie suplementacji młodych. Tak, aby zapewnić im dobry start od samego początku. Według duńskich naukowców z uniwersytetu w Kopenhadze zredukowanie upadków młodych czy zwiększenie i wyrównanie przyrostów w trakcie ich odchowu przy losze w dużej mierze zależy od dostosowania suplementacji żelaza. Dlatego według Duńczyków przy ustalaniu strategii profilaktyki prosiąt warto zweryfikować dotychczasowe standardowe podejście do zapobiegania anemii.

STANDARDOWA DAWKA - NIEWYSTARCZAJĄCA?

Prosięta rodzą się z niewielkim poziomem rezerwy żelaza z powodu jego niskiego transferu z organizmu lochy przez łożysko w trakcie ciąży. Zaraz po urodzeniu zawartość żelaza w organizmie prosięcia, w tym we krwi, wynosi ok. 50 mg/kg masy ciała. Pierwiastek ten tworzy hemoglobinę, która we krwi rozprowadza tlen oraz mioglobinę magazynującą tlen w mięśniach poprzecznie prążkowanych, który w razie potrzeby jest stamtąd mobilizowany. Urodzeniowa rezerwa żelaza bardzo szybko się wyczerpuje, bo pokrywa potrzeby młodych jedynie na 3-4 dni. Dlatego w tym czasie standardowo podaje się prosiętom żelazo w dawce 200 mg, drogą doustną lub częściej w formie iniekcji (domięśniowej lub śródskórnej, w mięsień pośladkowy, fałd kolanowy lub za uchem). To działanie z reguły powinno zapobiegać niedokrwistości prosiąt wywołanej niedoborem żelaza. Jednak według nowych, duńskich opinii nie jest to wcale takie oczywiste. Przede wszystkim trzeba pamiętać, że zarówno w obrębie jednego miotu, jak i pomiędzy różnymi występuje często spore zróżnicowanie pod względem masy ciała zwierząt. W jednym gospodarstwie rozbieżności w urodzeniowej masie ciała prosiąt może wynosić od 900 g nawet do rekordowych 2500 g. To oznacza, że standardowa suplementacja żelazem może być po prostu niewystarczająca. Wówczas szczególnie duże prosięta mogą być narażone na niedobory żelaza, które będą ograniczać ich przyrosty w okresie laktacji.

KIEDY ZACZYNA SIĘ ANEMIA?

Jeżeli niedobór żelaza nie zostanie natychmiast zrekompensowany, to gorsze przyrosty będą towarzyszyły zwierzęciu przez cały okres tuczu. W dłuższej perspektywie mogą ograniczać poprawę wyników tucznych w skali całego stada. Żelazo podane w pierwszych dniach życia poprzez iniekcję wyczerpuje się, gdy prosię osiąga masę ciała ok. 5 kg. To wtedy zaczynają się największe problemy z niedoborem żelaza w organizmie prosięcia, a zazwyczaj przypada to na okres przed odsadzeniem. Jednocześnie różne doświadczenia przeprowadzone na prosiętach wskazują na to, że w ciągu pierwszych trzech tygodni życia powinny one pobrać od 250 do 300 mg żelaza. Taka wartość zapobiega rozwojowi anemii i zapewnia prawidłowy rozwój aż do odsadzenia. Dlatego warto pamiętać o tym, że w okresie odchowu prosiąt przy losze nie można liczyć na zwiększone i naturalne pobranie żelaza z siary lub mleka lochy. Pokarm lochy zawiera niewielkie zawartości tego pierwiastka, na poziomie 1,0-1,5 mg żelaza/l. Tym bardziej w okresie laktacji warto mieć na uwadze podawanie prosiętom dodatkowej paszy lub specjalnych preparatów doustnych, które w składzie zawierają odpowiednio zbilansowane żelazo. Z drugiej strony, takie doustne podanie preparatu czy paszy jest często niewystarczające i ograniczone przez słabą biodostępność pierwiastka z przewodu pokarmowego. Dodatkowym czynnikiem ograniczającym przyswajanie żelaza z pokarmu może być niedojrzały układ pokarmowy młodych świń.

Jednym ze wskaźników anemii u prosiąt przy odsadzeniu jest stężenie hemoglobiny poniżej 90 g/l. Jednak ten poziom jest dzisiaj dyskusyjny, ponieważ w stadzie mogą pojawić się lepsze warunki produkcyjne i odmienne cechy osobnicze, jak np. różne: żywotność czy metabolizm organizmów prosiąt. Według Duńczyków stężenie wskazujące na ryzyko anemii w wysokoprodukcyjnych stadach powinno być już określane przy wyniku poniżej 110 g/l.

Objawy niedoboru żelaza są na początku niezauważalne. Pierwsze objawy kliniczne anemii, jakie można dostrzec u prosiąt, to gorsze przyrosty i bladość błon śluzowych. Kolejno pojawia się bladość uszu, skóry i spojówek. Poważnymi objawami klinicznymi są apatia, pomarszczona skóra i szorstka sierść. Charakterystyczne w przypadku ostrej anemii są: utrudnione i szybkie oddychanie oraz przyspieszona praca serca.

NA CO ZWRÓCIĆ UWAGĘ

Wydawałoby się, że temat żelaza został już świetnie poznany przez lata przeprowadzonych badań naukowych, a dawka dostarczana prosiętom jest już powszechnym i wystarczającym standardem. Dzisiaj okazuje się, że nie wszystko jest takie oczywiste. Potwierdza to fakt, że właśnie wspomniani na początku artykułu Duńczycy prowadzą aktualnie badania nad optymalizacją dawki żelaza, która zminimalizuje upadki prosiąt podczas odchowu przy matce, jak również pozwoli wyrównać ich przyrosty i zminimalizować ryzyko anemii wywołanej niedoborem żelaza. Jens Peder Nielsen, prezentując badania nad dopasowaniem dawki żelaza podczas ostatniej "Pejsakówki" w Puławach poświęconej zagadnieniom krytycznych obszarów w produkcji świń, zalecił stosowanie 10 praktycznych wskazówek, które zawsze powinny być przestrzegane przez lekarzy weterynarii i zootechników, ponieważ mogą wpływać na jakość iniekcji i poziom suplementacji żelaza. Są to:

sprawdzenie dawki (weryfikacja automatycznej strzykawki);

używanie jałowej, małej igły (rozmiar 20, 5/8 cala; 1,6 mm);

podawanie preparatu w kark, 2,5-5 cm za uchem, lub w trójdzielny fałd skóry w okolicy pachwiny;

kontrolowanie zwierząt po iniekcji;

podawanie preparatu domięśniowo lub podskórnie;

zmienianie igły co 10 zwierząt lub po każdym miocie;

unikanie wypływu preparatu z miejsca iniekcji;

używanie paszy do dokarmiania i (lub) żelaza doustnego;

sprawdzanie objawów anemii, takich jak: bladość błon śluzowych i słaby wzrost;

monitorowanie/kontynuowanie leczenia zwierząt z niedokrwistością przez podanie drugiej iniekcji żelaza.

WERYFIKACJA DAWKI

Planując poprawę wyników produkcyjnych prosiąt, a później tuczników, na pewno warto zaplanować odpowiednią strategię profilaktyki rozwoju anemii w stadzie. Zostanie ona najlepiej określona po zbadaniu poziomu hemoglobiny w danej grupie prosiąt. Jest to tym bardziej ważne, gdy prowadzimy stado charakteryzujące się licznymi miotami lub gdy chcemy zadbać o prosięta z wysoką masą urodzeniową ciała. Wytyczne do weryfikacji suplementacji żelazem powinny zostać określone po przeprowadzeniu badań krwi u prosiąt. Aby procedura została prawidłowo przeprowadzona, należy pamiętać o:

określeniu przez lekarza weterynarii planu pobierania próbek krwi w danej grupie wiekowej;

zaplanowaniu liczby próbek;

zadbaniu o losowe pobranie krwi, ale z każdego miotu, nie pomijając przy tym prosiąt bardziej ruchliwych, które trudniej jest złapać;

pobieraniu krwi w momencie zbliżonym jak najbardziej do dnia odsadzenia;

przeprowadzeniu interpretacji wyników i zweryfikowaniu poziomu zawartości hemoglobiny.

Jeżeli średni wynik będzie poniżej 110 g/l, warto zweryfikować suplementację żelaza prowadzoną w stadzie, zarówno tę podawaną w iniekcji w pierwszych dniach życia, jak i prowadzoną na drodze stosowania paszy czy produktów specjalnych.

 

Artykuł pochodzi z numeru 10/2015 miesięcznika Farmer

Zamów prenumeratę

Już 7 listopada w Warszawie jedno z najważniejszych wydarzeń w rolniczym kalendarzu. Szerokie grono znamienitych gości i dziesiątki sesji, w których poruszamy aktualne i ważne dla rolników tematy. Zarejestruj się teraz!



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.85.214.0
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.