PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Lato w chlewni

Autor: Bartosz Wojtaszczyk

Dodano: 18-07-2015 06:00

Tagi:

Przed nami najcieplejszy czas w roku. To, na co większość ludzi czeka z utęsknieniem, dla producentów trzody oznacza często straty, a dla samych zwierząt - dyskomfort i cierpienie. W jaki sposób możemy pomóc świniom przetrwać upały?



Utrzymanie optymalnej temperatury w chlewni jest niezbędne do uzyskania zadowalających wyników zarówno tuczu, jak i rozrodu. Bez spełnienia tego warunku nie uda nam się w pełni wykorzystać możliwości genetycznych tkwiących w utrzymywanych zwierzętach. Zadanie to nie jest jednak proste. Przedziały optymalnych temperatur są bowiem dość wąskie, a poszczególne grupy produkcyjne trzody wymagają trzymania w innych temperaturach. Największe trudności w uzyskiwaniu pożądanych temperatur powietrza występują oczywiście zimą i latem. O ile dzięki systemom ogrzewania łatwiej jest kontrolować temperaturę chlewni w tym pierwszym okresie, o tyle gorzej przedstawia się kwestia utrzymania optymalnej temperatury w miesiącach letnich. Niedostateczna izolacja termiczna ścian i dachu, a także mało wydajne systemy wentylacyjne sprawiają, że wnętrze chlewni szybko się nagrzewa. Wciąż niewiele obiektów jest wyposażonych w nowoczesne, ale kosztowne systemy schładzania powietrza. Większości producentów pozostają, niestety, jedynie działania mające na celu ograniczenie skutków stresu cieplnego u trzody.

PRZEGRZANIE SZKODZI

Zakres optymalnych temperatur powietrza panujących w pomieszczeniu jest dla każdej grupy produkcyjnej świń inny. Prosięta lepiej znoszą wysokie temperatury (ciepło jest praktycznie niezbędne do ich prawidłowego odchowu), mniejszą tolerancję na upał wykazują natomiast tuczniki, a w szczególności lochy. Wrażliwość na wysoką temperaturę zależy również od systemu utrzymania: upał lepiej znoszą zwierzęta utrzymywane na rusztach, mają bowiem większą możliwość oddawania ciepła do otoczenia. Niezależnie jednak od grupy produkcyjnej czy systemu chowu skutki stresu cieplnego są podobne. W przypadku ekstremalnego przegrzania u zwierząt dochodzi do apatii, przyspieszenia oddechu, otępienia i zaburzeń chodu. Brak możliwości oddawania ciepła do otoczenia prowadzi do wzrostu temperatury ciała, który w skrajnych przypadkach zakończyć się może udarem cieplnym i śmiercią zwierzęcia.

Dużo częściej efekty przegrzania nie są jednak tak wyraźne, prowadzą natomiast do znacznych strat finansowych. Zbyt wysoka temperatura panująca w pomieszczeniach dla trzody obniża pobranie paszy przez zwierzęta (pisaliśmy o tym w poprzednim numerze "Farmera"), co odbija się na spadku tempa przyrostów. Naturalną reakcją obronną organizmu jest również oddawanie ciepła poprzez zwiększone ukrwienie skóry. Odbywa się to kosztem zaopatrzenia w krew kosmków jelitowych, co pogarsza wchłanianie składników odżywczych i odbija się negatywnie na współczynniku wykorzystania paszy. W wielu gospodarstwach w okresie letnim

odnotowuje się zahamowanie wzrostu zwierząt właśnie wskutek panowania wysokich temperatur powietrza.

Podejrzewa się również, że wysokie temperatury panujące w tuczarniach są jedną z przyczyn występowania agresji w stadzie. Sytuacje takie prowadzą do powstawania trudno gojących się ran, wydłużenia okresu tuczu, konieczności izolowania zarówno pogryzionych zwierząt, jak i agresorów, a nierzadko są przyczyną podwyższonego poziomu śmiertelności tuczników.

Problem stresu cieplnego praktycznie nie dotyczy prosiąt - wymagają one bowiem wysokich temperatur otoczenia. Znacznie gorzej sprawa wygląda w przypadku loch. Optymalne temperatury dla tej grupy są bowiem szczególnie niskie - nie powinny przekraczać 20ºC. Każdy stopień powyżej tej temperatury to średnio 40 g mniej spożytej paszy, co bezpośrednio przekłada się na wydajność laktacji, a to z kolei na masę, odporność i kondycję zdrowotną prosiąt. Wysokie temperatury w sektorze krycia powodują mało wyraźne oznaki rui i mogą być przyczyną wysokiej zamieralności zarodków w pierwszych tygodniach ciąży. Przegrzanie porodówki może być przyczyną wystąpienia komplikacji w czasie porodów, włączając w to zwiększone ryzyko upadku lochy w trakcie akcji porodowej.

Wysokie temperatury szkodzą również knurom - obniżają żywotność plemników oraz osłabiają popęd płciowy samców.

CHŁODZENIE CHLEWNI

Nowo budowane, a także modernizowane obiekty są dzisiaj coraz częściej wyposażane w systemy umożliwiające obniżenie temperatury panującej wewnątrz. Choć jeszcze niedawno nikt nie myślał o wyposażeniu chlewni w takie instalacje, dziś stają się one coraz bardziej popularne. Systemy schładzania mogą działać na kilka sposobów: poprzez zamgławianie powietrza wewnątrz obiektu lub obniżanie temperatury powietrza wnikającego do wnętrza chlewni. Szczególną uwagę należy zwrócić na ten pierwszy rodzaj instalacji schładzania. Składa się ona z pompy podającej wodę pod wysokim ciśnieniem, systemu rur oraz dysz rozpraszających wodę w postaci drobnej mgiełki. Za prawidłowość należy uznać fakt, że im drobniejsze kropelki wody, tym efekt chłodzenia jest lepszy. Drobne cząstki cieczy szybciej łączą się bowiem z rozgrzanym powietrzem i obniżają jego temperaturę. System sterowany jest oczywiście przez komputer, który włącza instalacje w momencie przekroczenia zalecanej temperatury. Sterownik chroni również przed przekroczeniem dopuszczalnej wilgotności powietrza, jeżeli wartość ta podniesie się ponad zdefiniowany wcześniej poziom, instalacja wyłączy się. Zamgławianie to również dobry sposób na związanie obecnych w powietrzu pyłów (pochodzących z paszy czy ściółki), a także regulacja wilgotności powietrza, która w niektórych miesiącach roku może być zbyt niska.

Innym sposobem chłodzenia powietrza w chlewni są chłodnice montowane we wlotach powietrza. W nowoczesnych systemach rolę elementu chłodzącego pełni mata wykonana z tworzywa sztucznego lub celulozy, nasączana systematycznie zimną wodą. Na skutek podciśnienia generowanego przez komin wyciągowy powietrze z zewnątrz zasysane jest do środka obiektu i przenikając przez powierzchnie tkaniny, oddaje znaczne ilości ciepła. Metoda ta pozwala na obniżenie temperatury powietrza wnikającego do chlewni o kilka stopni Celsjusza.

JAK OGRANICZYĆ SKUTKI STRESU CIEPLNEGO?

Przedstawione wyżej możliwości schładzania powietrza wewnątrz chlewni doskonale sprawdzają się w wielu fermach. Niestety, mają one jedną zasadniczą wadę - wysoki koszt zakupu i montażu takich instalacji. W czasie, gdy sytuacja wielu producentów jest niepewna, nie każdy może pozwolić sobie na tak poważną inwestycję. Warto zatem wiedzieć, jak w prosty i niedrogi sposób można ograniczyć skutki stresu cieplnego u trzody. Pierwszą i najważniejszą zasadą jest zapewnienie zwierzętom swobodnego dostępu do nieograniczonej ilości zimnej wody. W czasie upałów zwiększa się bowiem zapotrzebowanie zwierząt na płyny. Poza tym zimna woda wspomaga chłodzenie organizmu. W praktyce kojce dla trzody wyposażone powinny być w poidła automatyczne. Ważnym parametrem jest prędkość przepływu wody w poidłach - zbyt niska będzie utrudniała zwierzętom pobieranie płynu. Zalecana wydajność poideł to dla prosiąt 0,5 l/min, dla warchlaków 0, 8 l/min, dla tuczników 1,2 l/min, a dla loch 3-4 l/min.

Aby ograniczyć straty związane z wysokimi temperaturami panującymi w chlewni, należy zadbać również o właściwe żywienie zwierząt. W związku z negatywnym wpływem gorąca na pobranie paszy, warto zadbać o jej smakowitość. Dobrze, by zwierzęta mogły regularnie pobierać niewielkie porcje mieszanki paszowej. Jeżeli jednak nasz obiekt nie jest wyposażony w karmniki automatyczne, odpasów należy dokonywać w czasie, gdy temperatura w obiekcie jest relatywnie najniższa - mowa tu o wczesnych godzinach porannych oraz późnych wieczornych. Również skład paszy może mieć wpływ na redukcję skutków wysokich temperatur panujących w chlewni. Metabolizm tłuszczów prowadzi do powstania mniejszych ilości ciepła niż procesy rozkładu węglowodanów. Dlatego też w okresie letnim dobrze jest stosować natłuszczanie pasz. Zadbać należy również o prawidłowy udział włókna pokarmowego w składzie mieszanki. Wskazany jest dodatek do wody pitnej preparatów zawierających witaminę C, która redukuje efekty stresu cieplnego u trzody. Zwierzętom zapewnić należy również odpowiednie zaopatrzenie w składniki mineralne - w warunkach podwyższonej temperatury szybciej wydalają te substancje z organizmu.

Zbyt wysoka temperatura w chlewni wynika często nie tylko z warunków panujących na zewnątrz obiektu, lecz także z niewydolnego systemu wentylacyjnego. Zbyt mała prędkość przepływu powietrza utrudnia przenikanie go do wnętrza obiektu, jak również usuwanie gorącego powietrza, wilgoci i odorów. Pamiętajmy, że podwyższona wilgotność powietrza zwiększa uczucie gorąca i utrudnia zwierzętom oddawanie ciepła. Często popełnianym błędem jest jednak nadmierne wietrzenie chlewni. Mówiąc kolokwialnie: wentylacja nie powinna polegać na otwarciu na oścież wszystkich drzwi i okien. Takie działanie niewątpliwie doprowadzi do powstania przeciągów, które będą miały równie groźne konsekwencje, co przegrzanie pomieszczenia. Sprawnie działający system wentylacyjny powinien gwarantować prawidłową prędkość przepływu powietrza. Nie powinna ona przekraczać 0,2 m/s w gniazdach dla prosiąt, 0,3 m/s w warchlakarni, 0,4 m/s w pomieszczeniach dla loch i tuczników oraz 0,5 m/s w pomieszczeniach dla knurów.

Równie szkodliwe jest nadmierne przewietrzanie chlewni w porze nocnej - prowadzi to do dużego wahania temperatur wewnątrz obiektu, co jest jednym z czynników sprzyjających występowaniu chorób układu oddechowego w stadzie.

Warto rozważyć możliwość termomodernizacji chlewni. W wielu przypadkach problemy z utrzymaniem optymalnej temperatury wynikają bowiem z niedostatecznej izolacji cieplnej ścian, a przede wszystkim dachu. W takich przypadkach niezbędna może okazać się decyzja o modernizacji obiektu. Doraźnym działaniem ograniczającym wnikanie ciepła do obiektu z zewnątrz jest częściowe zacienienie okien. Często bowiem przyczyną podwyższonej temperatury jest promieniowanie słoneczne wnikające bezpośrednio do obiektu.

Utrzymanie temperatury pomieszczeń na optymalnym poziomie i minimalizacja ryzyka wystąpienia stresu cieplnego to jedne z najtrudniejszych zadań, jakie ma przed sobą w okresie letnim producent trzody. Warto jednak zadbać o to, by zwierzęta przebywały w komfortowej temperaturze. Nie tylko zapewni to satysfakcjonujące wyniki produkcji, lecz także ograniczy niepotrzebne cierpienia, na jakie zwierzęta narażone są w przegrzanych chlewniach.



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (1)

  • radek 2015-07-18 15:30:13
    prawie jak w sejmie:) cały psl
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.91.106.223
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.