PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Liczny miot, niska masa

Liczny miot, niska masa

Autor: Prof. Anna Rekiel

Dodano: 05-11-2012 11:50

Tagi:

Zespół IUGR to problem, z którym spotkamy się przy wysokoplennych rasach loch.



Efektem poprawy płodności u nowoczesnych ras i linii świń jest niska masa prosiąt przy urodzeniu i brak wyrównania noworodków w miocie (rys. 1-4, tab. 1). Utworzenie linii wysokoplennych, selekcja w kierunku plenności u loch czystorasowych oraz wykorzystanie w rozrodzie loch mieszańców przejawiających heterozję w zakresie cech rozrodu spowodowało zwiększenie liczebności miotów. Poprawa w zakresie różnorodnych parametrów środowiska działającego w sposób ciągły na lochy i knury, szczególnie korzystnie wpływa na nisko odziedziczalne cechy związane z rozrodem, w tym płodność samic. Przykładowo, zwiększenie liczby owulujących komórek jajowych i ich przeżywalności oraz przeżywalności embrionów można uzyskać poprzez odpowiednie żywienie loch w określonych fazach cyklu reprodukcyjnego.

Większy miot - wyższa śmiertelność

Progresja liczby prosiąt urodzonych ogółem i urodzonych żywo była i jest obserwowana u różnych ras i linii świń w wielu krajach, w tym m.in. w Szwajcarii i Francji. W polskiej hodowli liczba prosiąt urodzonych żywo i martwo w okresie 20 lat (1977-1999) również się zmieniła; liczba prosiąt urodzonych żywo zwiększyła się z 10,7 do 12,5, a liczba prosiąt martwo urodzonych z 0,5 do 0,9 prosięcia.

Masa prosiąt przy urodzeniu i jej zróżnicowanie wewnątrz miotu są ważne produkcyjnie i ekonomicznie.

Wzrost liczebności miotu, niska masa noworodków i znaczna zmienność masy ciała to cechy negatywnie skorelowane z przeżywalnością prosiąt, co oznacza podwyższenie wskaźnika padnięć w okresie odchowu przy matkach. Wyniki uzyskane w dwóch gospodarstwach utrzymujących lochy hybrydowe są tego przykładem (tab. 2). Przy dość dużej liczbie prosiąt urodzonych, liczba prosiąt urodzonych martwo wahała się od 0,93 do 1,20 szt./miot, z wyjątkiem jednego kwartału w jednym z badanych gospodarstw (0,63 szt.), a wskaźnik padnięć do wieku 4 tygodni utrzymywał się na poziomie większym niż 10 proc. (9,80-14,27 proc.).

1 kg masy urodzeniowej - to minimum

W badaniach francuskich wykazano, że wzrost liczebności miotu z 11 do 16 sztuk powoduje zmniejszenie o ponad 20 proc. średniej masy noworodków i ponad 3-krotne zwiększenie w miocie udziału prosiąt ważących poniżej 1 kg. Wskaźnik prosiąt urodzonych martwo wynosi ok. 11 proc., a traconych w pierwszej dobie życia ok. 17 proc., podczas gdy dla prosiąt o średniej m.c. powyżej 1 kg wskaźniki te wynoszą odpowiednio 4 i 3 proc. Wykazano ponadto, że zwiększone zróżnicowanie masy prosiąt urodzonych może wpływać negatywnie na cechy użytkowe, w tym m.in. na tempo wzrostu.

U dojrzałej lochy rocznie owuluje około 40 komórek jajowych. Płodność potencjalną ograniczają wpływy środowiska zewnętrznego i wewnętrznego.

W efekcie samice rodzą 12-14 prosiąt w miocie, a częstotliwość oprosień wynosi 2,0-2,3. U gatunków wielopłodowych (świń, dzików, myszy, szczurów) występuje zjawisko zamierania zarodków w okresie przed, w czasie i po implantacji. Jego skala zależy od wielu czynników, w tym m.in. od jakości materiału genetycznego (wartości DNA komórek jajkowych i plemników), ale też żywienia. Bezpośrednio po kryciu/inseminacji jego poziom wpływa na gospodarkę hormonalną zapłodnionej samicy, w tym przede wszystkim na poziom progesteronu odpowiedzialnego za utrzymanie ciąży. Skąpe żywienie ogranicza straty zarodkowe, co może się przyczynić do urodzenia przez lochę liczniejszego miotu.

Problem "stłoczenia macicznego"

Duża liczba rozwijających się zarodków (a następnie płodów) w obu rogach macicy lochy sprzyja wystąpieniu zjawiska "stłoczenia macicznego" oraz "macicznego ograniczenia wzro stu" - IUGR. Zespół ten jest definiowany jako osłabiony wzrost i rozwój embrionów oraz płodów ssaków lub ich organów w czasie ciąży. Dotyczy on gatunków wielopłodowych, w tym świń, ale nie tylko. Występuje też u ssaków rodzących jedno lub kilka młodych (bydło, owce). Problem występuje też u ludzi. Przykładowo w zachodnich stanach USA 5 proc. dzieci ma objawy IUGR. Może to powodować predyspozycje do chorób metabolicznych, endokrynologicznych i krążeniowych w ich życiu dorosłym.

Naukowcy uważają, że środowisko wewnątrzmaciczne jest ważniejszym wyznacznikiem rozwoju płodu niż jego założenia genetyczne. Badania, w których wykorzystano technikę transferu embrionów, wykazały, że matka zastępcza bardziej niż matka genetyczna - dawczyni, wpływa na wzrost płodów.

Zależy od genetyki i środowiska

Wzrost płodowy przebiegający w macicy jest procesem zależnym od wpływu czynników genetycznych i środowiskowych.

Decydują one o wielkości łożyska oraz jego wydolności, przepływie krwi, jak też o przenoszeniu składników pokarmowych i tlenu z organizmu matki do płodów i ich dostępności. Wpływają także na równowagę hormonalną i metaboliczną. Długookresowe odżywienie płodów i status endokrynny mogą wpływać na ich wzrost i rozwój, decydując o masie noworodków, ale też na wzrost prosiąt po urodzeniu. Przyczyną zróżnicowanego wzrostu płodów i ograniczenia wzrostu niektórych z nich jest nieodpowiednie w stosunku do potrzeb odżywienie. Bardzo ważne jest odżywienie matki, ale zdarza się, że nie wynika ono jedynie z podaży paszy, a z nią składników pokarmowych dla samicy. Może być powodowane brakiem sprawności naczyniowej łożyska, przy której następuje redukcja przepływu krwi i słabsze odżywienie płodu.

Bodźce żywieniowe z okresu ciąży mogą zdaniem naukowców pozostawić trwałą "pamięć" na przyszłość. Badania z tego zakresu prowadzi się na myszach i szczurach, ale z pewnością jest to ważny problem badawczy w aspekcie zdrowia, zarówno zwierząt, w tym gospodarskich, jak i ludzi.

Ważna wielkość przestrzeni macicznej

U świń prenatalne przeżycie jest skorelowane z przestrzenią maciczną (5-25 cm/zarodek; korelacja r = 0,95; P<0,05) oraz >25 cm/zarodek; r = 0,53; P<0,1). Zarodki obumierają przed 17.

dniem ciąży, a następnie między 29- 35. dniem, kiedy na zarodek przypada mniej niż 25 cm długości rogu macicy.

Zarodki, które po 35. dniu ciąży rozwijają się w większej przestrzeni (>25 cm), są istotnie (P<0,05) dłuższe i cięższe. Masa płodów jest bowiem skorelowana z masą łożyska lochy (r = 0,58). W 50. dniu ciąży warunkiem prawidłowego rozwoju płodu jest przestrzeń co najmniej 36 cm.

Wysoka plenność loch i wzrastająca przeżywalność płodów prowadzi do zwiększonej częstotliwości występowania stłoczenia macicznego, które może oddziaływać na pre- (płodowy) i postnatalny (po urodzeniu) rozwój potomstwa. Istnieje zależność miedzy ilością przepływającej krwi do płodu a liczebnością płodów w rogu macicy.

Przy zwiększającej się liczbie płodów w rogu macicy z 2-3 do 6-8 przepływ krwi maleje, co tłumaczy ich mniejszą masę ciała przy urodzeniu.

Rosnąca konkurencja o pokarm w życiu płodowym w licznych miotach może ograniczać wzrost płodów z powodu niedożywienia, co - jak wykazano w badaniach - ma związek z przebiegiem miogenezy i może wpływać na umięśnienie, otłuszczenie i jakość mięsa przyszłych tuczników. Ograniczony wzrost płodowy nie jest niestety rekompensowany tzw. wzrostem kompensacyjnym w okresie wzrostu postnatalnego i w tuczu. Dlatego bardzo ważne są wszelkie działania zmierzające w kierunku zwiększenia masy ciała noworodków, a szczególnie małego zróżnicowania masy poszczególnych prosiąt w miocie przy urodzeniu.

Mogą być one realizowane dwoma drogami, a mianowicie przez: - selekcję genetyczną, - oddziaływanie na stan środowiska macicznego.

Między liczbą żywo urodzonych prosiąt a ich masą w 21. dniu istnieje negatywna zależność, co oznacza, że im liczniejszy jest miot, tym masa ciała poszczególnych prosiąt w wieku 3 tygodni będzie mniejsza. Jednocześnie masa noworodków jest pozytywnie skorelowana z masą w 21. dniu, z czego wynika, że im jest ona większa przy urodzeniu, tym będzie ona również większa po 3 tygodniach odchowu. Niestety, współczynniki odziedziczalności wyrównania miotu pod względem masy ciała prosiąt przy urodzeniu i w 21. dniu są niskie i wynoszą: h2 = 0,10 i h2 = 0,08. Są one porównywalne z odziedziczalnością podstawowych cech użytkowości rozpłodowej loch, co wskazuje na ich zależność od środowiska, czyli w praktyce od tzw. efektu matczynego. Uważa się jednak, że możliwa jest też genetyczna selekcja w kierunku wyrównanej masy prosiąt.

Ograniczyć występowanie IUGR

Efekt stłoczenia macicznego wynika też z faktu przeżycia do okresu postimplatacyjnego dużej ilość płodów przy jednoczesnym braku odpowiedniego zwiększenia długości rogów i pojemności macicy (tab. 3). Ogranicza to dostępność składników pokarmowych w okresie tworzenia włókien mięśniowych (tkanki mięśniowej) i stanowi główną przyczynę IUGR.

Wyjaśnia też brak wyrównania masy prosiąt i wstępowanie w urodzonych miotach prosiąt bardzo lekkich.

W oparciu o wyniki badań prowadzonych w różnych ośrodkach na świecie oraz realizowanych w Zakładzie Hodowli Trzody Chlewnej Wydziału Nauk o Zwierzętach SGGW w Warszawie, należy podkreślić, że istnieje możliwość oddziaływania na miogenezę włókien wtórnych u świń poprzez odpowiednie żywienie loch w środkowej fazie ciąży. Może ono poprawiać w pewnym stopniu nie tylko masę ciała i jej wyrównanie u noworodków, ale przede wszystkim ich tempo wzrostu i wykorzystanie paszy w późniejszym okresie wzrostu. Postępowanie takie ma szczególne znaczenie dla nowoczesnych wysokoplennych loch, u których w macicy zachodzi ograniczenie wzrostu (IUGR) niektórych płodów, wskutek ciasnoty macicznej we wczesnym okresie postimplantacyjnym.

Zwiększenie pobrania paszy przez prośne lochy może złagodzić ten negatywny wpływ.

Zagadnienie oddziaływania różnych czynników na rozwój płodowy nie dotyczy, o czym już wspomniano, wyłącznie zwierząt wielopłodowych.

Było ono analizowane w aspekcie rozwoju mięśni szkieletowych innych zwierząt użytkowych (bydło, owce).

Uwzględnia cechy użytkowe takie jak wzrost, umięśnienie i otłuszczenie.

Rozwój mięśni szkieletowych zachodzi głownie na drodze rozwoju włókien mięśniowych (miogenezy), ale obejmuje też rozwój komórek tłuszczowych czyli adipocytów (adipogenezę).

Przebieg tych dwóch procesów ma wpływ na zawartość tłuszczu śródmięśniowego, poprawiającego walory sensoryczne mięsa, m.in. wieprzowiny i wołowiny, co ma szczególne znaczenie dla konsumentów.

Prosięta wyrównane pod względem wieku i masy

Preferowanie loch o bardzo dużej plenności, bez zmniejszenia oddziaływania na stłoczenie maciczne, ogranicza docelowo wzrost efektywności produkcji wieprzowiny. Oznacza to, że uzyskiwanie dużej plenności loch jest korzystne ekonomicznie dla producentów prosiąt, ale jednocześnie nie jest właściwe i korzystne dla producentów tuczników, którzy produkcję żywca wieprzowego opierają na zakupie materiału z zewnątrz.

Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na fakt praktykowanych bardzo częstych w ostatnich kilku latach zakupów dużych partii prosiąt do tuczu przez krajowych producentów żywca wieprzowego. Prosięta w dniu zakupu charakteryzuje wyrównana masa ciała, co stanowi zachętę do ich nabycia.

Trzeba być jednak świadomym tego, że nie stanowi to podstawy i gwarancji uzyskania wyrównanej partii zwierząt do uboju. Informacją bezwzględnie konieczną do takiego prognozowania jest dodatkowo wiek prosiąt. Dopiero wyrównanie wieku i masy ciała zdrowych prosiąt w danej partii może stanowić podstawę efektywnego tuczu. Brak takiej wiedzy zdarza się jednak w praktyce dość często. Efekt jest łatwy do przewidzenia.

Okazuje się, że tempo wzrostu stawki prosiąt zakupionych do tuczu różnicuje się w czasie jego trwania.

Wynika to z różnej masy prosiąt przy urodzeniu, różnego ich tempa wzrostu w okresie odchowu oraz różnego wieku. Zróżnicowanie wyników w tuczu jest już tylko naturalną konsekwencją wcześniejszych uwarunkowań.

Producenci tuczników, kupując prosięta do tuczu, kierują się np. konkurencyjną ceną, ofertą reklamową i/lub rekomendacją źródła pochodzenia prosiąt mieszańców, w tym bardzo często z zagranicy. Należy podkreślić, że nie jest to wiedza wystarczająca do podjęcia decyzji o zakupie.

Do odniesienia sukcesu produkcyjnego niezbędna jest fachowa wiedza i umiejętności zootechniczne, jak też znajomość zasad tworzenia partii prosiąt do sprzedaży i ich racjonalna analiza i ocena.

Już 7 listopada w Warszawie jedno z najważniejszych wydarzeń w rolniczym kalendarzu. Szerokie grono znamienitych gości i dziesiątki sesji, w których poruszamy aktualne i ważne dla rolników tematy. Zarejestruj się teraz!



Podobał się artykuł? Podziel się!

MULTIMEDIA

×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (3)

  • ziółek 2013-03-26 20:38:22
    pewnie nie uwierzycie ,kilka dni temu miałem problem z wyproszeniem maciory, wyrzuciła jednego i nic (nie miała parć) po kilku godzinach przyjechał lekarz i wyciągnął 23 szt. prosiąt czy to często się zdaża?fakt 7 nie żywych.
  • Johny_Bravo 2012-11-09 18:44:38
    Świnie chcesz serwatką żywić???
  • arszczecin 2012-11-09 18:08:18
    redakcjo, zróbcie artykuł o alternatywnym zywieniu świn i bydła, np mluto browarniane, wywar. serwatka tzn z odpadów przemysłowych. dawkowanie max, cenę, bilansówanie, zawart białka energii itp. da się?
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.209.80.87
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.