PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Mikroklimat w chlewni

Myśląc jedynie o zysku w chowie świń, zapomina się często o zachowaniu dobrostanu, który jest niezbędny do tego, aby zwierzęta nie były narażone na stres. Im większy dyskomfort u zwierząt, tym gorsze wyniki w produkcji.



Warunki mikroklimatyczne w budynkach dla świń oddziaływują na zwierzęta na drodze fizycznej, chemicznej i biologicznej, warunkując przez to ich stan zdrowotny oraz uzyskiwane wyniki produkcyjne. Do fizycznych czynników środowiskowych należą: światło, temperatura, wilgotność, prędkość ruchu powietrza, ochładzanie, ciśnienie atmosferyczne, hałas i często pomijane zapylenie. Chemicznymi elementami kształtującymi mikroklimat w chlewni są przede wszystkim szkodliwe gazy zawarte w powietrzu, do których można zaliczyć dwutlenek węgla, amoniak oraz siarkowodór. Do ostatniej grupy, tj. czynników biologicznych, przyporządkowane są drobnoustroje, pleśnie, grzyby oraz pasożyty.

Kształtowanie wszystkich elementów składających się na warunki jest praktycznie niewykonalne. Wynika to przede wszystkim z braku odpowiedniej aparatury, możliwości technicznych i technologicznych, jak również dużych kosztów. W większości chlewni wykonywane są nieliczne pomiary, ograniczone do jednego lub dwóch parametrów środowiska. Chcąc dokonać właściwej oceny mikroklimatu w chowie świń, trzeba nieco szerzej przyjrzeć się zjawiskom, jakie mają miejsce w chlewni.
Zimno, bo mokro

Do normalnego przebiegu czynności fizjologicznych, niezależnie od wieku świń, konieczne jest zachowanie optymalnej temperatury i wilgotności powietrza, bez względu na porę roku.

Zbyt duże odchylenia od przyjętych norm temperatury i wilgotności często prowadzą do nadmiernego wychłodzenia zwierzęcia lub jego przegrzania. Bardzo pomocne przy ocenie warunków termiczno-wilgotnościowych jest wyznaczenie strefy komfortu cieplnego, czyli takiego zakresu temperatury oraz wilgotności, w których procesy metaboliczne przebiegają na stałym poziomie. Decydujące znaczenie przy ustalaniu wartości temperatury powietrza ma wiek zwierząt. Szczególnie dotyczy to prosiąt, które są w pierwszym okresie życia najbardziej wrażliwe nie tylko na niską temperaturę, ale też na zbyt wysokie jej wahania.

Z poziomem utraty ciepła związana jest w dużej mierze wilgotność powietrza, która wraz z temperaturą otoczenia ściśle współdziała i przez to te dwa czynniki mają największy wpływ na panujący mikroklimat w chlewni. Można powiedzieć, że poprzez kształtowanie tych dwóch parametrów środowiska decyduje się o komforcie bądź dyskomforcie chowanych świń.

chlewnia_czujka.jpg

Autor: R. Leroch

Opis: Czujnik temperatury pomieszczenia.

Monitoring warunków termiczno-wilgotnościowych nie jest wcale skomplikowany ani też kosztowny. Podstawowe pomiary ciągłe można wykonać, używając zwykłych termometrów lub czujników podłączonych do odpowiedniego czytnika. Określanie wilgotności można wykonać przy pomocy higrometrów, które także mogą być skomunikowane ze sterownikiem odczytującym i regulującym temperaturę w danym pomieszczeniu. Szczególne zastosowanie może też mieć termometr minimalno-maksymalny, określający najniższą i najwyższą temperaturę w wybranym okresie, np. doby. Taka informacja umożliwia na przykład zabezpieczenie zwierząt przed dużymi wahaniami temperatury powietrza wynikającymi z różnicy między dniem a nocą i porankiem.

Uwaga na wychłodzenie

Prędkość ruchu powietrza wykazuje również bezpośredni wpływ na organizm świń, a wraz z temperaturą i wilgotnością powietrza decyduje o tym, jak zwierzę odczuwa warunki środowiska, w jakim bytuje. Zaleca się, aby w okresie zimowym prędkość ruchu powietrza  nie przekraczała 0,2–0,3 m na sekundę, natomiast w okresie letnim 0,5–1,0 m na sekundę.

Interesującym wskaźnikiem będącym wypadkową działań temperatury, wilgotności i prędkości ruchu powietrza jest  ochładzanie. Stanowi ono siłę oziębiającą powietrze – miarę utraty ciepła przez organizm w określonych warunkach mikroklimatycznych na drodze promieniowania, konwekcji, przewodzenia i parowania. Można powiedzieć, że wskaźnik ten jest bardzo dobrym miernikiem w odniesieniu do młodych zwierząt, ponieważ mają one nie w pełni wykształcony system termoregulacji i w ten sposób są w największym stopniu narażone na duże utraty ciepła.

Pomiary siły ochładzającej powietrze przeprowadza się przy pomocy katatermometrów – suchego, wilgotnego i posrebrzanego, które w różny sposób imitują oddawanie ciepła przez zwierzę, na wszystkich możliwych drogach. Niewątpliwie minusem tych pomiarów jest uciążliwość ich wykonania. Trzeba jednak podkreślić, że katatermometr jest bardzo czułym instrumentem do określania niskich wartości prędkości ruchu powietrza, co jest niewykonalne przy zastosowaniu anemometrów.

Potrzebne światło

Światło słoneczne w ocenie dobrostanu rozpatrywane jest jako czynnik umożliwiający widzenie (promienie o długości fali 400–760 nm) oraz wywierający wpływ na stan fizjologiczny, a szczególnie reprodukcyjny, jak również stan fizyczny. Należy też pamiętać o promieniowaniu podczerwonym (długość fali 760–6000 nm ), którego działanie ma charakter cieplny oraz promieniowaniu ultrafioletowym (długość fali 260–400 nm) mającym silne oddziaływanie biologiczne i biochemiczne.

Niedostateczna ilość światła słonecznego w pomieszczeniach dla świń może być przyczyną obniżenia ich produkcyjności, wzrostu zachorowań oraz pogorszenia funkcji rozrodczych. Oświetlenie pomieszczeń zależy przede wszystkim od położenia budynku w stosunku do stron świata, a także od stosunku powierzchni okien do powierzchni podłogi.

Na poprawę oświetlenia ma wpływ regularne mycie okien i bielenie ścian oraz sufitów. Monitoring fotoklimatyczny dla zwierząt przebywających „na stałe” w budynkach inwentarskich można prowadzić przy pomocy luksomierza.

Groźne gazy

chlewnia_wentylator.jpg

Autor: R. Leroch

Opis: Wentylator może być zamontowany w dolnej, jak i w górnej części wylotu, zależnie od przeznaczenia pomieszczenia.

Do największych zagrożeń zdrowia zwierząt należą również koncentracje szkodliwych domieszek gazowych, a mianowicie dwutlenku węgla, amoniaku i siarkowodoru. Dwa ostanie mają szczególne znaczenia w przypadku utrzymania świń. W zamkniętych, źle wentylowanych pomieszczeniach, przy nadmiernej koncentracji zwierząt, stężenia domieszek gazowych znacznie przekraczają dopuszczalne normy, prowadząc w ten sposób do zaburzeń zdrowotnych i produkcyjnych.

Amoniak jest gazem trującym o ostrym zapachu, usposabiającym do występowania schorzeń układu odpornościowego, oddechowego, powłokowego, pokarmowego i krwionośnego. Jego ilość wzrasta przy zaniedbaniu warunków czystości, jak również źle działającej kanalizacji i wentylacji. Amoniak dobrze rozpuszcza się w wodzie, dlatego w postaci wody amoniakalnej drażni błony śluzowe, głównie układu oddechowego i powłokowego, wywołując kaszel, łzawienie i stany zapalne. Naruszona jest przy tym zdolność obronna błon śluzowych jako bariery przenikania drobnoustrojów. Przez płuca amoniak dostaje się do krwi,  łączy się z hemoglobiną, tworząc hematynę alkaliczną, która nie jest zdolna do przenoszenia tlenu. To zjawisko może prowadzić do anemii zwierząt, szczególnie prosiąt. Przy nadmiernym stężeniu tego gazu następuje obniżenie przemian tlenowych oraz spadek poziomu frakcji gamma-globulinowych białek, co prowadzi do znacznego spadku ogólnej odporności organizmu. Dopuszczalne stężenie tego gazu, według założeń dobrostanu zwierząt, wynosi 20 ppm/m3, przy czym dla prosiąt wartości te powinny być o połowę niższe, tj. 10 ppm.

chlewnia_okno.jpg

Autor: R. Leroch

Opis: Najlepiej, kiedy klapy są uchylane mechanicznie. Ich wloty muszą być zabezpieczone siatką.

Siarkowodór jest gazem silnie trującym, szczególnie groźnym dla świń. Tworzy się on podczas gnicia resztek białkowych, które zawarte są w kale i mogą wydostawać się ze zbiorników na gnojowicę. Ponieważ siarkowodór jest gazem znacznie cięższym od powietrza, dlatego największe stężenie stwierdza się w strefie bytowania świń. Gaz ten wykazuje bardzo wysoką toksyczność w odniesieniu do ośrodkowego układu nerwowego, oddechowego, krwionośnego i odpornościowego zwierząt. Gaz ten, podobnie jak amoniak, jest szczególnie niebezpieczny dla prosiąt, będąc przyczyną anemii. Dopuszczalne stężenie dla zwierząt dorosłych wynosi 5 ppm, natomiast dla prosiąt  2,5 ppm.

Jeszcze do niedawna monitoring stężeń wymienionych szkodliwych domieszek gazowych był utrudniony z uwagi na brak urządzeń pomiarowych lub ich kiepską dokładność. Jednak na rynku pojawiły się już innowacyjne rozwiązania monitoringu wszystkich gazów jednocześnie za pomocą aparatów zawierających odpowiednie sensory. Są to urządzenia o niedużych rozmiarach, łatwe w użyciu, wydajne, o dobrych parametrach precyzyjności. Niewątpliwie czynnikiem ujemnym jest wysoka cena aparatów kształtująca się w zakresie 7–15 tys. złotych.

Dobrostan w pigułce

Temperatura i wilgotność
Dla knurów i loch temperatura w pomieszczeniu powinna wynosić 12–15 st.C, dla loch wysokoprośnych – 15–19 st.C, karmiących – 18–20 st.C, prosiąt w pierwszych trzech dniach życia – 25–30 st.C, prosiąt do 14. dnia – 24–28 st.C, prosiąt od 15. do 28. dnia – 18–23 st.C, warchlaków – 17–21st.C, tuczników – 15–18 st.C oraz młodzieży hodowlanej – 14–17 st.C. Wilgotność względna dla wszystkich grup prosiąt i warchlaków musi średnio wynosić 60 proc., a w przypadku loch, tuczników oraz knurków i loszek – 70 proc. Jedynie dorosłe knury wymagają nieco wyższej wilgotności, tj. 75 proc.

Oświetlenie  
W pomieszczeniach dla tuczników stosunek powierzchni okien do powierzchni podłogi powinien wynosić 1:30, w przypadku prosiąt – 1:25, zaś dla pozostałych grup – 1:20. Oświetlenie sztuczne w pomieszczeniach dla świń powinno mieć natężenie 20–30 lx (luksów).

Ruch powietrza i jego wymiana
Dla tuczników, loch oraz młodzieży hodowlanej prędkość ruchu powietrza zimą zalecana jest na poziomie 0,2 m/s, zaś latem – 0,4 m/s. W przypadku prosiąt te wartości wynoszą 0,15 i 0,2; dla warchlaków – 0,2 i 0,3; dla knurów – 0,3 i 0,5.
Wymiana powietrza w pomieszczeniach dla knurów powinna wynosić zimą 20 m3/godz./szt., a latem – 100 m3/godz./szt. Lochom trzeba zapewnić tę wymianę odpowiednio na poziomie – 50 i 150; młodzieży hodowlanej – 20 i 90; prosiętom do 8 tyg. – 5 i 20; warchlakom do 12 tyg. – 8 i 30 oraz tucznikom – 15 i 80.

Autor jest kierownikiem Katedry Higieny Zwierząt i Mikrobiologii Środowiska na Uniwersytecie Technologiczno-Przyrodniczym w Bydgoszczy

Źródło: "Farmer" 11/2008



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.236.239.91
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

KONTAKT24

Widziałeś, słyszałeś coś ważnego? Byłeś świadkiem niecodziennego wydarzenia? Napisz do nas! Opublikujemy, zainterweniujemy, pokażemy całemu światu. Jesteśmy dla Was 24 h na dobę, 7 dni w tygodniu.

DODAJ PLIKI

Kliknij lub przeciągnij pliki z dysku i upuść. Max. rozmiar pliku 4 MB.

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.