Wraz z początkiem czerwca potwierdzono pierwsze ognisko ASF (afrykański pomór świń) w stadzie świń, w tym roku. Choroba tym razem uderzyła w Wielkopolsce, w powiecie leszczyńskim.

Sezon ognisk ASF i zwiększone ryzyko choroby

Już od ośmiu lat częstotliwość występowania ognisk ASF w krajowych stadach świń nasila się wraz z rozpoczęciem pierwszych, wiosennych prac polowych. Wielokrotnie, przeniesieniu wisusa do mniejszych stad przypisywano zbiór zielonek na terenach skażonych ASF, a następnie podrzucanie świeżego siana świniom. Służby weterynaryjne wskazywały również, że z dużym ryzykiem wiąże się powrót brudnych maszyn z pól położonych w regionach występowania ASF u dzików. Brak mycia i dezynfekcji kół, a tym bardziej pozostawienie takiej maszyny na podwórku gospodarstwa, w pobliżu chlewni może być istotnym wektorem przeniesienia ASF na stado. 

Jaki będzie przebieg tegorocznego tzw. sezonu ognisk ASF? To się okaże, pewne jest jednak to, że choroba w tym roku wystąpiła w regionie, który słynie z produkcji świń, więc ryzyko jej szerzenia jest wyższe. W tym celu, głównym narzędziem w ograniczaniu zagrożenia pozostaje czujność hodowców, ich świadomość niebezpieczeństwa i przestrzeganie zasad biosekuracji. Niestety, na poziom występowania choroby w środowisku naturalnym nie mają większego wpływu.

Co będzie refundowane w ramach bioasekuracji?

Jak informuje MRiRW znowu ruszył nabór na refundację sprzętu, narzędzi czy też środków wzmacniających poziom biologicznego zabezpieczenia gospodarstw. Refundacji będą podlegać wydatki na:

  • zakup mat dezynfekcyjnych;
  • zakup sprzętu do wykonania zabiegów dezynfekcyjnych, dezynsekcyjnych lub deratyzacyjnych oraz produktów biobójczych, środków dezynsekcyjnych lub deratyzacyjnych;
  • zakup odzieży ochronnej i obuwia ochronnego;
    zabezpieczenie budynków, w których utrzymywane są świnie przed dostępem zwierząt domowych;
  • przebudowę lub remont pomieszczeń w celu utrzymywania świń w gospodarstwie w odrębnych, zamkniętych pomieszczeniach, mających oddzielne wejścia oraz niemających bezpośredniego przejścia do innych pomieszczeń, w których są utrzymywane inne zwierzęta kopytne – w przypadku gospodarstw, w których utrzymuje się średniorocznie nie więcej niż 50 sztuk świń.

Jak złożyć wniosek o refundację bioasekuracji?

Wnioski należy złożyć do kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego.

Formularz wniosku będzie dostępny na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa  (www.arimr.gov.pl).

Co dołączyć do wniosku o refundację bioasekuracji?

Jak podaje MRiRW, mogą być to:

  • faktury lub ich kopie, rachunki wystawione zgodnie z odrębnymi przepisami lub ich kopie lub kopie umów zlecenia lub o dzieło, dotyczące poniesionych wydatków wraz z dowodami zapłaty potwierdzającymi poniesienie tych wydatków do dnia zakończenia terminu składania wniosków w danym roku kalendarzowym;
  • oświadczenia albo zaświadczenia dotyczące pomocy de minimis lub pomocy de minimis w rolnictwie oraz informacje niezbędne do udzielenia tej pomocy, o których mowa w przepisach dotyczących postępowania w sprawach dotyczących pomocy publicznej.

Co może zniechęcić do inwestycji w bioasekurację?

Wśród obaw, przed jakimikolwiek inwestycjami w produkcję świń i korzystania z refundacji ponoszonych wydatków, hodowcy podnoszą niejednokrotnie obowiązek kontynuowania produkcji w okresie 5 lat od dnia dokonania płatności końcowej.

Nie chodzi tu wyłącznie o ryzyko wystąpienia ASF w stadzie bądź w okolicy i wstrzymanie produkcji, ale coraz częściej dotyczy to po prostu kwestii ekonomicznych i ponoszenia bardzo wysokich kosztów produkcji, co wielu zniechęca do kontynuowania działalności chowu lub hodowli świń.

Jak przypomina ARiMR - Należy jednak mieć na względzie, iż ani umowa, ani przepisy rozporządzenia wykonawczego nie nakładają na beneficjenta wymogu posiadania konkretnej liczby zwierząt. Ważne jednak by chów lub hodowla świń była prowadzona w sposób ciągły przez cały okres trwałości, tj. 5 lat od dnia dokonania płatności końcowej. 

Jednocześnie nie istnieje możliwość czasowego zawieszenia chowu lub hodowli trzody chlewnej po objęciu terenu, na którym zlokalizowana jest siedziba chlewni, tzw. czerwoną strefą ASF. Dlatego, że ograniczenia, które obowiązują rolników zajmujących się chowem lub hodowlą świń, działających na terenie czerwonej strefy, zgodnie z obowiązującymi przepisami, nie obejmują zakazu dalszego prowadzenia tej działalności.

Mimo tego, wystąpienie ASF w gospodarstwie stanowi podstawę do ubiegania się o zwolnienie ze zobowiązań na podstawie regulacji dotyczącej siły wyższej zawartych w § 17 umowy o przyznaniu pomocy.

Jak wyjaśnia ARiMR wystąpienie w gospodarstwie ASF (czyli choroby epizootycznej) skutkujące nakazem wybicia stada i zakazem wykonywania działalności, będzie stanowiło siłę wyższą w rozumieniu ww. przepisów, i aby skorzystać ze zwolnienia ze zobowiązań należy w ciągu 15 dni roboczych zgłosić ten fakt do ARiMR występując z prośbą o całkowite lub częściowe zwolnienie ze zobowiązań (w zależności od indywidualnej sytuacji danego rolnika). Po uchyleniu przez Powiatowego Lekarza Weterynarii zakazu wykonywania tej działalności ustanie działanie siły wyższej, a co za tym idzie zaistnieje możliwość prawna wznowienia tego chowu. Beneficjent jest wówczas zobowiązany do poinformowania o tym fakcie ARiMR i do dalszego wykonywania obowiązku chowu świń zgodnie z warunkami umowy o przyznaniu pomocy.