Moment odsadzenia wpływa niekorzystnie niemal na wszystkie procesy metaboliczne u młodego zwierzęcia, w tym głównie na przebieg trawienia w przewodzie pokarmowym. Stosowanie w tym okresie pasz o specjalnych parametrach pozwala zachować dobry wzrost u prosiąt i utrzymać je w należytej kondycji.

Pierwsze problemy

Stres podczas odsadzenia przyczynia się do osłabienia ruchów żołądka lub niekiedy ich wstrzymania. Zwiększa się przy okazji napływ krwi do jelit, co prowadzi do drobnych wylewów krwi i owrzodzeń.

W tym czasie u odsadzonych prosiąt następuje również wzrost wydalania kwasów tłuszczowych i węglowodanów wraz z kałem, którego struktura staje się bardziej wodnista. Nabłonek jelitowy ulega degradacji i w związku z tym zaburzone zostaje wchłanianie w tej części przewodu pokarmowego. Wymienione zmiany sprzyjają rozwojowi flory niekorzystnych mikroorganizmów, przede wszystkim pałeczek okrężnicy, głównie jej hemolitycznych szczepów.

Chcąc ograniczyć wystąpienie tych niekorzystnych czynników, trzeba jak najwcześniej zachęcać prosięta do pobierania paszy stałej, jeszcze w okresie ssania. Potem kilka dni przed odsadzeniem stosuje się specjalną mieszankę okołoodsadzeniową, którą podaje się przez kolejne dwa tygodnie po odłączeniu prosiąt od lochy.

Pobieranie paszy

Prosię, które przy losze pobiera niewielkie ilości suchej mieszanki, mocno zareaguje na zmianę diety po odłączeniu od matki. W tym wypadku przejście po odsadzeniu na mieszankę składającą się głównie z preparatów pochodzenia mlecznego może okazać się najlepszym rozwiązaniem.

Trzeba też pamiętać, że w pierwszych dniach po odsadzeniu podawanie paszy do woli może prowadzić u niektórych zwierząt do przejedzenia, co zaburzy trawienie i w efekcie pojawi się biegunka. Jest ona wynikiem nierozwiniętego w pełni układu pokarmowego, który nie radzi sobie z nadmierną ilością pobranej paszy. Jej niestrawiona część przechodzi najpierw z żołądka do jelita cienkiego, a potem do grubego. Tu stanowi doskonałą pożywkę dla bakterii bytujących w tej części przewodu pokarmowego, które dzięki temu swobodnie się namnażają, co w konsekwencji może doprowadzić do wystąpienia biegunki. W efekcie czego następuje nadmierne wydalanie z organizmu sodu i potasu, które normalnie są wchłaniane z treści pokarmowej w jelicie grubym. To zjawisko powoduje również obniżenie się stężenia tych pierwiastków we krwi młodych prosiąt, co ma swoje konsekwencje w osłabieniu u nich uczucia pragnienia. Biegunka prowadzi szybko do odwodnienia organizmu. Prosięta są zwykle osowiałe i mają charakterystycznie zapadnięte oczy.

Odsadzane wcześnie młode zwierzęta mogą mieć biegunkę nawet wtedy, kiedy podawana jest pasza składająca się z komponentów o wysokiej strawności, dlatego tylko, że zmianie uległ sam sposób żywienia.

Odpowiedni moment

Zapotrzebowanie na energię

Autor: M.Ptaszyński

Opis: Zapotrzebowanie na energię metaboliczną (EM) oraz lizynę strawną

Należy przez cały czas obserwować prosięta, jeszcze kiedy są przy matce, aby dokładnie wiedzieć, ile pobierają paszy suchej. To kryterium można umownie przyjąć jako wskaźnik rozwoju przebiegu trawienia w danym miocie. Zwierzęta, które przed odsadzeniem zjadają dużo mieszanki suchej, nie wymagają po odsadzeniu znacznego zmniejszenia dawki paszy.

Masa ciała w dniu odsadzenia także musi być brana pod uwagę do oceny rozwoju prosięcia. Im wyższa masa ciała, tym lepsze są przyrosty w dalszych etapach tuczu. Niektóre doświadczenia pokazują, że różnica 1 kg między prosiętami odsadzanymi w 25–29 dniu może przyczynić się u lżejszych zwierząt do zmniejszenia się przyrostu dziennego o mniej więcej 70–80 g. W praktyce potwierdza się zasada, że prosię w dniu odsadzenia powinno mieć co najmniej 7 kg masy ciała.

Zalecenia:  skład mieszanki dla prosiąt do 25–30 kg

  • energia metaboliczna – 13–13,5 MJ
  • białko ogólne – 17–18 proc.
  • włókno surowe – 3,5–4 proc.
  • skrobia – 36 proc.
  • lizyna – 1,0–1,2 proc.
  • metionina z cystyną – 0,6–0,7 proc.
  • treonina – 0,7–0,8 proc.
  • tryptofan – 0,18–0,24 proc.
  • wapń – 0,7 proc., fosfor – 0,6–0,7 proc.
  • sód – 0,2–0,3 proc.
  • witamina A – 15000–20000 j.m.
  • witamina E – 60–150 mg
  • wit. C – 100 mg
  • niacyna – 15–40 mg
  • miedź – 160 mg
  • cynk – 140 mg
  • selen – 0,3–0,4 mg.


W Niemczech zaleca się, że dla prosiąt o masie ciała 7–30 kg, stosunek strawnej jelitowo lizyny powinien wynosić w odniesieniu do: strawnej jelitowo metioniny+cystyny – 1:0,52–0,54, strawnej treoniny – 1:0,62–0,64, dla strawnego w jelitach tryptofanu – 1:0,18.

Źródło: "Farmer" 21/2007