Po raz pierwszy PRRS jako nową, szybko rozprzestrzeniającą się chorobę świń, przebiegającą z zaburzeniami ze strony układu oddechowego i rozrodczego, rozpoznano i opisano w USA stosunkowo niedawno, w 1987. Niedługo po tym, w 1989 r., podobne objawy chorobowe zaobserwowano w Azji, a rok później w Europie.

Obecnie PRRS występuje niemal we wszystkich krajach charakteryzujących się intensywną produkcją trzody chlewnej. W niektórych krajach zachodnioeuropejskich (Belgia, Holandia) wykryto zakażenie ponad 90 proc. ferm. Są również kraje wolne od PRRS (Szwecja, Finlandia, Norwegia i Szwajcaria).

W Polsce pierwszy przypadek choroby opisano niemal 20 lat temu. Obecność świń posiadających we krwi przeciwciała dla PRRSV wykryto w około 60 proc. chlewni średnio- i wielkotowarowych. Jest nim zainfekowana znaczna liczba chlewni zarodowych.

Wśród metod zwalczania PRRS należy zwrócić uwagę zarówno na organizację produkcji, jak i szczepienia – wyjaśnia prof. Iwona Markowska-Daniel.

Profilaktyka ogólna w stadach wolnych od PRRS polega przede wszystkim na ochronie przed wprowadzeniem świń zainfekowanych PRRSV. Zwierzęta zarodowe muszą pochodzić wyłącznie ze stad wolnych od tej choroby, w których prowadzone są regularne badania monitoringowe.

Mimo tego świnie włączane do stada winny być zbadane serologicznie w kierunku obecności przeciwciał dla PRRSV – dodaje profesor.
Ważnym elementem postępowania jest stabilizacja immunologiczna stada podstawowego, zmierzająca do ochrony prosiąt ssących przed zakażeniem. – Główną przyczyną utrzymywania się aktywnej infekcji w stadzie jest wprowadzanie do stada podstawowego wrażliwych loszek remontowych, które powinny zostać odpowiednio przygotowane, zanim zostaną włączone do grupy wieloródek. Przygotowanie może polegać na szczepieniu lub efektywnej aklimatyzacji (co jest sposobem najlepszym i najtańszym) – wyjaśnia prof. Markowska – Daniel. W tym celu loszki i knurki włączane do stada muszą co najmniej 6 tygodni przed włączeniem do stada zakazić się homologicznym dla danej fermy szczepem PRRSV, najczęściej siewcami wirusa są warchlaki między 7 a 9 tygodniem życia. – Warto dodać, że zakażone w trakcie aklimatyzacji świnie powinny być po 4 tygodniach dodatkowo zaszczepione szczepionką inaktywowaną, tak by w momencie włączania ich do stada miały jak najwyższy poziom odporności – podkreśla Markowska-Daniel

Według specjalisty najłatwiejszą do zastosowania metodą zwalczania PRRS są szczepienia. Ich celem jest doprowadzenie do wytworzenia takiego poziomu odporności u świń, który uniemożliwi wystąpienie objawów klinicznych charakterystycznych dla choroby, w przypadku zakażenia zwierzęcia. Jak podkreśla profesor – Należy pamiętać, że szczepienie nie zabezpiecza w 100 proc. przed zakażeniem wirusem terenowym.
Według prof. Markowskiej-Daniel żywe szczepionki przeciw PRRS są bardziej skuteczne niż inaktywowane, ze względu na indukcję komórkowych mechanizmów obronnych.

W tym miejscu należy wyraźnie zaznaczyć, że z uwagi na zmienność wirusa i ograniczone pokrewieństwo antygenowe szczepów europejskich i amerykańskich konieczne jest zastosowanie szczepionki opartej na wirusie tego samego typu co krążący w stadzie. Należy również pamiętać, że nie istnieje jeden uniwersalny program szczepień, a tworzenie się odporności poszczepiennej jest procesem długotrwałym. Dlatego program szczepień powinien być każdorazowo dostosowany do potrzeb danego stada – podkreśla.

Jeżeli chodzi o immunizację stada podstawowego zazwyczaj zaleca się szczepienia loch w 10 dniu laktacji i 60 dniu ciąży. W przypadku stosowania szczepionek inaktywowanych zalecane są też tak zwane szczepienia „dywanowe”. W tym przypadku całe stado podstawowe winno być szczepione co 4 miesiące – dodaje prof. Iwona Markowska-Daniel.

Jak wyjaśnia, termin szczepienia prosiąt powinien być ustalony na podstawie wyników badań profilu serologicznego stada. Do immunizacji stad podstawowych zalecane są, jak już wspomniano, szczepionki inaktywowane, natomiast w przypadku szczepienia prosiąt konieczne jest użycie szczepionki żywej. Obecnie na rynku istnieje wiele biopreparatów opartych na żywym oraz inaktywowanym wirusie.

Prof. Markowska-Daniel zwraca uwagę, że niezwykle skuteczna w zwalczaniu PRRS i chorób towarzyszących, zwłaszcza pleuropneumonii i mykoplazmowego zapalenia płuc, okazała się zasada całe pomieszczenie pełne - całe pomieszczenie puste. Polega ona na podziale budynków dla zwierząt na indywidualne pomieszczenia, które są poddawane czyszczeniu i dezynfekcji przed ponownym zasiedleniem. Zabezpiecza to przed zakażeniem poszczególnych grup wiekowych świń i pozwala to na ograniczenie krążenia wirusa.

Możliwa jest również całkowita eliminacja wirusa ze stada. Cel ten może zostać osiągnięty poprzez totalną depopulację i ponowne zasiedlenie stada oraz metodą badanie-eliminacja. Całkowita depopulacja polega na opróżnieniu ze zwierząt wszystkich sektorów chlewni, dezynfekcji i zasiedleniu nowym, wolnym od wirusa materiałem hodowlanym. Metoda badanie-eliminacja z powodzeniem jest stosowana od kilku lat, głównie w USA. Polega ona na badaniu testem ELISA oraz PCR krwi zwierząt stada podstawowego oraz na eliminacji świń reagujących dodatnio – wyjaśnia profesor.

Podsumowując, z uwagi na ogromne straty powodowane przez PRRS, należy pamiętać o przestrzeganiu zasad biobezpieczeństwa, właściwej organizacji produkcji i profilaktyce – tłumaczy prof. Iwona Markowska-Daniel.