Przyczyny wypadania odbytu

Przyczyny wypadania odbytu u trzody chlewnej nie są dokładnie wyjaśnione, a na schorzenie to może się składać wiele czynników. Główną przyczyną jest zwiększone ciśnienie w jamie brzusznej, co obserwuje się u macior, które w swoim życiu przechodziły przez ciężkie, wydłużone porody związane z dużym wysiłkiem.  Wśród czynników wywołujących tę chorobę znajdują się także błędy żywieniowe, między innymi podawanie zbyt suchej i trudno strawnej paszy, która zawiera plewy, duże ilości całego ziarna, lub zanieczyszczenie paszy na przykład przez piasek.  Sucha i twarda karma mocno podrażnia zakończenia nerwowe ścian jelita, co powoduje skurcz mięśniówki i zaczopowanie przesuwanej treści. Dochodzi do zagęszczenia zalegającej masy pokarmowej i niedokrwienia, wskutek ucisku błony śluzowej jelita. Powoduje to zaburzenie fermentacji w jelicie grubym, zwiększa się bakteryjny rozkład treści pokarmowej. Rośnie ciśnienie w jamie brzusznej oraz powstają nadmierne  ilości substancji trujących, które  toksycznie działają na narządy miąższowe, w szczególności na wątrobę. Warto zauważyć, że do wypadania odbytu przyczynia się również skażenie paszy mykotoksynami, głównie zearalenonem. Objawy najczęściej występują u świń w wieku od 8 do 20 tygodni. Jednak nie tylko zatwardzenia mogą być przyczyną wypadnięcia odbytu, ponieważ  nadwyrężenie organizmu zwierzęcia podczas biegunek może również doprowadzić do wysunięcia się ostatniego odcinka jelita; literatura weterynaryjna podaje, że w tym przypadku długość wysuniętego odcinka jest niewielka i wynosi od 1  do 7 cm. Pozostałe zwierzęta szybko to zauważają, ponieważ świnie są wrażliwe na widok i zapach krwi, a wówczas dochodzi do kanibalizmu w grupie i wystający odbyt chorego zwierzęcia jest przygryzany przez zdrowe osobniki.

Objawy

Objawy przy występowaniu zaparć u zwierząt zależą od czasu trwania niedrożności jelit. W pierwszym okresie występuje zmniejszone łaknienie, przy zachowanym, a nawet wzmożonym pragnieniu. Defekacja, mimo występujących parć, jest utrudniona i dochodzi do oddawania małych ilości suchego kału. Przy dalszym rozwoju choroby może dochodzić – wskutek ucisku na moczowody –  do całkowitego zatrzymania oddawania kału i moczu. Chore zwierzę zdradza oznaki zaniepokojenia i odczuwanego bólu, staje się bardziej ruchliwe i postękuje. Do wypadnięcia odbytu dochodzi nagle. Odbyt staje się zaczerwieniony, błona śluzowa jest przekrwiona i obrzękła, a następnie wskutek ucisku i zastojów żylnych szybko robi się sina i łatwo krwawiąca.

Leczenie

W pierwszym okresie choroby, przy występowaniu silnych zaparć, należy zastosować  ścisłą dietę bez ograniczania płynów. W tym czasie wskazane jest podawanie zwierzęciu wywaru z siemienia lnianego, które działa osłonowo na przewód pokarmowy i wzmaga pracę jelit. Równocześnie należy stosować  środki przeczyszczające: olej rycynowy lub parafinowy w ilości od 50 – 150 g/dzień,  dodając do wody lub natłuszczając nim paszę. – Jeżeli  dojdzie już do wypadnięcia odbytnicy, to powinno się jak najszybciej odizolować chore zwierzę, aby nie drażnić zdrowych. Trzeba pamiętać, że to schorzenie nie musi kończyć się przedwczesnym ubojem lub padnięciem świni. Odbyt należy zdezynfekować jodyną lub wodą utlenioną i miejscowo zastosować antybiotyk – amoxcylinę. Najlepiej, aby zwierzę zostało umieszczone w kojcu indywidualnym. Wtedy mamy możliwość zbudowania prowizorycznego spadu podłogi (np.: z kilku desek) w tylnej części kojca. Gdy zad zwierzęcia będzie się znajdował przez kilka dni nieco wyżej niż normalnie to może dojść do samoistnego wchłonięcia odbytu. Środki dezynfekujące działają drażniąco i dodatkowo przyczyniają się do wchłonięcia odbytu, dlatego odkażanie należy przeprowadzać regularnie. Jeżeli odbyt sam się nie wchłania, niezbędna jest interwencja lekarza weterynarii, która polega na reponowaniu części jelita i założeniu na odbyt szwu – mówi lekarz weterynarii Wacław Zając.