Charakterystyczną cechą nasion roślin strączkowych, jest wysoka zawartość białka. W niektórych odmianach łubinu może on stanowić ponad 40 proc. masy nasion. W zależności od gatunku, wartość biologiczna białka jest zmienna, nasiona roślin strączkowych stanowią jednak cenny surowiec do produkcji pasz. Niestety, oprócz związków odżywczych, zawierają również pewnie ilości metabolitów wtórnych. W roślinie pełnią one na ogół funkcje ochronne, zabezpieczając ją przed atakiem drobnoustrojów, czy szkodników. W żywieniu zwierząt, związki te są jednak niepożądane. Mogą, bowiem pogarszać strawność paszy, obniżać jej smakowitość, a w niektórych przypadkach pogarszać stan zdrowia zwierząt. Oto najważniejsze związki antyodżywcze, obecne w nasionach roślin strączkowych, uprawianych w Polsce.

Taniny

Taniny występują w znacznych ilościach w tradycyjnych odmianach grochu i bobiku. Są to związki polifenolowe, wchodzące w reakcje z białkami. Wskutek tego, pogorszeniu ulega strawność paszy i dostępność poszczególnych substancji odżywczych. Dodatkowo, taniny, nadają paszy cierpki smak, przez co jej spożycie maleje. Dzięki pracom hodowlanym, udało się w znaczny sposób ograniczyć szkodliwość tanin. Większość uprawianych obecnie odmian grochu i bobiku cechuje się obniżoną zawartością tych związków. Szkodliwość tanin, maleje także po poddaniu nasion obróbce termicznej (ekstruzja), jednak wiąże się to z zwiększonymi kosztami energii.

Inhibitory proteaz

Inhibitory trypsyny i chymotrypsyny, posiadają zdolność tworzenia kompleksów z enzymami trawiącymi białka. Ich szkodliwe działanie polega nie tylko na pogarszaniu ich strawności. Mniejsza aktywność enzymów proteolitycznych, u niektórych zwierząt może skutkować hipertrofią trzustki. Enzymy, zbudowane są z aminokwasów, ich większa sekrecja zwiększa więc ogólne zapotrzebowanie organizmu na aminokwasy, a szczególnie na metioninę i cystynę.

Inhibitory proteaz występują w większości nasion roślin strączkowych, a także w zbożach, czy paszach rzepakowych. Ich działanie najsilniejsze jest jednak w surowych nasionach soi. Dlatego nie nadają się one do stosowania w żywieniu trzody i drobiu. W pozostałych nasionach strączkowych, ich udział jest niższy i nie wykazano jednoznacznie ich negatywnego wpływu na wysokość przyrostów.

Lektyny

Są to glikoproteiny wykazujące zdolność wytwarzania wiązań z nabłonkiem jelit. Efektem tego jest uszkadzanie komórek kosmków jelitowych, oraz śluzówek. Zaburzają także sekrecję enzymów trawiennych. W dużych ilościach, lektyny mogą powodować padnięcia zwierząt. Najbogatsze w lektyny, są nasiona fasoli. Pewne ich ilości występują również w surowej soi. Groch i bobik wykazują śladową zawartość lektyn, a w łubinie nie występują w ogóle.

Lektyny, podobnie jak taniny, są związkami termolabilnymi, i poddanie surowca obróbce termicznej, hamuje ich szkodliwość.

Alkaloidy

Występowanie alkaloidów, jest typowe dla nasion łubinu. Formy gorzkie, mogą zawierać do 1 proc. alkaloidów. W odmianach słodkich, ich zawartość jest znacznie niższa, i nie wpływa na stan zdrowia zwierząt. Ważniejsze alkaloidy występujące w łubinie to lupulina, sparteina i lupanina. Szkodliwe działanie alkaloidów polega na zmniejszeniu spożycia paszy przez zwierzęta. Związki te, wykazują również działanie toksyczne. Ich nadmiar może powodować wymioty, duszności i zaburzenia oddychania. Poza tym, alkaloidy negatywnie wpływają na funkcjonowanie układu odpornościowego, oraz rozrodczego. Wysoka zawartość alkaloidów, występująca w gorzkich odmianach łubinu, sprawia, że nie nadają się one na pasze dla zwierząt. Formy słodkie mogą być skarmiane w ograniczonych ilościach.

Obecność wymienionych związków antyżywieniowych, znacząco ogranicza możliwości wykorzystania nasion roślin strączkowych, w żywieniu zwierząt monogastrycznych. Problem ten w mniejszym stopniu dotyczy nasion grochu, w większym zaś bobiku czy łubinów. Dopuszczalne udziały nasion strączkowych w składzie mieszanki, zależą także od grupy technologicznej zwierząt, dla których dana mieszanka jest przeznaczona. Na działanie związków antyżywieniowych, bardziej podatne są zwierzęta młode, osobniki dorosłe zaś, lepiej tolerują ich obecność Tabela przedstawia dopuszczalne udziały nasion roślin strączkowych, w mieszankach dla poszczególnych grup trzody i drobiu.