Słońce czy deszcz – przewidywanie pogody należy do meteorologów. Niestety, prognozy nie zawsze są dokładne, a czasem nawet się nie sprawdzają. Gdy trzeba skosić i zebrać zielonkę, nieprzewidziany deszcz może narobić wiele szkód. Dlatego wszystkie czynności należy wykonać jak najszybciej. A jest ich sporo, np.: koszenie, przetrząsanie, zgrabianie, prasowanie, owijanie. Ostatnie dwie można połączyć, stosując prasoowijarkę. To znane i coraz chętniej wykorzystywane rozwiązanie znacznie przyspiesza pracę. Można również połączyć pierwszy i drugi z wymienionych zabiegów. Przy czym nie trzeba stosować skomplikowanych innych maszyn. Wystarczy wykonać koszenie kosiarką z odpowiednim kondycjonerem. Urządzenie to i szerokie rozłożenie pokosu gwarantują lepsze przygotowanie masy zielonej do schnięcia, nie wymagają również stosowania przetrząsacza.

Mimo iż firm produkujących kosiarki z kondycjonerami jest dość dużo, ich oferta nie okazuje się zbyt bogata. W gruncie rzeczy dostępne są dwa rodzaje urządzeń: kondycjonery bijakowe zwane spulchniaczami pokosu i kondycjonery walcowe zwane zgniataczami pokosu. Każdy producent w swoich maszynach stosuje jednak często innowacyjne i inne niż konkurencja rozwiązania, co sprawia, że kondycjonery różnią się między sobą.

Spulchniacz pokosu to urządzenie o dość prostej budowie. Na walcu znajdującym się za dyskami kosiarki znajduje się szereg palców (zębów, noży). W zależności od producenta i przeznaczenia kosiarki wspomniane palce mogą być wykonane z różnego materiału (Kuhn – metal lub nylon, Pöttinger – hartowana stal bądź tworzywo sztuczne). Kondycjoner bijakowy odpowiada za połamanie lub nawet pocięcie koszonego materiału. Dzięki temu trawa szybciej oddaje wodę, a w konsekwencji szybciej schnie. Wzrasta również wartość energetyczna zielonki. Jeśli koszony materiał przeznaczony jest na sianokiszonkę, można go zbierać w krótkim czasie po koszeniu. Spulchniacze bijakowe stosowane są do obróbki traw.

Dwa walce obracające się w przeciwnym kierunku umieszczone za belką tnącą kosiarki – tak można opisać budowę zgniatacza walcowego. Pomiędzy walcami znajduje się niewielka szczelina, która umożliwia płynne przechodzenie materiału. Jej wielkość zależy od rodzaju rośliny i od plonu. Im plon większy, tym więcej materiału musi przejść przez oba walce (przykładowo w kondycjonerach Pöttingera regulowane jest położenie górnego walca). Kondycjonery walcowe wykorzystywane są do roślin motylkowych drobnonasiennych (lucerna i koniczyna). Różnica pomiędzy dostępnymi walcami polega przede wszystkim na rodzaju zastosowanego na powierzchni walca materiału. Najczęściej spotyka się walce gumowe lub z tworzywa sztucznego o powierzchni rowkowanej lub rzadziej gładkiej. Oprócz walców gumowych dostępne są (choć w mniejszym stopniu) walce stalowe.

Za walcami bądź spulchniaczem bijakowym montuje się również specjalne blachy, które umożliwiają formowanie pokosów różnej szerokości. Szerszy pokos oznacza także szybszy proces przewietrzenia i schnięcia.

Należy jednak dodać, że kosiarki wyposażone w kondycjonery wymagają więcej mocy. Większe zużycie energii jest jednak równoważone mniejszą pracą (lub całkowitą z niej rezygnacją) przetrząsacza.

Większość firm produkujących kosiarki zarówno dyskowe, jak i bębnowe ma w swojej ofercie kondycjonery. Mimo iż zasada działania tych urządzeń jest podobna, są między nimi różnice.

Kuhn oferuje dwa rodzaje spulchniacza bijakowego. W jednym palce kondycjonera ułożone w kształcie litery „V” są nylonowe, w drugim zaś metalowe. To palce sprężyste, ale tylko poprzecznie. W zależności od rodzaju koszonej rośliny można regulować intensywność pracy urządzenia. Kondycjoner dostępny jest z dwoma prędkościami roboczymi 615 obr./min i 888 obr./min. Można również zmieniać odległość między spulchniaczem a jego górną pokrywą. W ofercie firmy znajdują się również kondycjonery walcowe, dostępne dla kosiarek zawieszanych (szer. robocza 1,6–3,52 m) i zaczepianych (szer. robocza 2,4–4,85 m).

Nylonowe palce stosowane są również przez firmę Vicon. W kondycjonerach tej firmy mogą być zamontowane niewielkie zęby nylonowe lub dłuższe, umocowane na cieńszym walcu. W wypadku firmy Vicon warto zwrócić uwagę na kondycjoner walcowy, bowiem profil gumowego walca jest nieco inny. Karby gumowego walca mają kształt prostokątów różnej długości rozmieszczonych na całej powierzchni.

Kosiarki Fella można również wyposażyć w specjalny kondycjoner bijakowy bądź walcowy. Kosiarki o oznaczeniu KC mają zamontowany spulchniacz Fella Efectiv z elastycznymi plastikowymi zębami (Super-C). Dodatkowo kosiarkę można wyposażyć w specjalne blachy do szerokiego rozrzutu skoszonego materiału. Kondycjonery walcowe Felli są gumowe i mają profil elicykloidalny. Maszyny z takim zgniataczem oznaczono symbolem RC.

Spulchniacz Extra-dry firmy Pöttinger posiada umieszczone spiralnie palce w kształcie litery „V”, które wykonano z hartowanej stali, co zapewnia ich trwałość. Intensywność spulchniania można regulować za pomocą dźwigni. Dostępne są również palce z tworzywa sztucznego (NOVACAT 225 ED i 265 ED). Ich zaletą jest mniejsza masa, co pozwala na pracę z mniejszymi ciągnikami. Oprócz kondycjonera palcowego dostępny jest również walcowy. Profil gumowych walców ma kształt spirali. Obydwa walce są napędzane.

Kosiarki EasyCut firmy Krone o oznaczeniu CV mają kondycjoner bijakowy ze stalowymi zębami w kształcie litery V. Kondycjoner dostępny jest ze skrzynią przekładniową 600 lub 900 obr./min. Palce są zawieszone swobodnie (popularne rozwiązanie), co jest ważne w wypadku natrafienia na jakąś przeszkodę. Kosiarki z oznaczeniem CRi wyposażono w kondycjoner walcowy, w którym standardowo napędzany jest tylko dolny walec (napęd górnego w opcji). Oba walce wykonano z poliuretanu.

Kondycjoner PE w kosiarkach JF-STOLL ma zęby polietylenowe zamontowane na sztywno. Spulchniacz napędzany jest za pomocą paska. Podobnie napędzane są walce zgniatacza. Profil walców w kondycjonerach JF-STOLL jest podobny do tych stosowanych w maszynach Krone.

Walce w zgniataczu oferowanym przez firmę Samasz są napędzane nieco inaczej. Górny napędzany jest za pomocą paska zębatego, natomiast dolny – podwójnego łańcucha. Walce mają profil spiralny. Kosiarki z Białegostoku mogą być również wyposażone w kondycjoner bijakowy ze stalowymi zębami w kształcie litery „V”. Palce są osadzone sztywno w gumowych wkładkach. Oba rodzaje kondycjonerów dostępne są w kosiarkach czołowych i tylnych.

Źródło: "Farmer" 09/2008