Łącznik centralny to podstawowy element trójpunktowego układu zawieszenia, obecny w każdym ciągniku rolniczym. Oferta rynkowa w tym zakresie jest bardzo szeroka. Na co zatem zwrócić uwagę przy jego zakupie?

Kluczowy element TUZ-a

Łącznik górny to element, który narażony jest na duże obciążenia, szczególnie wtedy, gdy podczepiono dużą i ciężką maszynę. Obciążenia te mogą się nasilać, chociażby podczas jazdy po nierównościach. Stąd bardzo ważne jest, aby część ta była wytrzymała oraz solidna. Zaniechania w tym zakresie mogą doprowadzić do niebezpiecznego w skutkach urwania się łącznika i gwałtownego opadnięcia podczepionej maszyny na podłoże.

O kategoriach TUZ słów kilka

W związku z tym, że zachodzą olbrzymie rozbieżności pomiędzy wielkością ciągników, jak również gabarytami maszyn, zadecydowano aby rozmiary elementów TUZ zostały znormalizowane. Norma ISO 789-1 wprowadza podział na cztery kategorie: 1,2,3,4 a dodatkowo w ramach kategorii czwartej wydzielono dwie podkategorie: 4L i 4H. Im wyższa kategoria, tym większe wymiary poszczególnych elementów układu. Tym samym układy wyższych kategorii obejmują ciągniki o wyższej mocy:

Kategoria Moc ciągnika
1 do 48 KM
2 do 120 KM
3 do 240 KM
4 do 450 KM

 

Łącznik mechaniczny czy hydrauliczny?

Rolnicy mają bardzo szeroki wybór łączników górnych, jednak co do zasady możemy je podzielić na dwie grupy: łączniki regulowane mechanicznie oraz hydraulicznie. Większą popularnością cieszą się te pierwsze, z tego względu, że są prostsze w budowie i dobrze sprawują się w ciągnikach małej i średniej mocy.  Regulacja długości odbywa się w nich mechanicznie i stąd też wynikają wady tej konstrukcji. Każdorazowa regulacja musi się wiązać z opuszczeniem kabiny ciągnika.

Często również ustawienie odpowiedniej długości bywa problematyczne, gdyż na łącznik działają liczne naprężenia wynikające z masy zaczepionej maszyny. Z drugiej zaś strony łącznik mechaniczny jest znacznie lżejszy, a jego cena jest zdecydowanie niższa aniżeli w przypadku łącznika hydraulicznego.

Z kolei łącznik hydrauliczny pozbawiony jest wad, które dotyczą wersji mechanicznej: jego regulacja długości odbywa się z kabiny ciągnika, a naprężenia podczas zmiany jego długości nie mają większego znaczenia. Rozwiązanie to jest jednak sporo cięższe oraz wymaga stałego podłączenia do zewnętrznych wyjść układu hydraulicznego. Ten komfort jednak słono kosztuje – w stosunku do wersji regulowanej mechanicznie, łącznik hydrauliczny bywa nawet kilkukrotnie droższy.

Budżetowy, czy markowy?

W przypadku zakupu budżetowego łącznika często nie istnieje możliwość jego naprawy ze względu na brak dostępności do części zamiennych. W ramach produktów renomowanych producentów w razie wystąpienia awarii lub wyeksploatowania któregoś z podzespołów - najczęściej jest to główka, wystarczy wymienić tylko ten element, który uległ zużyciu, dzięki czemu koszty remontu są niewspółmiernie niższe w kontekście konieczności zakupu nowego, chociażby budżetowego łącznika. 

Ogromne rozbieżności cenowe

Najprostsze nowe łączniki centralne kategorii pierwszej kosztują około 60 zł. Od 100 do 200 złotych zapłacimy za proste łączniki kategorii drugiej. Rozwiązanie mechaniczne kulowo-hakowe dla kategorii trzeciej to wydatek rzędu kilkuset złotych.

Ceny najtańszych łączników hydraulicznych zaczynają się od około 500 zł – w przypadku produktu dedykowanego do popularnej „sześćdziesiątki”. Hydrauliczne łączniki górne kategorii trzeciej kosztują od około 1000 zł w górę. Za markowy produkt trzeba będzie zapłacić nawet trzykrotnie więcej. W przypadku częstej rotacji maszyn oraz licznych ich regulacji rozwiązanie hydrauliczne jest jednak warte polecenia.

A może używany?

W budżecie powyżej 1 tys. zł znajdziemy również szeroki wybór używanych łączników centralnych. Co ważne, często będą one sygnowane logiem znanych producentów jak chociażby Walterscheid, Fendt czy John Deere. Decydując się na zakup używanego łącznika należy zwrócić uwagę na ewentualne wycieki; stan siłownika i uszczelniaczy.

Przy zakupie łącznika, warto również pamiętać o sworzniu. Należy go dobrać w taki sposób, aby jego kategoria pokrywała się z kategorią TUZ oraz aby nie posiadał zbędnych luzów. 

Od łącznika centralnego zależy bezpieczeństwo przewożonej maszyny, operatora, czy ostatecznie innych uczestników ruchu. Łatwo wyobrazić sobie co może się stać, gdy łącznik urwie się podczas jazdy po drogach publicznych z wyższą prędkością. W trosce o bezpieczeństwo warto zatem rozważyć zakup markowego elementu.