Nadmiernie zużyte w poprzednich sezonach części prasy, jak m.in.: palce, wałki, pasy, łańcuchy, łożyska, noże, pręty, walce, a także instalację hydrauliczną należy sprawdzić, wymienić lub naprawić.

Wał i podbieracz

Przegląd maszyny przed sezonem zaczyna się od zaczepu prasy, a zwłaszcza stanu ucha pociągowego. Dyszel sprawdza się ze względu na możliwość występowania rys lub pęknięć. Ważny jest stan wałków przegubowo-teleskopowych, które muszą mieć nienaruszone osłony. Nie wolno użytkować wałka bez osłony lub z osłoną uszkodzoną i bez dodatkowych osłon daszkowych od strony WOM ciągnika i WPM (wał przyjęcia maszyny) maszyny (z uwagi na bezpośrednie zagrożenie wypadkiem). W wypadku ścięcia śrub zabezpieczających należy zastosować nowe sprzęgło przeciążeniowe – o takich samych parametrach technicznych. Przegląda się również łożyska przegubów i sprawdza się, czy występuje na nich luz. Jeśli ich elementy ciężko się przesuwają, to można mieć obawy o ich żywotność. Należy sprawdzić zabezpieczenie przeciążeniowe wałka.

Sprawny podbieracz to podstawa. Należy w nim sprawdzić, czy końcówki palców mają przekrój okrągły, czy nie są nadmiernie zużyte. Zaostrzone końce palców świadczą o tym, że podbieracz był za nisko ustawiony względem podłoża. Należy także przeprowadzić kontrolę stanu łożysk podbieracza. W tym celu ustawia się palce w najniższym położeniu i szarpiąc, usiłuje się przesunąć każdy wał na zmianę: w górę i dół. Należy sprawdzić, czy rolki prowadzące i prowadnice są w dobrym stanie. Oceny wymaga zużycie blach podbieracza. Należy sprawdzić zamocowanie łożysk i kół podbieracza i ich stan.

Hydraulika i noże

Bardzo ważne jest zbadanie sprawności instalacji hydraulicznej prasy. W tym celu należy podłączyć prasę do hydrauliki zewnętrznej ciągnika. Ciśnienie na manometrze wskazującym stopień zwinięcia beli nie może spadać, a wskazówka powinna stać w miejscu po zamknięciu komory. Ciśnienie powinno spaść na manometrze dopiero przy otwieraniu tylnej klapy. Kontroli wymaga cylinder hydrauliczny podbieracza, który musi być szczelny. Nieszczelny układ staje się źródłem dostawania się zanieczyszczeń. Skoro olej wydostaje się na zewnątrz, to tą samą drogą również zanieczyszczenia dostają się do układu. Wycieki oleju z siłownika wpływają na wolne podnoszenie tłoczyska, szybkie opadanie, a ponadto powodują skażenie środowiska i narażają rolnika na straty finansowe.

W prasach, w których doprowadzenie materiału do komory prasowania odbywa się za pomocą krótkich podajników ślimakowych, a są one łożyskowane jednostronnie, należy skontrolować ich luz. Bicie promieniowe tych podajników sprawdza się przy małej prędkości obrotowej WOM i ocenia, czy pracują równomiernie.

W prasach wyposażonych w zespół tnący przenośnik rotacyjny równomiernie naprowadza zielonkę na zainstalowane noże. Należy dokładnie obejrzeć przenośnik, zwracając uwagę na stan zębów. Uszkodzone i zużyte wymienia się na nowe. Noże muszą „trzymać kurs” równo z przenośnikiem rotacyjnym i nie powinny być bardzo zeszlifowane. Powinny przemieszczać się bez tarcia, w przeciwnym razie należy je zdemontować. Zgarniacze przenośnika rotacyjnego muszą szczelnie do niego przylegać, nie powinny być wykrzywione. Należy też sprawdzić luzy promieniowe przenośnika rotacyjnego.

Walce i pasy

W prasach wyposażonych w system walców po otwarciu i zabezpieczeniu tylnej klapy należy obejrzeć profil zewnętrzny walców, tj. głębokość profilowania ich powierzchni. Szczególnie ważne jest, aby były szorstkie, zwłaszcza przy zbiorze słomy, dzięki czemu bela obraca się równomiernie w komorze prasowania. Przy gładkich powierzchniach walców może być problem ze zbiorem materiałów słomiastych. Sprawdzenia wymagają również łańcuchy napędowe walców i ich koła. Jeśli na zębach występują ostre krawędzie, trzeba się liczyć z szybką wymianą kół zębatych. Szczególną uwagę warto zwrócić na prawidłowość ustawienia napinacza i bieg kół łańcuchowych. Należy dokonać oceny stanu luzu łożysk pod walcami.

W prasach z pasami sprawdza się ich stan techniczny. Małe uszkodzenia powierzchniowe nie stanowią przeszkody w dalszym użytkowaniu. W wypadku naciętych pasów należy je wymienić na nowe. Trzeba zwrócić uwagę na uszkodzenia elementów łączących pasy. Pasy powinny mieć jednakową długość. W prasie z łańcuchami prętowymi, ważne jest, aby pręty były proste. Należy też skontrolować ich zamocowanie. Gdy są wygięte, trzeba je naprawić lub wymienić. Wygięte pręty wpływają na wzrost obciążenia łańcucha i rolek prowadzących. To w konsekwencji powoduje szybkie wydłużanie się łańcuchów. Odpowiedni luz łańcuchów zwijających utrzymywany przez napiętą sprężynę zapewnia prawidłową pracę i zapobiega ich uszkodzeniu. Wszystkie łańcuchy powinny być naciągnięte tak, aby nie występował luz. Przy zamkniętej komorze tylnej luz łańcuchów powinien wynosić maksymalnie około 5 mm. Sprawdzenie naciągów łańcuchów przeprowadza się przed każdym rozpoczęciem pracy maszyną (np. Z562). Kiedy wszystkie łańcuchy nie obracają się (w prasie łańcuchowej), świadczy to o przeciążeniu prasy. Śruby zabezpieczające wał przegubowy zostają ścięte. Aby maszyna funkcjonowała, należy je wymienić.

Smarowanie

Przygotowanie prasy zwijającej do sezonu to nie tylko sprawdzenie jej podzespołów. Ważne jest także nasmarowanie wszystkich punktów maszyny, zgodnie z tabelą smarowania. Zaniedbane smarowniki dają o sobie znać podczas zbioru. Łańcuchy zwijające prasy należy smarować olejem przekładniowym codziennie, przed każdym wyjazdem w pole. Pędzel i mieszanina oleju silnikowego i nafty to najprostszy sposób na konserwację łańcuchów. Nie należy smarować łańcuchów napędowych np. olejem przepalonym ze względu na zawartość agresywnych składników powodujących rozwój korozji. Punkty newralgiczne prasy do smarowania oznaczone są piktogramem na maszynie. Nie można zapomnieć o smarowaniu wału przegubowo-teleskopowego przed każdym wyjazdem w pole. Co 50 godzin należy smarować np.: tarczę krzywkową podbieracza, jarzmo podajnika, sprzęgło kłowe. Poziom oleju w przekładni kątowej trzeba sprawdzać przed rozpoczęciem sezonu i raz w miesiącu poprzez odkręcenie korka otworu przelewowego (np. w prasie Z562).

Wiele pras posiada automatyczne urządzenia do smarowania lub na życzenie rolnika może być zainstalowany 7-punktowy centralny układ smarowania (np. w prasie Z-543) zapewniający cykliczne, automatyczne smarowanie podczas pracy napędów łańcuchowych wraz z łańcuchami zwijającymi, bez ingerencji operatora. Jeśli jest już zainstalowane takie urządzenie, to przed sezonem należy sprawdzić, czy znajduje się w dobrym stanie i czy napełniono je odpowiednim olejem. Bardzo ważne staje się sprawdzenie elementów tylnej klapy. Nie powinna być zwichrowana i musi się otwierać równomiernie. Podczas oczyszczania i obsługiwania maszyny należy zabezpieczyć podniesioną tylną klapę komory zwijania prasy przed opadnięciem w jej górnym położeniu po obu stronach maszyny za pomocą obejm zamocowanych do górnych sworzni cylindrów hydraulicznych. Po przeprowadzeniu tych czynności należy pamiętać o odbezpieczeniu obejm przed opuszczeniem tylnej ściany komory zwijania.

Regulacje

Dla sprawnego funkcjonowania prasy zwijającej oprócz sprawdzenia jej stanu technicznego należy dokonać niezbędnych regulacji. Przed połączeniem szybkozłączy przewodów hydraulicznych prasy z gniazdami przyłączeniowymi zewnętrznego obwodu ciągnika, trzeba upewnić się, czy stosowane gatunki oleju w obu układach są zgodne. Następnie należy sprawdzić działanie instalacji hydraulicznej przez kilkakrotne podniesienie i opuszczenie ramy tylnej. Po podłączeniu instalacji sygnalizacyjnej trzeba ją również sprawdzić.

Bardzo ważną regulacją okazuje się odpowiednie ustawienie położenia podbieracza prasy względem podłoża, które ustala się za pomocą koła kopiującego. Podbieracz jest podnoszony hydraulicznie lub mechanicznie. Koło podbieracza powinno być tak ustawione, aby w konkretnych warunkach zabezpieczało sprężyste palce przed uszkodzeniami i zapewniało kopiowanie powierzchni pola lub łąki. Położenie podbieracza ustala się w zależności od zbieranego materiału i warunków panujących na polu. Przy zbiorze siana i podsuszonej zielonki podbieracz powinien być opuszczony możliwie nisko, na tyle jednak, aby jego palce nie dotykały powierzchni łąki lub pola. Najwyżej powinny być ustawione palce podbieracza przy zbiorze słomy przy wyższym ściernisku, większym plonie i niezleżałej słomie.

Przed sezonem trzeba przejrzeć sprzęgło rozłączające napęd na łańcuchy zwijające w komorze prasowania. Rozłączanie sprzęgła następuje przez układ dźwigniowy połączony z siłownikiem otwierającym komorę. Gdy do siłownika podawany jest olej pod ciśnieniem, cylinder przesuwa się w dół, powodując rozłączenie sprzęgła kłowego. Prawidłowo funkcjonujący układ odchyla sprzęgło na 4–6 mm (wartość tę mierzy się między dwoma tarczami). Jeśli warunek ten nie jest spełniony, należy dokonać regulacji przez zmianę długości śruby regulacyjnej przy siłowniku i cięgle. Przedtem jednak należy sprawdzić, czy np. dławik znajdujący się w śrubie, mocujący przewód do siłownika, jest drożny lub czy otwór na tej śrubie nie został zatkany. Jeżeli są niedrożne, należy je przeczyścić. Niekiedy wystarczy przeczyścić kanaliki rozprowadzające smar, aby sprzęgło było czynne. Gdy stwierdzi się zbyt późne rozłączanie napędu łańcuchów lub też obracanie się ich przy podniesionej ramie tylnej, należy wyregulować sprzęgło kłowe za pomocą ustawienia długości cięgna, tak aby tarcza sprzęgła była wysunięta z piasty na odległość 4–6 mm. Śruba regulacyjna przy siłowniku nie powinna być wykręcona powyżej 20 mm, następnie po regulacji należy ją mocno przykręcić przeciwnakrętką (m.in. w prasach z Sipmy).

W zależności od rodzaju zbieranego materiału trzeba wyregulować stopień zgniotu beli. W wypadku np. prasy Z562 do tego celu służy mechanizm: dźwignia–linka, a regulacja odbywa się za pomocą linki, którą zakłada się na jeden z pięciu otworów, i sprężyny ściskowej. W prasach Sipmy, Warfamy regulacji dokonuje się za pomocą śrub napinających łańcuchy zwijające z obu stron maszyny. Odległość końca śruby od płytki korpusu napinającego powinna wynosić 5–10 mm. Stopień wypełnienia komory kontroluje się najczęściej za pomocą manometru.

Przy zbiorze zielonek podsuszonych i krótkiego materiału zaleca się owijać bele sznurkiem gęściej, natomiast przy zbiorze słomy rzadziej. Zmianę tego ustawienia dokonuje się za pomocą śruby regulacyjnej poprzez jej wkręcenie lub wykręcenie. W prasie Mascar można nastawić cztery szerokości owijania beli sznurkiem. Szerokość owijania beli jest regulowana za pomocą ograniczników (śrub) wkręcanych w ramę (Sipma, Warfama) lub poprzez przestawienie ograniczników (Metal--Fach). Przy przestawieniu ogranicznika do środka prasy skrajne owinięcia sznurka na beli będą bardziej oddalone od krawędzi i odwrotnie. Przestawienie ograniczników do środka prasy zaleca się przy zbiorze słomy.

Po codziennej eksploatacji prasy należy oczyścić wnętrze podajnika sznurka ze zgromadzonego pyłu lub kurzu. Proces owijania sznurkiem wymaga zatrzymania się prasy i około 10-krotnego obrócenia beli w komorze, co trwa mniej więcej minutę. Przy zastosowaniu siatki zamiast sznurka wystarczają dwa obroty beli w komorze, a czas obwiązywania spada do 10 sekund. Długość owinięcia beli siatką jest regulowana, dopuszczalne są maksymalnie trzy 3 obroty beli. Do regulacji, np. w prasie Z562 służy śruba regulacyjna, którą przez wkręcanie odsuwa się nóż pomiarowy od koła zapasowego i zmniejsza długość owinięcia. Zalecana minimalna długość wynosi 1,5 obrotu beli. Możliwość owijania bel siatką wymaga zakupu prasy wyposażonej w tzw. obwiązywacz siatką, który najczęściej stanowi wyposażenie dodatkowe. Można to urządzenie zakupić i samodzielnie zainstalować, ponieważ prasy są do tego już przystosowane. Owijać bele siatką warto, bo zwiększa się wydajność do 20 proc. i zmniejsza koszt zużycia siatki do 10 proc. w porównaniu do wartości sznurka.

Źródło: "Farmer" 09/2008