Bezstopniowy układ przeniesienia napędu Vario w ciągnikach Fendt to nie nowość – to sprawdzona od dekad konstrukcja. Wkrótce minie dokładnie 26 lat, kiedy bawarski producent po raz pierwszy zaprezentował oficjalnie  innowacyjny na owe czasy bezstopniowy napęd.

Jego konstrukcja wprowadzona w 1995 r. okazała się tak udana, że produkowane do dziś układy napędowe są jedynie w nieznacznym stopniu modyfikowane, głównie pod względem obsługi.

Ta sama konstrukcja od lat

Po co zmieniać coś jeśli funkcjonuje niezawodnie – z takiego założenia wychodzi Fendt. Przekładnia Vario od początku była hydrauliczno-mechanicznym układem przeniesienia napędu.

Od pierwszych egzemplarzy, aż po dzień dzisiejszy w przekładni Fendt Vario stosuje się pompę i silnik hydrauliczny odpowiedziane za bezstopniową zmianę prędkości i przeniesienie napędu drogą hydrauliczną oraz przekładnię planetarną przenoszącą napęd mechanicznie.

Może brzmi to skomplikowanie, ale pod względem mechanicznym to bardzo prosta konstrukcja. W pewnych momentach napęd przenoszony jest dwutorowo. Moc z wału korbowego silnika przekazywana jest wprost do przekładni planetarnej wbudowanej w przekładnię Vario. Jej część kierowana jest także do napędu pompy hydraulicznej. Tłoczony przez nią olej trafia do silnika hydraulicznego, w którym ciśnienie oleju zamieniane jest na ruch obrotowy.

Przekładnia Fendt VarioDrive z serii 900 i 1000, fot. Fendt
Przekładnia Fendt VarioDrive z serii 900 i 1000, fot. Fendt

Zarówno pompa i silnik hydrauliczny w przekładni Fendt Vario są wielotłkowe i wychylne. Oznacza to, że w czasie pracy zmieniają swoje położenie względem obudowy przekładni. W czasie postoju pompa ustawiona jest na wprost. Zależnie od tego czy zostanie wychylona w lewą lub prawą stronę pojedziemy do przodu lub do tyłu. Prędkość jazdy zależy od kąta wychylenia pompy – im bardziej będzie wychylona będzie podawać więcej oleju i pojedziemy szybciej.

Pozycja silnika hydraulicznego

Na postoju silnik hydrauliczny wychylony jest pod kątem 45 stopni. Podczas ruszania i zwiększania prędkości kąt jego wychylenia zmniejsza się. Gdy zmniejsza się jego wychylenie maleje jego objętość – czyli pomieści się w nim mniejsza ilość oleju. W tym samym czasie podczas przyspieszania kąt wychylenia pompy zwiększa się i podaje ona coraz większą ilość oleju.

Zależność ta sprawia, że w silniku hydraulicznym rośnie ciśnienie i pracuje on coraz szybciej. Silnik będzie wychylał się aż do pozycji na wprost – to pozycja dla maksymalnej prędkości jazdy. Wtedy silnik nie przyjmie już ani grama oleju z pompy i napęd przenoszony jest w pełni mechanicznie.

Pompa i silnik hydrauliczny połączone są wewnątrz przekładni jednym wałkiem, który steruje ich ustawieniem względem siebie. Jego pozycją steruje precyzyjny silnik krokowy. Wszystko to sprawia, że w konstrukcji przekładni Fendt Vario nie ma żadnych sprzęgieł, nie ma elektrozaworów sterujących ich położeniem, nie ma biegów. Nie ma więc elementów, które mogą ulec awarii.

Dwa silniki w Fendt VarioDrive

Napęd VarioDrive w ciągnikach serii 900 i 1000 Vario to najlepszy dowód ewolucji bezstopniowego przekazania napędu Fendt. W konstrukcji tej zastosowano pompę i dwa silniki hydrauliczne. Jeden wraz z przekładnią planetarną przekazuje napęd na tylną oś, drugi wyłącznie na przednią. Pozwala to w zależności od warunków inteligentnie rozdzielać moc pomiędzy osiami.

Kolejna zaleta takiej konstrukcji to zwiększanie prędkości kół przednich na uwrociach. Dzięki temu największe ciągniki Fendt zyskują na zwrotności.

Korzyści bezstopniowej zmiany prędkości

Konstrukcja przekładni Fendt Vario umożliwia precyzyjny dobór prędkości do wykonywanej pracy. Dzięki temu można optymalnie wykorzystać moc silnika, co w efekcie końcowym przekłada się na niskie spalanie. Potwierdzają to liczne testy m.in. mocy uciągu i spalania.

Kolejny atut przekładni Fendt to prosta obsługa. W czasie pracy wykorzystuje się tylko jeden joystick. Popychając go do przodu ciągnik przyspiesza, pociągając do tyłu przekładnia zmniejsza prędkość. Dźwignia wielofunkcyjna pozwala także na zmianę kierunku jazdy, oraz aktywację tempomatu. Dzięki temu obsługa ciągnika odbywa się tylko prawą ręką. Prędkością można sterować także pedałem gazu.

Przekładnia Fendt Vario z serii 700, fot.Fendt
Przekładnia Fendt Vario z serii 700, fot.Fendt

Minimalna prędkość z jaką można pracować z przekładnią Fendt Vario wynosi 20 m/h! Precyzyjne ustawienie zwłaszcza niskich prędkości ma ogromne znaczenie w gospodarstwach produkujących warzywa. Precyzyjne sterowanie prędkością  jest niezbędne podczas współpracy z platformą do ręcznego zbioru ogórków, kapusty czy kalafiora.

TMS czuwa nad niskim spalaniem

Nad niskim zużyciem paliwa cały czas czuwa system TMS. Na podstawie m.in. obciążenia silnika, nastawionej prędkości tempomatu system TMS nieustannie dobiera optymalne ustawienia  przekładni i obrotów silnika. Dzięki niemu regulujemy tylko prędkość z jaką chcemy pracować, aktywujemy tempomat, a TMS sam dobierze optymalne ustawienia przekładni i silnika.

Przekładnia Vario podczas prac z wykorzystaniem WOM np. z prasą zwijającą pozwala na utrzymanie stałej prędkości obrotowej silnika i wałka WOM przy zmiennej prędkości jazdy. Prędkością steruje się wtedy pedałem gazu. To pozwala wydajnie pracować, a w efekcie końcowym spalać mniej paliwa na polach o dużej zmienności glebowej i grubości zbieranego pokosu.

Pedał gazu do sterowania prędkością wykorzystuje się także podczas prac z ładowaczem czołowym. Dzięki temu prawa ręka cały czas spoczywa na dźwigni krzyżowej do obsługi ładowacza, lewą ręką zmieniamy kierunek jazdy. W nowych ciągnikach z Fendt ONE zmianę kierunku jazdy można obsługiwać przyciskiem na dźwigni 3L.

Bardzo ważne jest to, że dzięki przekładni Vario zawsze ruszamy płynnie, tak samo przyspieszamy. Wszystko odbywa się bez szarpnięć, co korzystnie wpływa nie tylko na ciągnik, ale np. na darń na użytkach zielonych.

Niezależny olej w przekładni i hydraulice

Fendt od zawsze w ciągnikach z przekładnią Vario stosuje niezależny zbiornik oleju hydraulicznego. Dzięki temu rozwiązaniu do przekładni nigdy nie dostanie się olej z maszyn towarzyszących, który mógłby być zabrudzony lub nie spełniać norm jakościowych. Kolejna korzyść takiego rozwiązania to utrzymywany cały czas optymalny poziom oleju w układzie napędowym. To także zabezpiecza przekładnię Vario przed uszkodzeniem.

Rozdzielenie płynów eksploatacyjnych przekładni i hydrauliki pozwala na stosowanie bio-olejów hydraulicznych. Tę korzyść dostrzegają głównie firmy komunalne, w razie awarii sprzętu towarzyszącego nie szkodzimy środowisku. 

Kolejny atut rozdzielenia oleju przekładniowego i hydraulicznego to długi czasookres wymiany, który wynosi 2000 h. Ma to wpływ na tańszą eksploatację i rzadsze wizyty mechanika.