Mimo trudnego okresu, czasowych zatrzymań produkcji, długiego okresu oczekiwania i problemów z dostępnością elektroniki według raportu CEMA (Europejskie Stowarzyszenie Przemysłu Maszyn Rolniczych) w Europie sprzedano więcej maszyn niż w latach poprzednich. Prawie 230 000 rejestracji nowych ciągników, według danych uzyskanych od władz krajowych, to spory sukces rynku.

Spośród tych rejestracji, niecałe 30% dotyczyło pojazdów o mocy 37 kW (50 KM). CEMA uważa, że prawie 180 000 tych pojazdów to ciągniki rolnicze.

To w takim razie czym jest reszta? Czasem, w zależności od rynku, jako traktory są klasyfikowane quady, pojazdy UTV, ładowarki teleskopowe lub inny sprzęt. Czasem, tak jak w Szwecji, będą to nawet samochody osobowe z ograniczeniem prędkości i innych parametrów.

Było dobrze, będzie gorzej

Producenci maszyn rolniczych podkreślają, że w ciągu ostatnich kilku miesięcy zwiększyły się zakłócenia w płynnym funkcjonowaniu ich działalności produkcyjnej. Sytuacja od lata 2021 r. systematycznie się pogarsza.

Jeszcze przed wojną w Ukrainie, w Barometrze CEMA z lutego 2022 r., 51 proc. ankietowanych producentów stwierdziło, że spodziewa się w ciągu najbliższych czterech tygodni przestojów w produkcji z powodu niedoborów po stronie dostawców.

Problem jest jeszcze bardziej widoczny wśród producentów sprzętu żniwnego, gdzie 71 proc. respondentów deklaruje, iż spodziewa się przestojów w produkcji. Wojna w Ukrainie wywołała jeszcze więcej tzw. wąskich gardeł w dostawach, co widać już na początku marca w najnowszym Barometrze CEMA.

Szukasz ciągników? Sprawdź oferty w portalu Giełda Rolna! 

Obawy te powodują kolejne zakłócenia. Problem stanowi nawet transport i logistyka - wystąpił brak kontenerów, który zaś spowodował wzrost kosztów i kolejne opóźnienia. Do tego dochodzą kłopoty z dostępnością siły roboczej oraz rosnące koszty surowców i energii.

Ceny płodów rolnych wspierają rynek

Na wyższy poziom popytu w zeszłym roku, według CEMA, złożyło się wiele czynników, ale prawdopodobnie najważniejsze były wysokie i rosnące ceny towarów rolnych. Świadczy o tym globalny indeks cen żywności publikowany co miesiąc przez Organizację Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (UN FAO).

To pokazało, że ceny żywności w 2021 r. były średnio o 28 proc. wyższe niż w 2020 r. i były na najwyższym poziomie od 2011 r. Każdy ze wskaźników składowych – obejmujący mięso, nabiał, zboża, oleje roślinne i cukier – był najwyższy od co najmniej pięciu lat, a indeks olejów roślinnych był najwyższy w historii.

Rejestracje rosną we wszystkich segmentach rynku

Wszystkie kategorie mocy odnotowały wzrost rejestracji, choć w przypadku największych ciągników tempo było znacznie wolniejsze. Wśród najmocniejszych maszyn, powyżej 132kW, wzrost wyniósł 9 proc.

Największe powiększenie rynku zanotowano w przypadku ciągników o mocy 22 kW lub mniejszej. Rejestracje tych maszyn wzrosły o ponad połowę.

Co kraj to obyczaj

Dwoma największymi rynkami ciągników rolniczych w Europie pozostają Francja i Niemcy. Na te dwa kraje przypadają prawie cztery ciągniki rolnicze na dziesięć zarejestrowanych w Europie.

Najwięcej ciągników zarejestrowano w Niemczech i Francji, fot. K.Pawłowski
Najwięcej ciągników zarejestrowano w Niemczech i Francji, fot. K.Pawłowski

W 2021 r. rejestracje w tych dwóch krajach rosły wolniej niż w pozostałej części Europy, odpowiednio o 10 proc. i 9 proc. Z kolei wzrost we Włoszech i Polsce, trzecim i piątym co do wielkości rynku, był szczególnie mocny i wyniósł odpowiednio 36 proc. i 42 proc. Dobrze wyglądała sprzedaż także w Wielkiej Brytanii i Hiszpanii. Kraje te odpowiadają za kolejne 35 proc. rejestracji w Europie.

Warto odnotować, że tylko nieco ponad jeden na cztery nowe ciągniki rolnicze zarejestrowane w Europie znajduje się poza tymi sześcioma wiodącymi rynkami.

Sprzedaż w 2021 r. w liczbach

W Niemczech w 2021 r. zarejestrowano 34 472 ciągniki rolnicze. Oznacza to wzrost o 8,6 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim. Prawie trzy czwarte zarejestrowanych pojazdów to ciągniki o mocy powyżej 50 KM. Wzrost w tej klasie mocy jest umiarkowany w porównaniu do roku poprzedniego (+0,2 proc.). Z kolei ciągniki o mocy poniżej 50 KM odnotowały znaczny wzrost (+38,4 proc.).

We Francji zarejestrowano 36 053 ciągniki, co daje najlepszy wynik od 2013 roku. Po zadowalającym roku w 2020 roku, pomimo przestojów linii i częściowych zamknięć fabryk, rok 2021 przyniósł ponowny wzrost o 9,9 proc. (+3256) w liczbie zarejestrowanych nowych ciągników (wszystkich kategorii).

We Włoszech dane dotyczące rejestracji wskazują duży wzrost liczby ciągników (około 24 400 sprzedanych sztuk, +36 proc.) oraz innych typów pojazdów.

Pozytywne efekty przyniosły zachęty na maszyny 4.0, które będą obowiązywać w nowym roku. Dalsze wsparcie będzie pochodzić z funduszy unijnych, takich jak Plany Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) i Next Generation EU (PNRR). Początek nowego roku wciąż był obiecujący. Jednak skutki kryzysu militarnego na Ukrainie i pogorszenie sytuacji w łańcuchu dostaw z pewnością doprowadzą do zmniejszenia dobrych prognoz.

W Wielkiej Brytanii, rejestracje ciągników w pierwszej połowie 2021 r. wzrosły o 25 proc. w porównaniu z analogicznym okresem 2020 r. i, co ważniejsze, były o 12 proc. wyższe od poprzedniej 5-letniej średniej dla tej pory roku.

W drugiej połowie roku rejestracje były tylko nieznacznie wyższe niż w 2020 r. (o 2 proc. poniżej średniej). Zamówienia na ciągniki cały czas spływały, ale wiele maszyn nie mogła być dostarczona zgodnie z pierwotnym terminem dostawy. Zaległości w zamówieniach oczekujących na dostawę pod koniec roku były o 40 proc. większe niż rok wcześniej, a warto pamiętać, że w 2020 r. także rosły w podobnym tempie.

W Hiszpanii rejestracje ciągników wzrosły o 10,0 proc., ale warto zaznaczyć, że liczba 10 905 zarejestrowanych sztuk była o 1,2 proc. poniżej średniej z ostatnich pięciu lat. W Belgii obroty przemysłowe maszynami rolniczymi w 2021 r. wzrosły o około 23 proc., osiągając kwotę 1038 mln euro. W Danii rejestracje ciągników w zeszłym roku wzrosły o 10,6 proc. w porównaniu z tym samym okresem w 2020 r.

W Polsce liczba zarejestrowanych nowych ciągników w ciągu roku była o 42% wyższa niż w 2021 r., fot. K.Pawłowski
W Polsce liczba zarejestrowanych nowych ciągników w ciągu roku była o 42% wyższa niż w 2021 r., fot. K.Pawłowski

W Polsce liczba zarejestrowanych nowych ciągników w ciągu roku była o 42 proc. wyższa niż w 2021 r. Ostatni raz tak dużą liczbę ciągników zarejestrowano w 2014 r.

Dotyczy to również rynku maszyn towarzyszących, gdzie wzrost oszacowano na około 20-25 proc. Według CEMA powodów jest kilka. Po pierwsze, ostatnie dwa lata były dobre dla rolników – dobre plony i brak klęsk żywiołowych w postaci susz czy powodzi przyczyniły się do wzrostu dochodów. Ponadto rolnicy mogli w pełni korzystać z dotacji unijnych.

W Holandii sprzedaż ciągników w 2021 r. tylko nieznacznie wzrosła (+5 proc.) w porównaniu z 2020 r. Ogólnie rzecz biorąc holenderscy rolnicy chętnie inwestowali w nowe maszyny. Ale nieco bardziej ostrożni byli hodowcy bydła mlecznego, którzy ze względu na niepewność dotyczącą oczekiwanych nowych przepisów dotyczących ograniczania stad mlecznych w oparciu o przekroczenie norm azotu w pobliżu obszarów Natura 2000, nie chcieli brnąć w kredyty i zobowiązania finansowe. Niemniej jednak przyjmowanie zamówień jest dodatnie, ze sporym wzrostem o około 20 proc.

W Austrii w pierwszych trzech kwartałach wyprodukowano o 28 proc. więcej ciągników niż w analogicznym okresie roku poprzedniego. Rok był równie udany pod względem pierwszych rejestracji, osiągając wzrost o 32,3 proc. w porównaniu do analogicznego okresu roku poprzedniego.

W ramach środków naprawczych w Austrii utworzono dotację na zakup ciągników (premia inwestycyjna), co miało bardzo pozytywny wpływ na rozwój rynku.

W Turcji rejestracje ciągników rolniczych za rok 2021 wzrosły o 32,7 proc. w porównaniu do roku 2020. W tym okresie zarejestrowano 64 070 ciągników, a tempo zmian wyniosło 20,7 proc. w porównaniu ze średnią z ostatnich 5 lat.

Rolnicy, którzy chcieli zainwestować w maszyny rolnicze w najbliższych miesiącach, przyspieszyli swoje plany inwestycyjne ze względu na oczekiwanie bardzo wysokiej inflacji i niskiej wartości instrumentów finansowych.

Barometr CEMA wskazuje, że wojna spowolni wzrosty

Według najnowszego Barometru CEMA, ogólny wskaźnik koniunktury dla przemysłu maszyn rolniczych w Europie cały czas utrzymuje się na wysokim poziomie, ale niestety gwałtownie spadł wraz z wojną w Ukrainie.

W marcu indeks spadł z 53 do 30 punktów (w skali od -100 do +100).
W odniesieniu do całego roku 2022 przedstawiciele przemysłu europejskiego nadal prognozują wzrost obrotów w swojej branży o 5 proc.

Według sondażu oczekiwana utrata obrotów z Europy Wschodniej zostanie z nawiązką zrównoważona dalszym wzrostem w pozostałych częściach świata, zwłaszcza w Ameryce Północnej i Południowej, Europie Zachodniej, Australii i Nowej Zelandii. Białoruś, Rosja i Ukraina łącznie stanowiły niecałe 5 proc. łącznych obrotów badanych firm w 2021 r.