PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Spalinowa rewolucja Deutza – historia Deutz-Fahr, cz. 1

Spalinowa rewolucja Deutza – historia Deutz-Fahr, cz. 1
Niewiele osób wie, że firmę Deutz założył wynalazca silnika czterosuwowego Nicolaus Otto, fot. fot. 2211438 / Pixabay

Co mają wspólnego Nicolaus Otto, Gottlieb Daimler, Wilhelm Maybach i Ettore Bugatti? Wszyscy pracowali lub współpracowali z Deutz. Niewiele osób wie, że niemiecka firma zapoczątkowała spalinową rewolucje na świecie.



Maszyny spod znaku Deutz-Fahr są bezpośrednimi spadkobiercami XIX-wiecznych pionierów motoryzacji. Firma miała ogromny wpływ na historię motoryzacji i mechanizacji, a jej współzałożycielem był twórca silnika czterosuwowego Nicolaus Otto.

W historii fabryki z przedmieść Kolonii przeplatają się także inne nazwiska niezwykłych ludzi, również tych mniej znanych, a ważnych z punktu widzenia dzisiejszego świata. Dlatego warto przybliżyć dzieje niemieckiej marki, krok po kroku.

Industrializacja i pierwsze silniki

Zaczynamy w czasach XIX-wiecznej industrializacji, kiedy niezwykli wizjonerzy zakładali firmy, zakłady, fabryki, manufaktury. Tak też zrobili Nicolaus Otto i jego wspólnik Eugen Langen, którzy w 1864 roku w Kolonii założyli pierwszą w Europie fabrykę silników o nazwie O.A. Otto & Compagnie.

W nowo utworzonej spółce Langen posiadał więcej udziałów i w zasadzie zarządzał całością. Wykształcony syn właściciela cukrowni studiował wcześniej na politechnice w Karlsruhe i, jak się potem okazało, miał dryg do ludzi i interesów.

Zauważył bowiem, że prace prowadzone przez Otto nad udoskonaleniem silnika na mieszankę gazu z powietrzem konstrukcji Étienne Lenoira idą w dobrym kierunku i pomyślał, że warto w to zainwestować.

Nicolaus Otto nie miał wyksztalcenia, był synem rolnika i zwykłym pomocnikiem sklepikarzy we Frankfurcie nad Menem i potem w Kolonii. Mimo to potrafił skonstruować maszyny, o których wcześniej nikt nie słyszał.

Flugkolbenmotor doceniony w Paryżu

Trzy lata po rozpoczęciu przedsięwzięcia panowie skonstruowali tzw. Flugkolbenmotor, czyli silnik parowy na gaz koksowniczy, wówczas używany powszechnie w przemyśle i zwykłych domach.

W ogromnym skrócie motor obu panów z Kolonii energię przekazywał poprzez zębatkę zamiast poprzez znany nam mechanizm korbowy. Jednostka zużywała tylko jedną trzecią paliwa w porównaniu do podobnych motorów bazujących na pomyśle Lenoira.

Silnik stacjonarny Deutza z początków XX wieku, fot. Nationaal Archief / Fotocollectie Arbeidsinspectie
Silnik stacjonarny Deutza z początków XX wieku, fot. Nationaal Archief / Fotocollectie Arbeidsinspectie

Swój wynalazek firma N.A. Otto & Cie. pokazała na wystawie światowej w Paryżu w 1867 roku. Maszyna spodobała się zdobywając złoty medal w kategorii ekonomicznych silników dla małych przedsiębiorstw.

Sukces pozwolił kolońskiej firmie na ekspansję oraz sprzedaż silników w kraju i zagranicą. W 1869 roku sprzedano licencję na produkcję jednostek  firmie Crossley Brothers z Manchesteru, a w tym samym roku do spółki doszedł August Roosen – Rungen, który doinwestował niedającą jeszcze zysków firmę (nazwa zmieniła się wówczas na Langen, Otto & Roosen).

Pojawia się Deutz

Musimy nieco przyspieszyć opowieść, tak jak w tym okresie przyspieszyła produkcja silników w Kolonii. Dotychczasowy teren zakładów okazał się zbyt mały. Zakupiono zatem sporą działkę w ówczesnym samodzielnym miasteczku Deutz (dziś dzielnica Kolonii) i w 1872 roku ponownie zmieniono nazwę na Gasmotoren Fabrik Deutz AG.

W nowoczesnych halach kontynuowano produkcję silników typu Flugkolbenmotor. W sumie w Kolonii oraz fabrykach zależnych powstało około 5 tys. sztuk tych jednostek.

W tym okresie Langen zajął się kierowaniem firmą, przy okazji mając też udziały m. in. w interesie cukrowniczym swoich braci. O samym Langenie można by napisać osobny artykuł na kilka części. Podobno to on wymyślił cukier w kostkach. A jeszcze więcej zdziałał w kolejnictwie projektując działające do dziś kolejki podwieszane w Wuppertalu (1903) i Dreźnie (1901).

Nicolaus Otto od 1872 roku musiał zająć się działką handlową firmy. Zatem do działalności technicznej w fabryce panowie musieli zatrudnić nowych speców. Wówczas do firmy przyszli Gottlieb Daimler zatrudniony jako główny inżynier zarządzający oraz Wilhelm Maybach pracujący w Deutz jako główny projektant.

Ottomotor czyli silnik czterosuwowy

W międzyczasie Otto pracował nad nowym typem silnika. W 1876 roku zaprezentował światu motor benzynowy, czterosuwowy z normalnym układem korbowym. Do dziś w krajach niemieckojęzycznych silnik czterosuwowy określa się mianem „Ottomotor”.

W początkowych latach działalności firmy Deutz produkowano silniki stacjonarne i lokomotywy. Na zdjęciu kolejka wąskotorowa z lokomotywą spalinową Deutz Cmb CXIV w Kamieniołomach granitu Związku Celowego Powiatów Śląskich w Klesowie na Wołyniu w 1934 roku, fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe
W początkowych latach działalności firmy Deutz produkowano silniki stacjonarne i lokomotywy. Na zdjęciu kolejka wąskotorowa z lokomotywą spalinową Deutz Cmb CXIV w Kamieniołomach granitu Związku Celowego Powiatów Śląskich w Klesowie na Wołyniu w 1934 roku, fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Rok później Gasmotoren Fabrik Deutz otrzymała patent na ten rodzaj maszyny, a licencje sprzedano m.in. Crossley Brothers w Wielkiej Brytanii. Produkcja rozpoczęła się także w filiach firmy w Wiedniu, Paryżu, Liege, a także w Filadelfii w USA. Silniki napędzały m. in. windy, maszyny drukarskie, wielkie alternatory w fabrykach, pompy i systemy nawadniające, maszyny na budowach i w wielkich zakładach.

W 1884 roku niemiecki przedsiębiorca udoskonalił swój wynalazek projektując zapłon elektryczny. Otto zastosował zasadę dynamoelektryczną stworzoną przez Wernera Siemensa w jego prądnicy. Dzięki temu silnik benzynowy Otto mógł być stosowany w pojazdach. Wynalazek otrzymał złoty medal podczas wystawy światowej w Antwerpii w 1885 roku.

Pierwszy traktor Deutza?

W tym momencie historii wreszcie dochodzimy do pierwszej maszyny rolniczej. Ale jej twórcami nie byli ani Otto, ani też Daimler czy Maybach. Maszyna powstała w oddziale firmy w Filadelfii nazwanej The Otto Gas Engine Works. W 1894 roku amerykańska spółka wyprodukowała lokomobile benzynową z silnikiem Deutza o mocy 26 KM. Pojazd można było zastosować na polu jako samobieżny pług.

W Europie od dwóch lat trwała produkcja lokomotyw wyposażonych w silniki benzynowe Deutza i na razie sektor rolniczy nie był w zasięgu zainteresowań firmy.

Bugatti pomaga przy samochodach

Produkcja silników stacjonarnych i lokomotyw trwała w najlepsze. W międzyczasie z firmy odeszli Daimler i Maybach, którzy chcieli iść mocnej w kierunku budowania automobili.

Firma Deutz to nie tylko maszyny rolnicze, ale także lokomotywy, silniki stacjonarne i przez jakiś czas bardzo popularne ciężarówki i autobusy, fot. Tania Van den Berghen
Firma Deutz to nie tylko maszyny rolnicze, ale także lokomotywy, silniki stacjonarne i przez jakiś czas bardzo popularne ciężarówki i autobusy, fot. Tania Van den Berghen

Deutz też musiał zainteresować się tym sektorem. Z pomocą przyszedł Ettore Bugatti, który swoje pierwsze automobile konstruował m. in. przy pomocy silników Deutza. Produkcja wozów miała ruszyć w berlińskim oddziale spółki, ale niestety nie udało się. Oprócz kilku prototypów z seryjnej produkcji wyszły nici. Najsłynniejszym autem tego okresu był Bugatti Deutz Prinz Heinrich Type 9C z 1909 roku.

W międzyczasie firma Deutz zainteresowała się silnikami wysokoprężnymi kupując w 1897 roku licencję od firmy MAN. Po wynalezieniu przez Prospera L’Orange silników wysokoprężnych wyposażonych we wstępną komorę spalania, diesle zaczęto stosować już nie tylko jako silniki stacjonarne, ale także do napędu pojazdów.

Deutz z tego skorzystał i diesle zaczęły napędzać lokomotywy, a w czasie I Wojny Światowej także ciężarówki i ciągniki artyleryjskie.

Prawdziwy pierwszy ciągnik Deutza

Wreszcie udało nam się dotrzeć do pierwszego ciągnika firmy Deutz. Powstał on w 1927 roku i wykorzystywał silnik wysokoprężny o mocy 14 KM. Z wyglądu był bardzo prymitywny – duże koła, silnik i rama to praktycznie wszystko co zastosowano w tym pojeździe. Takie coś jak nadwozie jeszcze nie istniało.

Pierwszy hit Deutza w dziedzinie maszyn rolniczych czyli mały ciągnik F1 M414 napędzany silnikiem wysokoprężnym, fot. Hans Benn
Pierwszy hit Deutza w dziedzinie maszyn rolniczych czyli mały ciągnik F1 M414 napędzany silnikiem wysokoprężnym, fot. Hans Benn

W 1936 roku w ofercie Deutza znalazł się niewielki ciągnik serii F1 M414 wyposażony w diesla o mocy 11 KM oraz zieloną maskę. Traktor był odpowiedzią na zapotrzebowanie mniejszych gospodarstw niemogących sobie pozwolić na wielkie i drogie maszyny.

Ciągnik stał się pierwszym hitem firmy w dziedzinie pojazdów rolniczych. Od tego momentu segment traktorów stał się ważną gałęzią działalności koncernu.

Ciągniki Fahr

W podobnym czasie co Deutz, bo w 1870 roku, w Gottmadingen w Badenii-Wirtembergii powstaje firma Fahr. W tej historii nie znajdziemy tyle znanych nazwisk i zwrotów akcji jak w przypadku firmy Deutz.

Zakład założony przez Johanna Georga Fahra na początku był tylko filią odlewni w Stockach. W 1903 roku Fahr się uniezależnia, a założyciel zakładu przekazuje firmę synom i zięciom.

Ciągniki marki Fahr malowano na czerwony kolor, fot. adamsebastian / Pixabay
Ciągniki marki Fahr malowano na czerwony kolor, fot. adamsebastian / Pixabay

Fahr produkcję traktorów zaczyna dopiero w 1938 roku. Pierwsze ciągniki serii F22 wyposażone były w silniki Deutza o mocy 22 KM. Późniejsze modele korzystały także z jednostek firmy Güldner. Z wyglądu czerwone Fahry F22 były bardzo podobne do zielonych Deutzów M414.

W drugiej części historii firmy Deutz-Fahr zajmiemy się połączeniem obu fabryk, a także wspomnimy o ciężarówkach Magirus Deutz i koncernie KHD.

 



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (1)

  • Kris 2021-12-31 18:13:57
    silniki super - idą jak burza

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.224.117.125
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

KONTAKT24

Widziałeś, słyszałeś coś ważnego? Byłeś świadkiem niecodziennego wydarzenia? Napisz do nas! Opublikujemy, zainterweniujemy, pokażemy całemu światu. Jesteśmy dla Was 24 h na dobę, 7 dni w tygodniu.

DODAJ PLIKI

Kliknij lub przeciągnij pliki z dysku i upuść. Max. rozmiar pliku 4 MB.

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.