Zdecydowana większość sprzedawanych kombajnów zbożowych to maszyny, których szerokość hedera nie przekracza 5 m, a silniki zazwyczaj mają moc nie większą niż 200 KM. W zależności od rodzaju upraw i wielkości pól, mogą przez sezon skosić i wymłócić ziarno nawet z kilkuset hektarów upraw. Dość często poszukiwane są także maszyny mniejsze, które lepiej się sprawdzą na niewielkich i rozdrobnionych polach.

Maluch z Niemiec

Od niedawna rynek kombajnów zbożowych wzbogacił się o niewielkie niemieckie kombajny Hemas. Maszyny pochodzą z fabryki w Singwitz koło Bautzen, tej samej, w której niegdyś produkowano dobrze znane Fortschritty. W Polsce sprzedaje je grupa Zetor Polska. W ofercie są dwa modele: Farmer 180 i Farmer 220. Według sprzedawcy, wydajność większego kombajnu pozwala na wykoszenie w sezonie żniwnym 100–150 ha zbóż. W ciągu godziny można zebrać plon z 1,3–1,7 ha. Atutem kombajnów jest prosta i funkcjonalna konstrukcja. Nie ma w nich elektroniki, sterowanie podzespołami odbywa się głównie hydraulicznie, mechanicznie i elektrycznie. Obydwa kombajny są napędzane silnikami Perkinsa o mocy 101 i 132 KM, a zbiorniki paliwa mieszczą 180 l. Przekładnia ma bezstopniową regulację prędkości w zakresie dwóch biegów. Mniejszy Farmer może być wyposażony w zespół żniwny o szerokości: 2,4, 3,0 lub 3,6 m, natomiast większa 220-tka – 3,0, 3,6, lub 4,2 m. Większość funkcji, takich jak wysokość zespołu i nagarniacza oraz obroty, jest regulowana hydraulicznie i bezstopniowo. W Farmerze 180 regulację poziomu nagarniacza ustawia się mechanicznie.

Bęben młócący ma średnicę 45 cm i szerokość 78 lub 104 cm. Regulacja obrotów za pomocą przekładni pasowej jest płynna i odbywa się w zakresie 400–1400 obr./min. Regulacja szczeliny omłotowej następuje mechanicznie z kabiny operatora. Żaluzjowe sito górne jest przestawne, dolne natomiast wymienialne. Kombajn ma trzy klawisze wytrząsaczy o powierzchni 2,09 m2 (Farmer 180) lub cztery o powierzchni 2,85 m2 i całkiem pojemny, jak na tej wielkości maszynę, zbiornik na ziarno – 3 lub 3,5 m3 (model 220).

Dominujący dominator

Spośród wielu kombajnów oferowanych przez niemiecką firmę Claas najmniejszy na polskim rynku jest Dominator. To zarazem jedna z najczęściej kupowanych maszyn spośród kombajnów Claasa, która przeznaczona została na pola w małych i średnich gospodarstwach rodzinnych. Dostępne są trzy wersje kombajnu oznaczone liczbami: 130, 140, 150. Szacuje się, że wydajność Dominatora 150 jest podobna lub nieco wyższa niż Bizona Rekorda. Na taką maszynę decydują się głównie rolnicy, u których powierzchnia do żniw nie przekracza 100–150 ha.

Kupując jedną z maszyn, można wybrać zespół żniwny o szerokości cięcia 4,2 lub 4,5 m. Skoszone zboże jest podawane wielopalcowym ślimakiem, którego kierunek obracania, w wypadku unieruchomienia, można odwrócić za pomocą hydraulicznego rewersu. O dokładny omłot ziarna i jego jakość dba zespół młócący z bębnem o szerokości 106 cm i średnicy 45 cm. Dalsze oddzielanie ziarna od słomy odbywa się na trzech wytrząsaczach. Nad każdym z nich umocowano ruchomy palec, który rozluźnia przepływającą „słomianą matę” i słoma od ziarna jest oddzielana dokładniej. Przez ruchome sita warstwowe o powierzchni 3 m2 przechodzi strumień powietrza. Jego regulacja jest ręczna, z boku kombajnu. Rezultat ustawienia wentylatora widać z siedzenia operatora. Niewymłócony materiał powraca do bębna, co można obserwować przez okienko w kabinie. Jako opcja dostępny jest system czyszczenia 3D. Działanie mechanizmu polega na dostosowaniu położenia górnego sita do nachylenia terenu. Dzięki temu nawet przy 20 proc. pochyłości zespół czyszczący może normalnie pracować na całej szerokości i operator nie musi zwalniać. Wymłócone i oczyszczone ziarno trafia do zbiornika o pojemności 3,2 lub 4 m3 (wersja 150). Każdy kombajn jest wyposażony w rozdrabniacz słomy załączany mechanicznie na zewnątrz. Oś z 40 nożami tnącymi obraca się z prędkością 3300 obr./min. Słoma zostaje rozdrobniona i równomiernie rozprowadzona po wykoszonej powierzchni.

Układ jezdny i pozostałe podzespoły kombajnu napędzane są sześciocylindrowymi silnikami Caterpillar o mocy 132 KM i 152 KM (wersja 150). Jednostka napędowa została umieszczona bezpośrednio za zbiornikiem na zboże, a obsługa techniczna następuje z tylnego pomostu. Napęd kół jezdnych w wersji 130 jest mechaniczny, natomiast w pozostałych dwóch – hydrostatyczny (Hydro-Drive). Funkcje zespołu żniwnego i bezstopniowy przyspieszacz obsługiwane są za pomocą joysticka, inne natomiast, np. ustawienie młocarni, reguluje się pokrętłami i dźwigniami mechanicznymi.

Młocka z Płocka

Seria TC kombajnów New Holland znana jest już od ponad 15 lat. Ostatnio pojawiła się nowa seria – TC 5000, w której skład wchodzą kombajny z czterema i pięcioma wytrząsaczami. Wydajność kombajnów z czterema klawiszami szacuje się na mniej więcej, ha/godz., natomiast pięcioklawiszowych 1,5–1,8 ha/godz. Maszyny produkowane są w fabryce CNH w Płocku, dobrze znanej kiedyś jako Fabryka Maszyn Żniwnych i montowanych tam Bizonów.

W skład nowej serii wchodzi pięć typów oznaczonych kolejno: 5040, 5050, 5060, 5070, 5080. Do wyboru jest kilka rodzajów hedera różniących się szerokością cięcia. W pierwszych trzech wersjach może być od 3,66 do 4,57 m, natomiast w TC 5070 może sięgać 5,18 m, a w TC 5080 nieco przekraczać 6 m. W opcji zespół żniwny może być wyposażony w pojedyncze szybkozłącze ułatwiające jego podczepianie. Wystające rozdzielacze pokosu do transportu lub garażowania daje się łatwo złożyć przez wyjęcie sworznia zabezpieczającego. Jako wyposażenie dodatkowe w większych wersjach mogą być zainstalowane systemy ułatwiające koszenie. Na przykład do pracy w nierównym terenie modele TC 5070 i 5080 można wyposażyć w przenośnik pochyły i system kopiowania poprzecznego Lateralfloat, a także Autofloat, który dostosowuje położenie hedera równolegle do powierzchni pola. Tam, gdzie nie jest potrzebne poprzeczne kopiowanie terenu, maszyna może posiadać automatyczną kontrolę wysokości zespołu żniwnego Controlfloat.

W wypadku zablokowania przepływu materiału można włączyć wsteczne obroty zespołu i przenośnika pochyłego. Ta funkcja jest napędzana silnikiem elektrycznym. Oprócz standardowych, dostępne są również hedery przeznaczone do zbioru kukurydzy na ziarno i kolby i hedery do zbioru rzepaku wykonane przez autoryzowanych producentów.

Bęben młócący, w zależności od wersji, może mieć szerokość 104 lub 130 cm i średnicę 61 cm. Klepisko opasuje go pod kątem 111 stopni, co ma zagwarantować dokładny omłot. Większa dokładność tego procesu w większych modelach (TC 5060–5080) jest możliwa przez dodatkowe wyposażenie w separator obrotowy o średnicy niemal identycznej jak bębna młócącego. Sita czyszczące (górne i dolne) regulowane są bardzo precyzyjnie, co pozwala na dostosowanie ich do poszczególnych upraw. Ich ruchy są przeciwbieżne, co poprawia wydajność czyszczenia i ogranicza drgania. We wszystkich modelach TC 5000 dostępna jest opcja samopoziomującego się układu czyszczącego.

Pojedynczy klawisz wytrząsacza ma powierzchnię 1 m2, co daje w sumie powierzchnię wytrząsania 4 m2 w modelach TC 5040 i 5050 oraz 5 m2 w TC 5060–5080. Siłę strumienia powietrza z 6-łopatkowego wentylatora reguluje się elektrycznie z kabiny (w TC 5040 w opcji). W maszynach może zostać zainstalowany rozdrabniacz słomy i zdalne sterowanie kierownic wyrzucanego strumienia słomy. Zbiorniki w kombajnach serii TC 5000 mogą pomieścić 4 lub 5 m3, a rozładunek mniejszego zbiornika trwa niewiele ponad minutę.

Maszyny napędzane są silnikami o pojemności 6,8 l i mocy 175–242 KM. Spełniają one normę spalin Tier 3, a zużycie paliwa w porównaniu do poprzedniej serii TC 56 jest niższe o 4,7 proc. Przekładnia może być mechaniczna lub hydrostatyczna. Według opinii użytkowników maszyny warto wybrać drugą opcję. Niestety, tylko dwa największe modele mają sprężarkę powietrza, która przydaje się przy udrożnianiu dostępu do chłodnic czy uzupełnienia powietrza kół jezdnych.

Kabina jest klimatyzowana. Dodatkowo na życzenie klienta może być również ogrzewana. Kierujący ma dobrą widoczność, dzięki giętej przedniej szybie i pochyleniu czołowej krawędzi podłogi. Gruba wykładzina zapewnia wewnątrz niski poziom hałasu. W niektórych modelach jest możliwość wyposażenia w dodatkowe siedzenie i zdalne sterowanie kilkoma funkcjami.

Żniwa z jeleniem

CWS – to seria stosunkowo niewielkich, ale wydajnych kombajnów zbożowych John Deere. W ofercie dostępne są dwa modele: mniejszy – 1450, z silnikiem o mocy 191 KM, i 1550 z 230-konną jednostką napędową.

Standardowy zespół żniwny, oznaczany jako seria 300, występuje w trzech szerokościach cięcia, tj.: 4,10 (314), 4,70 (316) i 5,60 m (319). Podczepianie jest łatwe, przewody hydrauliczne są łączone za pomocą kilku szybkozłączy. Podłogę hedera wykono ze stali nierdzewnej, dzięki czemu nie wymaga polerowania czy malowania. Przenośnik pochyły, w zależności od wersji, ma trzy lub cztery łańcuchy, a tym samym dwa lub trzy rzędy listew. Do zmiany kierunku obracania się elementów zespołu służy silnik hydrauliczny o mocy 16 KM.

 Bęben młócący ma średnicę 61 cm i długość 130 cm w modelu 1450 i 156 cm w 1550. Na uwagę zasługuje opcja wyposażenia kombajnu w dwuzakresową bezstopniową przekładnię umożliwiającą dostosowanie obrotów w zakresach 150–420 i 400–1100 na minutę. Zespół czyszczący ma pięć lub sześć klawiszy, nad którymi może być zamontowany dodatkowy separator. Zarówno regulacja klepiska, jak i siła nadmuchu jest regulowana elektrycznie z kabiny. Czyste ziarno trafia do zbiornika o pojemności 6 m3 (1450) lub 6,8 m3 (1550). W ciągu minuty rozładunku można wysypać około 3,3 m3 nasion.

Przeniesienie napędu na koła następuje za pomocą trzystopniowej przekładni hydrostatycznej. Prędkość na poszczególnych biegach jest płynnie regulowana wychyleniem dźwigni joysticka, na której są też przyciski do sterowania zespołem żniwnym. Główne wskaźniki i wyświetlacze umieszczono nietypowo, bo w słupku kabiny z prawej strony operatora. Wskazania są jednak czytelne. W standardowym wyposażeniu znajduje się m.in. klimatyzacja, minilodówka i dodatkowe siedzenie.

Użytkuję New Holland TC 56  
Dariusz Nieścioruk, Bokinka Pańska, woj. lubelskie

new_holland1.jpg

Autor: B. Kowalski

Opis: New Holland TC 5060

Kombajn przepracował dopiero jeden sezon (130 mth) i w tym czasie nie było żadnych usterek. Podkreślić należy dokładny omłot zboża i dużą przepustowość. Nawet przy szybkim wjeździe w gęste zboże nie było sytuacji, żeby przenośnik czy heder zablokował się. Można było kupić kombajn z hederem 5,1 m, ale wybrałem ten o szerokości 4,6 m, ponieważ pola są w wielu kawałkach i łatwiej przez nie przejechać. Jest dobry dostęp do punktów smarowania. Kombajn wykorzystuję częściowo do pracy we własnym gospodarstwie, a częściowo w ramach usług dla innych rolników. W ciągu godziny wykasza się około 2 ha zboża, a 206-konny silnik spala 18–20 l oleju napędowego.

New Holland TC 5060
Szerokość robocza  - 3,66–4,57 m
Liczba wytrząsaczy - 5
Powierzchnia sit  - 3,27 m2
Pojemność zbiornika na ziarno - 5,2 m3
Silnik – producent/moc - New Holland (Iveco)/175 KM

Praca kombajnem CWS 1450   Karol Hołownia, Huszcza, woj. lubelskie (zbieżność z nazwiskiem autora artykułu jest przypadkowa)

W tym roku maszyna będzie użytkowana czwarty sezon. Do koszenia jest zazwyczaj około 90 ha zbóż, ale w ponad 30 kawałkach. Najbardziej cenię w kombajnie komfort pracy. Bardzo dobra jest klimatyzowana kabina, nie ma mowy o żadnym kurzu, z kabiny wychodzi się czystym. Markę wybrałem z przekonaniem o dobrej jakości wykonania. Ogólnie kombajn spisuje się bardzo dobrze, czysto młóci, nie ma problemu ze zbożem wilgotnym przeznaczonym do dosuszania. Średnie zużycie paliwa, według wskazań komputera, wynosi około 17 l/godz. W okresie gwarancji zdarzyło się kilka drobnych usterek i jedna większa awaria, która wynikła bardziej z mojej winy. Trzeba jednak powiedzieć, że serwis zawsze spisywał się na medal i w ciągu kilku godzin kombajn był gotowy do pracy. Jeżeli teraz dokonywałbym zakupu, wybrałbym szersze opony, bo bywa grząsko, i system automatycznego kopiowania terenu. W najbliższym czasie planuję zakup hedera do zbioru kukurydzy.

John Deere CWS 1450
Szerokość robocza  - 4,1–5,6 m
Liczba wytrząsaczy - 5
Powierzchnia sit  - 4,6 m2
Pojemność zbiornika na ziarno - 6 m3
Silnik – producent/moc - John Deere/191 KM

Nowy Hemas  Aleksander Tadych, Kościerzyn Mały, woj. wielkopolskie

hemas.jpg

Autor: K. Hołownia

Opis: Hemas Farmer 220

Jestem chyba pierwszym użytkownikiem tego kombajnu w Polsce. Planowałem zakup innej maszyny, ale czas oczekiwania był długi, a za chwilę należało kosić rzepak. Kombajn był dostępny od ręki razem ze stołem do rzepaku. Wybrałem największy, jaki był, tj. Farmera 220 z 4,2 m hederem. Przepracował jeden sezon na mniej więcej 100 ha. W tym roku dojdzie jeszcze młócenie kukurydzy i powierzchnia zwiększy się do 220 ha. Obsługa maszyny jest łatwa, kabina klimatyzowana i wygodna. Trochę lepsza mogłaby być widoczność na zespół żniwny. Ogólnie jestem bardzo zadowolony, ale dla mojego gospodarstwa przydałby się jednak kombajn nieco wydajniejszy.

Hemas Farmer 220
Szerokość robocza  - 3,0–4,2 m
Liczba wytrząsaczy - 4
Powierzchnia sit - 2,6 m2
Pojemność zbiornika na ziarno - 3,5 m3
Silnik – producent/moc - Perkins/132 KM

Claas Dominator 150
Szerokość robocza - 4,2–4,5 m
Liczba wytrząsaczy - 4
Powierzchnia sit - 3 m2
Pojemność zbiornika na ziarno - 4 m3
Silnik – producent/moc - Caterpillar/152 KM

Źródło: "Farmer" 10/2008