PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Dobre rozpylanie

Stosowanie płynnych agrochemikaliów staje się w nowoczesnej agrotechnice niezbędne. Bez tego żadna technologia produkcji nie zapewni wysokich plonów o zadowalającej jakości. Aby osiągnąć ten cel, a jednocześnie nie zaszkodzić środowisku, należy zadbać o sprzęt do opryskiwania. O skuteczności i bezpieczeństwie zabiegu w bardzo dużym stopniu decydują rozpylacze, często przez rolników zaniedbywane.



Ze względu na coraz większy nacisk na zdrowotność żywności, jak również kontrolę wszystkich etapów jej produkcji pod kątem bezpieczeństwa dla środowiska i konsumenta, stosowanie płynnych agrochemikaliów nabiera cech szczególnych. Wprowadzają one bowiem do środowiska tzw. substancje biologicznie czynne, z których większość to trucizny (pestycydy), a pozostałe (nawozy, regulatory wzrostu) wywołują nie tylko pożądane skutki. Za prawidłowe naniesienie substancji czynnej na chroniony obiekt odpowiedzialne są dobrze dobrane i zastosowane rozpylacze.

Trochę teorii
Opryskiwanie polega na możliwie równomiernym pokryciu chronionych roślin niewielkimi kropelkami rozpylonej cieczy. Należy pamiętać, że nawet najlepszy rozpylacz nie wykona zadania niemożliwego. Podstawą sukcesu, czyli uzyskania skutecznego zabiegu, jest równomierne naniesienie na opryskiwane rośliny substancji aktywnej. Aby miała ona jednakowe i prawidłowe stężenie w cieczy roboczej podczas całego zabiegu, w opryskiwaczu musi poprawnie działać mieszadło. Cóż bowiem z tego, że prawidłowo naniesie się ciecz na rośliny, jeśli stężenie substancji czynnej będzie w niej niewłaściwe? Ponadto, aby rozpylanie cieczy przebiegało bez zakłóceń, sprawny musi być też układ jej filtrowania. Jest to szczególnie ważne, gdy chce się stosować niskie dawki, co wymaga użycia rozpylaczy o małych otworach wylotowych.

Życie kropli
Zarówno fizjologia agrofagów, jak i sposób działania pestycydów wymagają, aby ciecz była nanoszona w postaci małych kropelek. Największy wpływ mają na nie temperatura, wilgotność powietrza oraz wiatr, który może powodować niekontrolowane znoszenie cieczy poza opryskiwaną uprawę. Może to źle wpływać na środowisko, szczególnie podczas stosowania herbicydów czy w pobliżu cieków wodnych (zagrożenie dla ryb) i pasiek. Wysoka temperatura i niska wilgotność powietrza wpływają na tzw. czas życia kropli. W wyższej temperaturze i przy niskiej wilgotności powietrza małe kropelki szybko odparowują, nawet zanim osiągną cel, czyli dotrą do powierzchni liści. Ze względu na działanie preparatu i skuteczność zabiegu ważne jest, aby substancja czynna znalazła się w miejscu przeznaczenia w postaci płynnej. Im mniejsze krople, tym problem ich odparowywania i znoszenia narasta.

Małe i duże
Do aplikowania pestycydów optymalne są krople o średnicy ok. 80 μm (mikrometrów). Niestety tylko teoretycznie. W praktyce często konieczny jest kompromis. Charakterystyki rozpylenia cieczy dostępnymi rozpylaczami ciśnieniowymi są bardzo zróżnicowane. Ponadto rozpylacze działające w wyniku wypływu cieczy roboczej pod odpowiednim ciśnieniem (stąd nazwa ciśnieniowe) przez ich odpowiednio ukształtowany otwór wylotowy, wytwarzają krople o bardzo zróżnicowanej wielkości, o średnicy do 1000 μm (czyli do 1 mm), a sporadycznie nawet większe.

Wielkość otworu wylotowego i ciśnienie wypływającej cieczy decydują o ilości rozpylanej cieczy w jednostce czasu, jak również o jakości jej rozpylenia. Im niższe ciśnienie i większy otwór rozpylacza, tym krople są większe, tzn. rozpylenie jest bardziej grubokropliste. Natomiast mniejszy otwór i rosnące ciśnienie skutkują drobniejszym rozpyleniem cieczy (więcej mniejszych kropli z tej samej objętości cieczy). Przemawiające do wyobraźni może być porównanie, że z jednej kropli o średnicy 700 μm można uzyskać około tysiąca kropelek o średnicy 70 μm! Łatwo sobie wyobrazić, jaką powierzchnię może pokryć jedna duża kropla, a jaką tysiąc małych, które mogą być wytworzone prawie w taki sam sposób i tym samym, tylko inaczej wyposażonym i wyregulowanym sprzętem. Jedna kropla o średnicy 300 μm i 27 kropli o średnicy 100 μm mają tę samą objętość. Jednak te mniejsze pokrywają trzykrotnie większą powierzchnię.

Szczelinowe i wirowe
Pod względem budowy i sposobu działania ciśnieniowe rozpylacze rolnicze dzielą się na wirowe, szczelinowe i uderzeniowe, a ze względu na kształt strumienia – na symetryczne i asymetryczne, jedno- i dwustrumieniowe. Ponadto, według podatności wytwarzanych kropli na znoszenie przez wiatr, wyróżnia się rozpylacze: standardowe, o podwyższonej odporności na znoszenie, antyznoszeniowe i eżektorowe.

W sprzęcie do ochrony upraw polowych od kilkunastu lat stosuje się prawie wyłącznie rozpylacze szczelinowe różnych odmian i wielkości. Charakterystyka ich strumieni sprawia, że są one bardziej przydatne w tej technice. Wytwarzane przez nie płaskie strumienie nie kolidują ze sobą: ich kształt, przy stosowanym przestawieniu o stały kąt w zakresie 5–10 stopni względem belki nośnej, zapobiega zderzaniu się sąsiednich strumieni, czyli niekontrolowanemu i niekorzystnemu łączeniu się powstałych kropli w większe. Ponadto rozpylacze szczelinowe charakteryzują się korzystnym rozkładem poprzecznym rozpylanej cieczy i działają przy niskich ciśnieniach (0,1–0,5 MPa). Wpływa to korzystnie na żywotność układu tłoczenia cieczy, gdyż nie musi on pracować pod wysokim ciśnieniem, a także na same rozpylacze, które wolniej się zużywają. Rozstaw rozpylaczy na belce co 50 cm jest w Europie standardem.

Zastosowanie rozpylaczy uderzeniowych z uwagi na specyfikę ich budowy i charakterystykę rozpylenia (grubokropliste) ograniczone jest raczej do zwalczania chwastów.

Rozpylacze wirowe mają zastosowanie głównie w ochronie upraw przestrzennych (sady, winnice, chmielniki) i warzyw. Uprawy takie wymagają dobrego pokrycia cieczą od wewnątrz, np. gęstych, silnie ulistnionych koron drzew, dlatego konieczne jest jej drobne rozpylenie. To zadanie najlepiej spełniają rozpylacze wirowe. Pracują one jednak przy wyższym ciśnieniu (do 2 MPa), co sprawia, że stawiane im wymagania również są wyższe (muszą mieć większą trwałość). Wytrzymałość oraz żywotność pomp i układu tłoczenia cieczy także musi być wyższa niż w opryskiwaczach polowych.

Rozpylacze produkowane są z różnych materiałów: tworzyw sztucznych, stali nierdzewnej i ceramiki. Najtrwalsza, ale i najdroższa jest ceramika. Do światowej czołówki producentów rozpylaczy należą: Agrotop, Albuz, Hardi, Lechler, Lurmark, Tee Jet i Sprays International. Dobrą jakością wyróżniają się także polskie rozpylacze firmy Mikołajczak z Leszna.

Co do czego
Podstawowym parametrem różniącym rozpylacze jest wydatek jednostkowy, czyli ilość cieczy rozpylana w jednostce czasu (tabela). Międzynarodowa norma ISO jednoznacznie określa w tak zwanym barwnym kodzie wielkość wydatku z rozpylacza (od 0,1 do 1,0 galona US na minutę, czyli 3,785 l/min), przypisując mu odpowiedni kolor i oznaczenie (od 01 do 10). Umożliwia to indentyfikację rozpylaczy nawet po zaniku często delikatnych i łatwo ulegających zniszczeniu oznaczeń graficznych.

Generalnie zastosowanie rozpylaczy jest takie, że do zwalczania chwastów należy stosować nieco większe rozpylacze, o większym otworze i wydatku, oznaczone od 04 do 06, ze względu na konieczność stosowania grubych kropli (aby zmniejszyć zagrożenie sąsiednich upraw zniesieniem na nie herbicydu). Należy też stosować przy tym możliwie niskie ciśnienia (0,1–0,3 MPa). Pozostałe zabiegi (zwalczanie szkodników, chorób i patogenów) najlepiej wykonywać w sposób drobno- lub średniokroplisty (według zaleceń instrukcji stosowania preparatu), stosując wyższe ciśnienie (0,3–0,5 MPa). Najlepiej nadają się do tego mniejsze rozpylacze, o oznaczeniach od 015 do 03.

Zanim opryskiwacz ruszy do zabiegu, ważny jest dobór wielkości i rodzaju rozpylaczy w zestawie oraz regulacja ciśnienia ich pracy. Zaleca się posiadanie dwóch, a najlepiej trzech różnych zestawów rozpylaczy. Umożliwi to dokładniejsze dostosowanie parametrów pracy opryskiwacza do indywidualnych potrzeb zabiegu oraz warunków atmosferycznych. Nowe opryskiwacze mogą być wyposażone fabrycznie w wielokrotne oprawy rozpylaczy. Powinny się w nich znajdować komplety końcówek rozpylających o różnym przeznaczeniu, np. drobnokropliste, grubokropliste (do herbicydów), antyznoszeniowe (do zabiegów przy silniejszym wietrze i na obrzeżach pól).

Kiedy wymieniać
Zużywanie się rozpylaczy powoduje konieczność ich wymiany na nowe. Według przepisów rozpylaczy nie należy użytkować, jeśli wartość średniego wydatku zestawu przekroczy o 10 proc. wartość nominalną z tabeli lub rozrzut wydatków poszczególnych rozpylaczy odbiega o więcej niż 5 proc. od wartości średniej. Zużywanie się rozpylaczy przebiega w różny sposób dla różnych rozpylaczy, zależnie od materiału, z którego są wykonane, i od rodzaju preparatu (zawiesiny najszybciej powodują zużycie). Jeśli producent przewidział odpowiedni naddatek materiału na zużycie, to jakość rozpylenia nawet przy zużyciu większym niż zużycie kwalifikujące do wymiany, jest dobra. Jednak nie dzieje się tak zawsze, dlatego nie zaleca się użytkowania rozpylaczy powyżej wskazanych wartości. Bardzo często do niepotrzebnego zużycia, a właściwie zniszczenia rozpylacza dochodzi podczas nieprawidłowego czyszczenia (gwoździem, drutem, śrubokrętem). Rozpylacze należy czyścić w sposób niezagrażający uszkodzeniem delikatnych i precyzyjnych krawędzi otworu wylotowego. Najlepiej jest je przedmuchać lub czyścić specjalną miękką szczoteczką (ewentualnie może być do czyszczenia zębów).

Autor jest pracownikiem Akademii Rolniczej w Poznaniu

Woda w nadmiarze
Rzadko porusza się zagadnienie bilansu cieczy roboczej dozowanej z opryskiwacza. W dobrych warunkach pogodowych wystarcza zaledwie kilkanaście litrów cieczy roboczej, aby skuteczność zabiegu była zadowalająca! A w praktyce stosuje się od 200 do powyżej 400 l/ha. Wadą tradycyjnej techniki opryskiwania roztworami, zawiesinami czy emulsjami substancji biologicznie aktywnych jest konieczność rozprzestrzeniania do całego środowiska otaczającego chronioną uprawę nadmiernej ilości cieczy. Robi się tak, aby uzyskać choćby przyzwoitą jakość naniesienia cieczy na chronione części roślin. Efektywność wykorzystania cieczy dawkowanej z opryskiwacza jest rzędu 15 proc.! Tak! Tylko 15 proc. i tę wartość uznaje się za dobrą. Jest ona wystarczająca. Oznacza to, że zaledwie 15 proc. stosowanej cieczy działa zgodnie z przeznaczeniem, reszta jest nadmiarem, niestety technologicznie niezbędnym. Pozostała ilość cieczy opryskowej trafia tam, gdzie nie może wywołać oczekiwanego efektu. Nie są to wyłącznie straty płynu, czyli straty ekonomiczne. Wywołują one również niepożądane uboczne efekty biologiczne.

Tabela wydatków cieczy roboczej i barwa oznaczeń rozpylaczy (WG ISO)

Barwa rozpylacza Wydatek jednostkowy (l/min) przy ciśnieniu 0,3 MPa  Oznaczenie
pomarańczowy 0,4 01
zielony 0,6  015
żółty 0,8  02
niebieski 1,2 03
czerwony  1,6 04
brązowy 2,0 05
popielaty 2,4 06
biały 3,2 08

Stosując pestycydy
należy dążyć do tego, aby tylko niezbędna dawka substancji aktywnej była dostarczana tam, gdzie może i powinna wywołać oczekiwany skutek. Często z braku wiedzy i niedomagań sprzętu świadomie przedawkowuje się ciecz roboczą i preparat, by w ten niewłaściwy sposób uzyskać oczekiwaną skuteczność zabiegów. I to się udaje, tylko jest niepotrzebne i droższe niż dbałość o sprzęt, o jego prawidłowe wyposażenie i użytkowanie.

Aby uzyskać wymaganą skuteczność zabiegu wystarczy nanieść od 20 do 100 kropelek cieczy roboczej na 1 cmkw opryskiwanej powierzchni. Lepszej skuteczności nie uzyska się nawet gdyby każdą chroniona roślinkę całkowicie zanurzyć w cieczy roboczej! Wynika to z mechanizmu działania preparatów i fizjologii agrofagów.

Słaby wiatr, o prędkości 1-1,5 m/s, jest sprzymierzeńcem, gdyż powoduje lekki, korzystny ruch powietrza i turbulencje, polepszające penetracje roślin przez ciecz. Jeśli trzeba wykonać zabieg przy silniejszym wietrze, o prędkości 2-3 m/s (i tylko wtedy!), należy stosować niższe ciśnienie lub rozpylacze antyznoszeniowe. Przy wietrze powyżej 3 m/s opryskiwanie jest ustawowo zabronione.

Źródło: "Farmer" 05/2006



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 52.90.49.108
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

KONTAKT24

Widziałeś, słyszałeś coś ważnego? Byłeś świadkiem niecodziennego wydarzenia? Napisz do nas! Opublikujemy, zainterweniujemy, pokażemy całemu światu. Jesteśmy dla Was 24 h na dobę, 7 dni w tygodniu.

DODAJ PLIKI

Kliknij lub przeciągnij pliki z dysku i upuść. Max. rozmiar pliku 4 MB.

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.