PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Na ściernisku

Autor:

Dodano:

Tagi:

Zabiegi związane z obróbką wierzchniej warstwy gleby, a wśród nich uprawa pożniwna, zaliczają się do najbardziej pracochłonnych i energochłonnych prac polowych. Odpowiedni dobór narzędzi i ciągników, a także optymalna organizacja ich pracy pozwoli na zaoszczędzenie pracy, czasu, a nawet pieniędzy.



Jeszcze do niedawna uprawa pożniwna była w wielu gospodarstwach zdominowana przez zastosowanie pługów podorywkowych. Tymczasem pługi podorywkowe stanowią jedną, lecz nie jedyną alternatywę w mechanizowaniu uprawy pożniwnej. W podorywkach bardzo dobrze sprawdzają się bowiem agregaty bazujące na kultywatorach (gruberach) ze sztywnymi lub sprężystymi łapami, a także brony talerzowe. W ocenie każdego z rozwiązań, obok spełnienia wymagań związanych ze stanem gleby po zabiegu, istotne miejsce zajmuje ocena eksploatacyjno-ekonomiczna, wyrażana wskaźnikami wydajności pracy, zużyciem paliwa i wysokością ponoszonych kosztów jednostkowych.

Charakterystyczną cechą działania tradycyjnych pługów podorywkowych w uprawie pożniwnej jest warstwowe układanie w glebie resztek pożniwnych, co znacznie spowalnia szybkość ich rozkładu. Dlatego w wielu krajach zachodnich pługi podorywkowe zostały już wycofane z produkcji i zastąpione innymi agregatami uprawowymi. Tym niemniej pług jako narzędzie uprawowe w globalnie rozpatrywanej technologii produkcji roślinnej jeszcze długo pozostanie użytecznym narzędziem. Orce, szczególnie średniej i głębokiej, towarzyszy szereg zalet, a wśród nich ograniczenie rozwoju darni przez przykrycie jej glebą, wydobycie i przemieszczenie ku powierzchni koloidów wypłukiwanych wcześniej w głąb gleby przez wodę, rozluźnienie roli, zwiększenie jej pulchności, ilości i wielkości porów, a także przykrycie nasion i rozłogów chwastów, ograniczające ich wzrost i rozwój.

Jak zestawić, by zaoszczędzić
Jeśli w danym gospodarstwie, ze względu chociażby na dotychczasowe wyposażenie w sprzęt do uprawy pożniwnej i ograniczone możliwości inwestowania w nowe urządzenia, nadal użytkowane są pługi podorywkowe, to warto przypomnieć najważniejsze zasady sprzyjające podnoszeniu efektywności wykorzystania sprzętu technicznego do odwracania wierzchniej warstwy gleby. Zasady te dotyczą przede wszystkim zestawienia agregatu ciągnikowego. Korzyści płynące z właściwego zestawienia agregatu ciągnikowego można przedstawić na prostym przykładzie ilustrującym zużycie paliwa w czasie podorywki na głębokość 12 cm, wykonywanej na glebie średniozwięzłej dwoma wariantami pługów podorywkowych: 3- i 5-skibowym.

Gdy do podorywki wykorzystamy pług 3-skibowy (o szerokości roboczej 1,05 m) zagregatowany z ciągnikiem o mocy 38 kW, to obciążenie silnika, uwzględniając prędkość roboczą – 1,79 m/s, a sprawność ogólną ciągnika – 0,6, osiągnie jedynie ok. 50%. Biorąc pod uwagę wielkość jednostkowego zużycia paliwa dla takiego obciążenia silnika, a także możliwą do uzyskania teoretyczną wydajność pracy (ok. 0,68 ha/h), ilość paliwa zużytego na wykonanie orki na powierzchni jednego hektara wyniesie ok. 9,3 kg.

Natomiast agregatując ten sam ciągnik o przykładowej mocy 38 kW z pługiem 5-skibowym (o szerokości roboczej 1,75 m), stawiającym większy opór w porównaniu z pługiem 3-skibowym, uzyskuje się przy wspomnianej prędkości roboczej (1,79 m/s) większe obciążenie silnika (przekraczające 80%), a w efekcie mniejsze jednostkowe zużycie paliwa. Równocześnie, dzięki większej szerokości pracy, a tym samym i teoretycznej wydajności powierzchniowej (ok. 1,13 ha/h) osiąga się mniejsze zużycie paliwa na jeden hektar – ok. 7,3 kg.

Rzeczywiste zużycie paliwa w obydwu przykładach będzie nieco wyższe od obliczonego, ponieważ w obliczeniach uwzględniono jedynie efektywną orkę (bez nawrotów i innych przejazdów jałowych). Nie zmienia to jednak faktu, że właściwy dobór pługa do ciągnika w danych warunkach agrotechnicznych pozwala na osiągnięcie oszczędności w zużyciu paliwa na powierzchni jednego hektara, czemu odpowiadają niższe nakłady finansowe ponoszone przez użytkownika sprzętu. Poza tym zastosowanie pługa 5-skibowego sprzyja uzyskaniu wyższej wydajności pracy, a tym samym skróceniu czasu potrzebnego na zaoranie jednego hektara powierzchni.

Niezależnie od prawidłowości doboru wyróżnionych narzędzi do ciągnika warto także zwrócić uwagę, że jednostkowe koszty ich eksploatacji są również, a może przede wszystkim kształtowane poprzez długość okresu rocznego wykorzystania. Przykładowemu wzrostowi rocznego wykorzystania pługów z 40 do 100 godzin w ciągu roku towarzyszy ok. 30-procentowe zmniejszenie jednostkowych kosztów eksploatacji, wyrażanych w zł/ha (bez uwzględniania kosztów robocizny).

Podobne tendencje towarzyszą właściwemu doborowi względem ciągnika złożonych agregatów do uprawy pożniwnej. Dzięki wyższemu obciążeniu silnika ciągnika poprzez dobór odpowiedniej szerokości i głębokości pracy agregatu istnieje możliwość zmniejszenia zużycia paliwa na jednostkę uprawianej powierzchni. Ponadto wydłużanie okresu użytkowania agregatów uprawowych w ciągu roku sprzyja obniżeniu ich jednostkowych kosztów eksploatacji. Stąd tak istotny jest dobór agregatów pożniwnych również pod względem ich rocznego wykorzystania w gospodarstwie.

Prędkość robocza
Istotne znaczenie w ocenie efektywności pracy agregatu ma dobór odpowiedniej prędkości roboczej i innych parametrów roboczych.
Wykonując orkę korpusami szybkościowymi, odwracana skiba jest dalej odrzucana i w wyniku tego na powierzchni roli nie tworzą się grzbiety odwróconych skib. Na glebach lekkich i średnich rola po szybkiej orce ma wygląd dobrze spulchnionej. Zwiększenie prędkości orki w niewielkim jednak stopniu wpływa na zwiększenie pokruszenia skiby i w przypadku gleb ciężkich duże bryły pozostają na powierzchni roli, zaś na glebach lekkich i średnich bryły znajdują się pod warstwą drobniejszych gruzełków. Wykonując orkę przyspieszoną, trzeba się również liczyć z pogorszeniem przykrycia resztek pożniwnych, stąd zalecane jest w takich przypadkach stosowanie odpowiednich przedpłużków lub ścinaczy naroży.

Prędkość orki wykazuje także wpływ na szerokość dna bruzdy. Odpowiednio szerokie i niezasypane dno bruzdy stwarza dobre warunki przyczepności dla kół ciągnika i zapobiega równocześnie niszczeniu struktury roli. Zwiększenie prędkości orki ponad odpowiedni dla danej odkładnicy zakres powoduje jednak znaczne poszerzenie dna bruzdy, nawet do wielkości równiej dwu szerokościom roboczym korpusu. Gdy bruzda jest zbyt szeroka, skiba nie znajduje oparcia i przesuwana jest za daleko w bok, co wyraźnie pogarsza jej odwrócenie.
Dobieranie prędkości roboczej agregatu ciągnikowego przeznaczonego do wykonania orki obejmuje również inne aspekty. Warto pamiętać, że wzrostowi prędkości towarzyszą większe opory stawiane przez pług. W konsekwencji rośnie też zapotrzebowanie na moc i to znacznie szybciej niż wynika to z proporcjonalnego przyrostu prędkości.

Jakie pługi i odkładnice?
Aktualnie na rynku użytkownicy sprzętu rolniczego mają do wyboru bardzo szeroką gamę coraz nowocześniejszych narzędzi uprawowych, stąd warto przytoczyć kilka ważnych uwag dotyczących oceny poszczególnych rozwiązań konstrukcyjnych.

Stosowanie pługów z odkładnicami romboidalnymi, zbliżonymi do odkładnic cylindrycznych, lecz o nieco odmiennym kształcie, sprzyja zmniejszeniu ugniatania odłożonej skiby kołami ciągnika, lepszemu odwracaniu i kruszeniu skib oraz wyrównaniu powierzchni zaoranego pola, a także ograniczeniu podatności na zapychanie się. Ze względu na charakterystykę działania, pługi z tymi odkładnicami są szczególnie przydatne do pracy z ciągnikami dużej mocy, wyposażonymi w szerokie ogumienie.

Z kolei decydując się na użytkowanie pługów z odkładnicami ażurowymi, można spodziewać się lepszego kruszenia gleb zwięzłych. Ponadto odkładnice te wykazują mniejszą skłonność do oblepiania się na glebach ciężkich i wilgotnych oraz mniejszą podatność na zapychanie się na glebach torfowych. Wadą odkładnic ażurowych jest natomiast większy koszt ich wykonania oraz niewielki zakres prędkości, w których mogą pracować bez zastrzeżeń. Z drugiej jednak strony warto zwrócić uwagę na niższe koszty napraw odkładnic ażurowych związane jedynie z wymianą pojedynczych listew.

Szczególnie docenianą alternatywą dla szeroko rozpowszechnionych w kraju pługów zagonowych są pługi obracalne – do wykonywania orki bezzagonowej. Wraz z pługami wahadłowymi i talerzowymi zaliczają się one do pługów specjalnych. Użytkowaniu pługów obracalnych towarzyszy osiąganie szeregu korzyści. Zalicza się do nich przede wszystkim większą trwałość w okresie eksploatacji (wynikającą z dwukrotnie większej liczby korpusów), większą wydajność (o ok. 10–15 proc. dzięki skróceniu czasu traconego na nawroty), ograniczenie ugniatania gleby na uwrociach oraz lepsze wyrównanie powierzchni zaoranego pola.

Wiele zalet cechuje również pługi wahadłowe. Są to: na ogół niższa cena w porównaniu z tradycyjnymi pługami obracalnymi (dzięki wyeliminowaniu podwójnych korpusów płużnych), łatwość sterowania i możliwość zmiany kąta natarcia lemiesza.
Pługi talerzowe cechuje mniej intensywne zużywanie krawędzi roboczych (ze względu na ich większą długość w porównaniu z krawędzią tradycyjnego lemiesza), a także mniejsza wrażliwość na zalepianie się na glebach ciężkich. Dzięki temu, że dno bruzdy po orce pługiem talerzowym jest nierówne, istnieje mniejsze niebezpieczeństwo tworzenia się podeszwy płużnej.

Dokonując wyboru typu pługa, zwraca się uwagę na łatwość jego obsługi, związaną chociażby ze sposobem zagregatowania z ciągnikiem rolniczym. Pługi zawieszane, dzięki połączeniu z ciągnikiem za pomocą trójpunktowego układu zawieszenia, charakteryzują się dużą zwrotnością i lekkością, stąd są szczególnie przydatne w mniejszych gospodarstwach rolnych. Natomiast pługi przyczepiane, cechujące się dużą masą własną i wymagające do współpracy ciągników o większej mocy, są stopniowo wypierane – ze względu na gorszą manewrowość – przez pługi półzawieszane. Te ostatnie, pomimo znacznej masy i dużej liczby korpusów, są łatwe do transportu i zwrotne, co jest szczególnie cenne przy konieczności ograniczania szerokości pasów uwroci.

Niezależnie od wybranego rozwiązania konstrukcyjnego pługa trzeba zawsze pamiętać, że efektywna i skuteczna orka jest uwarunkowana odpowiednim stanem technicznym narzędzia, co leży już w gestii użytkownika sprzętu technicznego. Dlatego warto zwracać uwagę na stan naostrzenia lemieszy i innych elementów roboczych pracujących w glebie, stopień ich zużycia i okresową wymianę.


organizacja pracy To, jaką wydajność jest w stanie osiągnąć pług lub inne narzędzie uprawowe, zależy również od przyjęcia odpowiednich zasad organizacji pracy. Użytkownik ma bowiem wpływ na właściwe rozplanowanie pola i takie wykonanie prac, by uniknąć dużych strat czasu i uzyskać tą drogą wysoką wydajność eksploatacyjną. Duże nakłady czasu pracy są szczególnie związane z wykonaniem orki pługiem zagonowym, co wynika z konieczności odpowiedniego rozplanowania pola. W przypadku orki bezzagonowej, wykonywanej pługami obracalnymi lub wahadłowymi, nie ma na ogół konieczności pracochłonnego wyorywania na polu grzbietów i wykańczania ostatnich bruzd. O ocenie efektywności wykonania orki decyduje również czas poświęcany na wykonanie nawrotów, które dzielą się na pętlowe i bezpętlowe. Łączny czas nawrotów może wykazywać znaczne zróżnicowanie dla orki zagonowej i bezzagonowej, co wynika z długości drogi pokonywanej na pasach uwroci i jest szczególnie widoczne na polach o dużej szerokości.

Źródło: 11/2007 Farmer



Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 52.205.167.104
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

KONTAKT24

Widziałeś, słyszałeś coś ważnego? Byłeś świadkiem niecodziennego wydarzenia? Napisz do nas! Opublikujemy, zainterweniujemy, pokażemy całemu światu. Jesteśmy dla Was 24 h na dobę, 7 dni w tygodniu.

DODAJ PLIKI

Kliknij lub przeciągnij pliki z dysku i upuść. Max. rozmiar pliku 4 MB.

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.