Na rynku jest wiele różnych środków, których przeznaczeniem jest poprawienie działania, regeneracja lub utrzymanie na właściwym poziomie działania różnych układów w pojazdach mechanicznych – tak obiecują producenci. Niektóre z nich określane są jako uniwersalne, inne mają bezpośrednie zastosowanie w poszczególnych podzespołach pojazdu: silniku, skrzyni biegów, układzie zasilania paliwem, kierowniczym czy przeniesienia napędu. Są one stosowane głównie w formie płynów dodawanych do paliwa lub oleju. Warto jednak zachować zdrowy rozsądek i nie dać się pochopnie zwabić na tani i cudowny preparat na wszystko. Takich bowiem nie ma.

Tylko sprawdzone

Kupując środek, lepiej jest wybrać produkt, który ma konkretne przeznaczenie, i zdać się raczej na sprawdzoną jakość renomowanej firmy. Zawsze warto sprawdzić czy produkt ma certyfikat jakości. W innym przypadku, można wyrządzić więcej szkód niż korzyści. Warto także zastosować się do kilku prostych zasad. Najważniejszą z nich jest dokładne zapoznanie się z instrukcją obsługi. Trzeba pamiętać, że do starych, wyeksploatowanych silników nie powinno się stosować środków oczyszczających jego wnętrze. Może to doprowadzić do rozszczelnienia jednostki napędowej, w której po długim okresie eksploatacji wytworzyła się naturalna warstwa uszczelniająca w postaci nagaru i zanieczyszczeń. Z kolei nowszych i sprawnych silników lepiej jest nie doświadczać preparatami uszczelniającymi, gdyż może to zdecydowanie pogorszyć ich stan.

Dodatki do paliw

Największą i najbardziej dostępną grupą są dodatki do paliw. Można je kupić na stacjach benzynowych, marketach, sklepach motoryzacyjnych i aukcjach internetowych. Wyniki badań jakości paliw oferowanych na stacjach pokazują, że często nie spełniają one obowiązujących norm. Jest to niewątpliwie jednym z powodów sporego popytu na wszelkiego rodzaju uszlachetniacze. Wśród nich są uniwersalne (stosowane do silników benzynowych i z zapłonem samoczynnym) oraz przeznaczone do jednego rodzaju silników. Takie właśnie powinno się wybierać.

Większość z nich ma za zadanie czyścić i smarować układ wtryskowy lub gaźnik, zawory, tuleje, usuwać i zapobiegać powstawaniu nagaru i rdzy. Wpływają one również na zwiększenie liczby oktanowej (w benzynie) lub cetanowej (w oleju napędowym). Użytecznymi dodatkami do paliwa dla pojazdów napędzanych silnikiem z zapłonem samoczynnym powinny być środki obniżające temperaturę jego zamarzania, która jest dużo wyższa niż w przypadku benzyny, czyli depresatory. Przy niskich temperaturach nawet zimowy olej napędowy może zgęstnieć i spowodować utrudnienia w rozruchu i pracy silnika. Trzeba jednak pamiętać o zastosowaniu preparatu odpowiednio wcześniej, jeszcze przed nadejściem ujemnych temperatur, aby wypełnił wszystkie przewody i filtry układu. Taki środek powinien też zapobiegać skraplaniu wody. Tego rodzaju preparatem jest m.in. Elf Stopogel, STP Diesel Treatment, Gunk Fuel Injector, Prestone Diesel Full Treatment lub Diesel Skydd firmy Black Arrow. Etykiety na środkach niektórych producentów mówią również o podnoszeniu mocy silnika i zmniejszeniu zużycia paliwa. Te efekty, jeżeli w ogóle występują, to zazwyczaj w stopniu bardzo nieznacznym. Samo zastosowanie uszlachetniacza jest proste i ogranicza się do wlania go do zbiornika w odpowiedniej proporcji do paliwa. Należy jednak pamiętać, iż o ile preparaty podawane profilaktycznie można stosować niemal przy każdym tankowaniu, o tyle środki stosowane do czyszczenia, na przykład układu wtrysku paliwa, powinno się stosować sporadycznie, najlepiej wraz z wymianą oleju.

Na pomoc silnikowi

Środowiskiem działania dodatków do oleju jest wnętrze silnika. Wśród zadań jakie środki mają spełnić, producenci często wymieniają zmniejszenie zużycia silnika poprzez wytworzenie grubszej warstwy olejowej między częściami, gdzie następuje tarcie, czyli filmu olejowego. Innymi są na przykład uszczelnianie silnika, zmniejszenie dymienia lub zużycia paliwa, czyszczenie. Umiejętne użycie właściwego środka może poprawić parametry silnika i jego pracę. Jako przykład środka likwidującego wycieki oleju można wymienić C89 Engine Oil Stop produkowany przez firmę K2. Jednym z preparatów regenerujących, poprawiającym właściwości warstwy smarnej, jest STP Oil Treatment.

Pozostałe specyfiki

Na rynku dostępne są także środki przeznaczone do silnika  i innych układów niż paliwowy czy. Są to na przykład preparaty do czyszczenia układu chłodzenia. Co pewien czas powinno się z niego usunąć kamień i zanieczyszczenia. Inne mogą posłużyć do uszczelnienia przeciekającej chłodnicy, która będzie mogła dzięki temu jeszcze jakiś czas pełnić swoją funkcję. Trzeba jednak pamiętać, iż skuteczność takich dodatków ogranicza się do drobnych wycieków. Dostępne są także środki mające na celu obniżenie temperatury zamarzania cieczy.
Można także znaleźć środki przeznaczone do uszczelnienia układu kierowniczego. Zadaniem ich jest między innymi zatrzymanie lub zmniejszenie utraty płynu spowodowanej przeciekającymi w wyniku zużycia lub skurczonymi uszczelkami. Inne stosuje się do mostów lub na przykład regeneracji skrzyni biegów.

Ceramizacja

Ceramizery – to nazwa nieco odrębnej grupy środków, którym warto przyjrzeć się bliżej. Produkowane są w Polsce przez firmę Vidar w trzech odmianach: do silników czterosuwowych spalinowych, do skrzyń biegów, mostów, przekładni oraz do hydraulicznego układu wspomagania kierownicy. Dodatkowym produktem jest uszlachetniacz do paliwa.

Ceramizerów nie należy mylić z wyżej wymienionymi dodatkami do oleju, a tym bardziej z magnetyzerami. Ich zadaniem jest regeneracja elementów, w których występuje tarcie, na przykład gładzi cylindrów czy kół zębatych w skrzyni biegów. Odbywa się to przez wytworzenie na współpracujących częściach warstwy ceramiczno-metalowej, której zadaniem jest przywrócenie nominalnych rozmiarów i właściwej geometrii.

Dzieje się to przy udziale zachodzących procesów termodynamicznych. W wysokiej temperaturze, wytwarzającej się podczas tarcia, cząsteczki ceramizera „topnieją" i wypełniają miejsca zużyte, wytarte, zarysowane, tworząc trwałą warstwę ceramiczno-metalową. Wytworzona powłoka charakteryzuje się także niskim współczynnikiem tarcia. Jednak jak podkreśla producent, środek nie naprawia mechanizmów uszkodzonych, a wyłącznie regeneruje elementy, które uległy normalnemu zużyciu podczas eksploatacji. W odróżnieniu od wielu dostępnych już wcześniej środków regenerujących, ceramizery nie zawierają teflonu, ołowiu, molibdenu. Nie powinny również zapychać filtrów olejowych, gdyż cząsteczki preparatu są wielkości 2 mikronów i są mniejsze niż pory wkładki filtrów. Ponadto wytwarzanie warstwy następuje wyłącznie w miejscach, gdzie następuje tarcie, a więc dodanie środka nie powinno przyczynić się do odkładania na przykład w kanałach olejowych.

Aby środek działał prawidłowo, mechanizm powinien przepracować około 250 motogodzin lub w wypadku aut, pokonać dystans około 1500 km. Dawka, jaką należy zaaplikować, zależy od pojemności olejowej układu oraz przebiegu pojazdu. Wyróżniającą cechą preparatów jest długość działania. Producent gwarantuje, że wytworzona warstwa ceramiczno-metalowa będzie skutecznie działała przezmniej więcej 70 000 kilometrów lub 6000 motogodzin. Po tym okresie preparat można zastosować ponownie. Niestety, nie przeprowadzono do tej pory testów skuteczności działania na silnikach wysokoprężnych. Wyniki testów na benzynowych jednostkach napędowych, przeprowadzonych w uznanych warsztatach, jednoznacznie wskazują jednak na istotną poprawę parametrów. W testowanych autach nastąpiło m.in. zwiększenie i wyrównanie ciśnienia w poszczególnych cylindrach oraz nastąpił spadek zawartości substancji toksycznych w spalinach. Ciekawym okazał się test Hondy Civic, którą po zastosowaniu preparatu poddano próbie jazdy bez oleju. Auto bez problemów pokonało 562 km, po czym silnik został rozłożony na części i nie stwierdzono zużycia elementów ponad normę.

Trzeba jednak jeszcze raz podkreślić, że wszelkie dodatki należy stosować z rozwagą, po dokładnym zapoznaniu się z ich przeznaczeniem i sposobem użycia. Producenci wymieniają wiele zalet, jakie przynosi zastosowanie ich środków. Opinie pracowników serwisów i producentów aut są na ten temat bardziej sceptyczne. Nie ma środka, którego użycie zastąpi konieczny remont. Powinno się także liczyć się z tym, iż rezultaty stosowania często są mierzalne jedynie specjalistycznym sprzętem. Bez jego użycia efekt może być niewyczuwalny, co nie znaczy, że nie bez znaczenia.

Źródło: "Farmer" 03/2008