Najodpowiedniejszym terminem jest zbiór kukurydzy w dojrzałości ciastowatej do pełnej, gdy rośliny zawierają 27–32 proc. suchej masy, a udział kolb w suchej masie wynosi ponad 40 proc. W praktyce uzyskanie takich parametrów bywa trudne. Określenie technicznej dojrzałości w kukurydzy kiszonkowej powinno uwzględniać nie tylko zawartość suchej masy w ziarnie i kolbach, ale również wilgotność liści, łodyg i udział kolb. W warunkach, kiedy każda roślina ma kolbę, a ich rozwój przebiega prawidłowo, zbiór powinien nastąpić nie wcześniej niż na początku dojrzałości woskowej ziarna. Późniejszy stwarza dodatkowe koszty, bo rosną wymagania odnośnie dokładności i jakości rozdrobnienia.

Kukurydza na kiszonkę musi być zebrana przed pierwszymi jesiennymi przymrozkami. Dokładne rozdrobienie jest istotne przy zbiorze w dojrzałości pełnej, nie ma natomiast większego wpływu na jakość kiszonki i wielkość strat kukurydzy zebranej np. w dojrzałości mleczno-woskowej. Posiadając sieczkarnię o słabej dokładności rozdrobnienia, lepiej zebrać kukurydzę wcześniej. Długość sieczki z kukurydzy powinna wynosić poniżej 10 mm, a ziarno rozdrobnione przez zgniatacze ziarna (corn croker).

Rodzaj sieczkarni
Do zbioru kukurydzy na kiszonkę stosowane są silosokombajny. Budowane są one jako zawieszane, półzawieszane, przyczepiane i samojezdne. Sieczkarnie zbierające zawieszane, najczęściej jednorzędowe o przepustowości do mniej więcej 35 t/h, współpracują z ciągnikami o mocy 40 kW. Ich zaleta to dobra jakość pracy, możliwość zbioru kukurydzy sianej przy dowolnej szerokości międzyrzędzi. Jednorzędowe sieczkarnie zawieszane z boku ciągnika ułatwiają prowadzenie zwartego agregatu ciągnik – maszyna, gdyż zespół tnący znajduje się na linii operatora. Wpływa to również na zmniejszenie strat powodowanych przez przygniatanie roślin, zwłaszcza tych, które są pochylone lub wyległe. Sieczkarnie zaczepiane o przepustowości do mniej więcej 60 t/h mają zapotrzebowanie mocy ok. 80 kW. Są to maszyny uniwersalne (poza kukurydzą na kiszonki), mogą być wykorzystane do zbioru zielonek przewiędniętych, słomy. Prowadzenie trzyrzędowej sieczkarni przyczepianej jest trudniejsze.

Kombajn kukurydziany

Autor: B. Kowalski

Opis: Samojezdny sieczkarnia Claas Jaguar 695

Sieczkarnie samojezdne mają silniki o mocy powyżej 200 kW, o przepustowości do 150 t/h. Tym samym są przeznaczone do zbioru ziemiopłodów w dużych gospodarstwach lub w firmach usługowych. Są ponadto maszynami o szerokim zakresie realizowanych funkcji – można je wyposażyć w adaptery do zbioru zielonek niskołodygowych i wysokołodygowych,  kolb kukurydzy oraz w przyrząd podbierający. Pełne wykorzystanie ich wydajności jest możliwe tylko przy dobrej organizacji pracy transportu. Sieczkarnie mogą być wyposażone w przyrządy rzędowe i bezrzędowe. Adaptery rzędowe w sieczkarniach zawieszanych występują w wersji 1- i 2-rzędowej, zaś w przyczepianych w wersji 2- i 3-rzędowej, co wymaga uprawy kukurydzy przy rozstawie rzędów 75 cm. Identyczny rozstaw międzyrzędzi musi mieć kukurydza przewidziana do zbioru sieczkarniami samojezdnymi, które wyposażane są w przyrządy zbierające od 4- do 8- rzędowych. W wypadku roślin stojących do cięcia łodyg mogą być stosowane tylko noże tarczowe. Efektywniejszą pracę zapewnia współdziałanie noży tarczowych z łańcuchami wciągającymi. Przy niskoosadzonych kolbach bądź wyległej kukurydzy są stosowane płasko osadzone adaptery. Do naprowadzania sekcji na rząd roślin stosuje się czujniki prętowe, a utrzymanie stałej wysokości ścinania zapewniają sprężyny odciążające lub płozy wyposażone w czujniki nacisku.

Bezrzędowe przyrządy zbierające umożliwiają zbiór kukurydzy uprawianej przy dowolnych szerokościach międzyrzędzi i kierunku ukośnym lub prostopadłym do rzędów roślin. Adapter do bezrzędowego zbioru posiada rotacyjny przyrząd tnący, którego tarcze o różnej średnicy osadzone na wspólnej osi tworzą segmenty pierścieniowe. Zainstalowane na obwodzie zęby ułatwiają cięcie zdrewniałych łodyg, a szarpacze osadzone pod tarczami nożowymi zwiększają rozwłóknienie łodyg, które w mniejszym stopniu narażają opony na uszkodzenie, ponadto łodygi ulegają szybciej procesom gnilnym.

Zespoły rozdrabniające
Ze względu na budowę zespoły rozdrabniające dzieli się na toporowe lub bębnowe. W zespole toporowym noże tnące i łopatki wyrzucające rozdrobniony materiał są umieszczone na tarczy promieniowo. Zebrany materiał trafia do gardzieli sieczkarni, w której są umieszczone walce wciągająco-zgniatające, a następnie podawany równolegle do osi obrotu tarczy i rozdrabniany. Zaleta sieczkarni toporowej to zwarta budowa i większy zasięg wyrzutu dzięki zastosowaniu dodatkowych łopatek wyrzucających. Prędkość obwodowa zespołu toporowego jest mniej więcej o 50 proc. większa niż bębnowego. Wada to mała przepustowość i dlatego zespoły tego typu instaluje się w sieczkarniach mniejszych, tj. zawieszanych lub przyczepianych, w których liczba sekcji rzędów nie przekracza trzy. Ze względu na sposób podawania materiału prędkość cięcia jest największa w miejscach najbardziej oddalonych od osi obrotu, co wpływa na zwiększenie stopnia nierównomierności rozdrobnienia. Ten mankament nie występuje w bębnowych zespołach rozdrabniających. Materiał podawany jest prostopadle do osi bębna, co zapewnia jednakową prędkość cięcia kukurydzy.


Walce wciągająco-zgniatające zróżnicowane są pod względem średnicy, prędkości obrotowej, ukształtowania obwodowych uzębień, rodzaju napędu i sposobu zabezpieczenia. Zespół ten składa się najczęściej z 4 walców. Pierwsze dwa są uzębione. Najlepsze efekty pracy osiąga się przy jodełkowym ukształtowaniu uzębień. Wpływa ono na równomierniejsze rozłożenie materiału na szerokości gardzieli zespołu rozdrabniającego, co zwiększa równomierność cięcia i obciążenie układu napędowego. W nowoczesnych sieczkarniach walce wciągająco-zgniatające są wyposażone w wykrywacz metali. Sprzęgło jest sterowane elektromagnetycznie. Napęd walców jest zabezpieczany kołkiem ścinanym w mniejszych sieczkarniach albo sprzęgłem ciernym w dużych. Ponieważ w procesie cięcia tylko część ziarna ulega rozdrobnieniu, dlatego w zespołach dodatkowo instaluje się elementy rozcierające w postaci wymiennych płyt, których powierzchnie są użebrowane.

W nowoczesnych sieczkarniach polowych stosuje się wyłącznie bębnowe zespoły rozdrabniające, które mogą być typu otwartego lub zamkniętego. Bębny typu otwartego są lżejsze, ale do ich wnętrza może dostawać się pocięty materiał, powodując wibrację bębna. Mniejszy jest także efekt tłoczenia powietrza oraz wyrzutu materiału. W związku z tym prędkości obrotowe bębnów typu otwartego są większe niż zamkniętego. Różnice między zespołami polegają na wymiarach, liczbie noży, kształcie i sposobie rozmieszczenia noży na bębnie. Najczęściej śrubowo rozmieszczone noże obejmują całą szerokość bębna bądź mogą być ustawione w dwóch lub czterech rzędach, w postaci segmentów, tworząc jodełkę, która zapobiega przesuwaniu się materiału w jednym kierunku. Zastosowanie noży segmentowych, które mają podłużne otwory, umożliwia przesunięcie noża – w przypadku uderzenia w niego kamienia – oraz ułatwia wymianę i regulację noży. 

Pokaz zbioru kukurydzy

Autor: B. Kowalski

Opis: Pokaz zbioru kukurydzy

Najbardziej energochłonnym zespołem roboczym w maszynach do zbioru kukurydzy na kiszonkę jest zespół rozdrabniający, który pochłania ok. połowy całkowitej mocy. Zmniejszenie zapotrzebowania na energię można osiągnąć przez odpowiednie ustawienie noży, ich zaostrzenie i dobranie najkorzystniejszej prędkości cięcia. Ważny jest także promień zaostrzenia krawędzi noża tnącego i stalnicy z jednoczesnym uwzględnieniem wielkości szczeliny między tymi elementami. Dlatego noże muszą być okresowo szlifowane i regulowane. Zmniejszenie zapotrzebowania na energię do cięcia i wyrzucania sieczki jest możliwe przez zastosowanie zespołu, w którym bęben ma obroty odwrotne niż w konwencjonalnych sieczkarniach. W zespole tym noże wchodzą w warstwę materiału od dołu. Dzięki temu materiał pokonuje krótszą drogę do kanału wyrzutowego – zmniejsza zapotrzebowanie na energię do wyrzucania sieczki i zmniejsza zasięg jej wyrzutu.


Bęben nożowy zapewnia dobre rozdrobnienie roślin kukurydzy i ziarna, jeśli ma ono dojrzałość mleczno-woskową. Wraz z opóźnieniem terminu zbioru ziarno jednak twardnieje i rośnie jego odporność na zgniatanie lub przecinanie podczas przejścia przez bęben nożowy. Dlatego w rozdrobnionym materiale systematycznie zwiększa się udział nieuszkodzonych ziaren. Konieczne jest wtedy wyposażenie sieczkarni zbierającej w urządzenia zapewniające rozdrobnienie ziaren kukurydzy. Aby uzyskać rozdrobnienie spełniające wymagania nowoczesnego żywienia krów, trzeba zastosować dodatkowe podzespoły. Najlepsze efekty uzyskano, stosując rozdrabniacze walcowe, które stanowią dwa przeciwbieżnie napędzane walce ryflowane, obracające się z różną prędkością. Skuteczność działania rozdrabniacza można zmieniać przez regulację odległości między walcami i tym samym zapewnić pełne rozdrobnienie ziarna kukurydzy. Zakup sieczkarni bez rozdrabniaczy ziarna wymusza wcześniejszy zbiór kukurydzy na kiszonkę.

Źródło: Farmer 16/2007